Julian Pawlak_prezes_Stowarzyszenie KUPS

FOTO: kups

KUPS ostrzega przed konsekwencjami podatku cukrowego

Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków oraz organizacje reprezentujące sadownictwo i przetwórstwo owoców i warzyw ostrzegają przed konsekwencjami tej decyzji.

Wskazują ponadto absurdy, takie jak fakt, że podatkiem cukrowym objęte nie zostaną przykładowo woda, czy sok, natomiast z chwilą dodania do soku wody, napój zostanie objęty opłatą cukrową.

— Od utraty konkurencyjności droższych w produkcji wartościowych napojów z owoców i warzyw, przez zmniejszenie udziału tych napojów w koszyku konsumenckim na rzecz tańszych napojów, po ograniczenie zapotrzebowania na owoce i warzywa od krajowych producentów — i to w czasach kurczenia się rynków zbytu — ostrzega przedstawiciel KUPS Julian Pawlak.

Podczas grudniowej konferencji, nie spełniono nawet prośby o dopracowanie samej definicji napoju, tak aby jednoznacznie wykluczyć opodatkowanie cukru naturalnego zawartego w soku z owoców, innych niż soki 100%.

Kontrowersyjny podatek cukrowy

Podatek cukrowy - czeka nas fala bankructw w polskich branżach, zarówno w sadowniczej jak i w przetwórczej

Jak czytamy w komunikacie prasowym KUPS:

- Kością niezgody jest wykładnia Ministerstwa Zdrowia, które twierdzi, że choć cukier występuje naturalnie w soku z owoców czy warzyw będącym składnikiem napoju, to nie jest naturalnie obecny w samym napoju, stworzonym na bazie tego soku. A jeśli tak, to w konsekwencji napoje typu woda + sok (np. 70% soku i 20% wody, bez dodanego cukru, czy substancji słodzących), w ocenie urzędników powinny podlegać opłacie cukrowej. Zdaniem Stowarzyszenia KUPS jest to sprzeczne z logiką pierwotnego tekstu ustawy: „Dlaczego opodatkowywać mieszankę dwóch składników, gdy każde z osobna, nie podlegają podatkowi, jak w przypadku wody i soku? Trudno przystać na przewrotną logikę, w myśl której, cukier naturalnie obecny w soku przestaje być uważany za naturalny …z chwilą dodania do tego soku wody – wskazuje Julian Pawlak, prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków.

Kolejne szkody w polskim sadownictwie i branży przetwórczej

Zaproponowana nowelizacja i jej nieprecyzyjność w zapisie rodzi miejsce do następnych interpretacji, które z kolei są niekorzystne dla całej branży. W konsekwencji doprowadzi do to szkód zarówno w polskim sadownictwie, jak i w całej branży przetwórstwa owoców i warzyw.

Wprowadzany podatek cukrowy, niewątpliwie będzie miał również wpływ na ograniczenie zbytu na surowce pochodzące do polskich dostawców. Jest to bardzo poważny problem dla całej branży sadowniczej.

– Polska jest jednym z największych producentów owoców i warzyw w Europie (zaraz po Hiszpanii i Włoszech) i jednym z największych na świecie. Ma zatem naturalne zaplecze do produkcji wartościowych napojów z owoców i warzyw, czego efektem jest szeroki wybór różnorodnych soków, nektarów, smoothie i napojów z owoców i warzyw. Unikalne receptury tych produktów, doceniają konsumenci w Polsce i w Europie Południowo–Wschodniej. Dodatkowe obciążenia fiskalne nakładane przez polskiego ustawodawcę, doprowadzą do zahamowania tego trendu i spadku zapotrzebowania na krajowe owoce i warzywa do produkcji soków, nektarów i napojów z sokiem w kraju i zagranicą – obawia się przedstawiciel branży sokowniczej w komunikacie KUPS.

Prezes KUPS apeluje o wycofanie planów opodatkowania

— Rosnące opłaty, duża konkurencyjność rynku i codzienna walka o rynek zbytu — to tylko nieliczne z szeregu argumentów podnoszonych przez przedsiębiorców, by nie dokładać kolejnych obciążeń w postaci nowych podatków. Obawiamy się, że wprowadzenie opłaty cukrowej przypieczętuje upadłość wielu przetwórni i gospodarstw — a są to wielopokoleniowe, rodzinne biznesy z bogatą tradycją i uznanymi recepturami napojowymi o wartościowych składnikach odżywczych pochodzących z owoców i warzyw, z których są produkowane — mówi Julian Pawlak.

KUPS apeluje o wprowadzenie właściwych zapisów i utrzymanie wykluczenia z opłaty cukrowej wartościowych nektarów i napojów z wysoką zawartością soku bez dodatku cukru i słodzików. „Niech przemówi polska racja stanu, a nie polityka. Stowarzyszenie KUPS wraz z plantatorami i przetwórcami branży rolno-spożywczej apeluje o dodanie zapisu <z wyłączeniem substancji zawartych naturalnie w soku owocowym lub warzywnym będącym składnikiem napoju>. Taka adnotacja zwolni producentów wartościowych nektarów i napojów na bazie soku z owoców i/lub warzyw bez dodatku cukru z nieuzasadnionego uiszczania podatku cukrowego” – postuluje prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków. 

źródło: KUPS

Fot: envtao.elements

Embargo na handel ze Wschodem

24 lutego Rosja zdecydowała się zaatakować Ukrainę, pośrednio wciągając przy okazji w wojnę Białoruś. Niemal cały dotychczasowy szlak komunikacyjny dla naszych owoców został przerwany.

Sankcje, kontrsankcje, niemożność wjazdu ciężarówek, urzędowy zakaz handlu spowodowały, że z dnia na dzień w środku sezonu sprzedaży zostaliśmy odcięci od najważniejszego rynku wysyłki jabłek. Wszystko w zasadzie stanęło. Warto pamiętać, że pomimo zakazu z 2014 r. nadal na Wschód wysyłaliśmy kilkaset tysięcy ton jabłek każdego roku. To więcej niż sami zjadaliśmy w kraju. Nikomu myślącemu nie trzeba tłumaczyć, co to oznacza dla rynku. Na domiar złego wskutek konieczności trzymania rezerw walutowych na zakup strategicznych i drożejących zbóż, Egipt ograniczył, a w pewnych momentach wręcz wstrzymał zakupy jabłek.

To wszystko zbiegło się z dużymi zapasami jabłek w chłodniach ze zbiorów roku poprzedniego. Niejako przewidując to wszystko, już od jesieni domagaliśmy się wprowadzenia nadzwyczajnych mechanizmów pomocowych mających uratować gwałtownie spadające ceny.

Wycofywanie owoców z rynku i nieopłacalność trzymania w chłodniach

Po pierwszej odsłonie konfliktu na Wschodzie, kiedy wskutek naszych działań udało się skutecznie wprowadzić tzw. banki żywności, postanowiliśmy już jesienią 2021 r. ubiegać się o nadzwyczajną pomoc. Nasze działania skierowaliśmy do instytucji Unii Europejskiej i Ministerstwa Rolnictwa. Wskutek wielomiesięcznych starań wiosną pojawił się mechanizm polegający na dopłatach do jabłek kierowanych na produkcję soku.

Może nie odniósł on w stu procentach zakładanego efektu i nieco różnił się od naszych propozycji, to jednak zatrzymał całkowite załamanie rynku. Duża ilość przetrzymywanych w chłodniach owoców została sprzedana po cenie wyższej o kilkadziesiąt groszy, zarówno tych na przetwory, jak i deserowych. Takie wsparcie było konieczne choćby z powodu ogromnego wzrostu kosztów przechowywania.

Droga energia elektryczna i zamrożenie cen energii

Wzrost kosztów energii elektrycznej spowodował nieopłacalność przechowywania jabłek do wiosny. W pewnym momencie sadownicy sprzedawali jabłka w cenach nawet niepokrywających koszty przechowywania. W nieco lepszej sytuacji byli jedynie ci, którzy zainwestowali w instalacje fotowoltaiczne. Widząc to, wystąpiliśmy o wprowadzenie rekompensat niwelujących straty, czyli dopłat do energii i nowego modelu wsparcia do zakładania odnawialnych źródeł energii, w tym fotowoltaiki. Zostało to częściowo uwzględnione w postaci zamrożenia cen energii od 1 grudnia i objęcia nimi także gospodarstw sadowniczych oraz zmian w PROW-ie uruchamiających dotacje do instalacji wytwarzających prąd z naturalnych źródeł. Jednak obok prądu wzrosły także inne koszty.

Bardzo drogie nawozy i spadające ceny jabłek

Ograniczenia w dostępie do niektórych surowców, zwłaszcza energetycznych, dały asumpt do podwyższania cen wielu produktów. Tak jak koszty energii wzrosły niewspółmiernie wysoko w odniesieniu do cen węgla czy ropy, tak ceny nawozów wzrosły niewspółmiernie do cen gazu, z którego powstają choćby nawozy azotowe. Perfidnie wykorzystały to mające monopolistyczną pozycję na rynku przedsiębiorstwa, w tym spółki państwowe. Widząc lawinowy przyrost kosztów i spadające ceny na jabłka, wystąpiliśmy o zniesienie pobieranego od nawozów podatku VAT i rekompensaty do płaconych za nie faktur. Obie te formuły zostały wprowadzone, dzięki czemu wiele gospodarstw miało trochę łatwiej finansowo.

Brak siły roboczej

Wojna potrzebuje żołnierzy, więc jedną z pierwszych decyzji władz Ukrainy był zakaz opuszczania kraju przez mężczyzn w wieku poborowym. Choć niektórzy widzieli szansę w uchodźcach, jako tych, którzy uzupełnią braki w zasobach siły roboczej, to pracowników zaczęło brakować już od marca. Kobiety z dziećmi, mieszkańcy dużych miast, prawnicy, nauczyciele i im podobni w większości nie byli – jak się okazało – zainteresowani podjęciem prac w gospodarstwach sadowniczych, a chętni nie byli przygotowani do wykonywania tej specyficznej pracy. Zabrakło ludzi do zbioru nie tylko truskawek, malin i borówki, ale szczególne braki miały miejsce w okresie zbiorów jabłek. Do tej pory zarówno pod drzewami, jak i na nich można zauważyć jabłka. Widząc to, już od wczesnej wiosny wzmocniliśmy nasze dotychczasowe próby otwarcia nowych kierunków pozyskiwania siły roboczej.

Pracownicy z Uzbekistanu, Nepalu, Indii… co z wizami pracowniczymi?

Kilka lat temu, widząc wzrost produkcji owoców, szczególnie borówek i jabłek, podejmowaliśmy starania o umożliwienie podejmowania pracy w naszej branży obywatelom innych niż Ukraina krajów. W naszym najbliższym sąsiedztwie nie ma większego zainteresowania pracami sezonowymi, więc wytypowaliśmy kilka dalej położonych państw i zaczęliśmy starania o udrożnienie procesu wydawania im wiz. Są to m.in.

• Uzbekistan,
• Indie,
• Nepal,
• Sri Lanka,
• Indonezja,
• Filipiny.

Mieszkańców tych państw interesuje praca u nas, a ich władze też widzą w tym szansę dla siebie. Problemem jest dzisiaj mała liczba wydawanych wiz pozwalających na przyjazd i podjęcie legalnego zatrudnienia. Przyczyną są skomplikowane procedury i niewydolność polskich konsulatów. Problemem tym zainteresowaliśmy już Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Pracy i choćby Ministerstwo Rolnictwa, które powinno tu pełnić rolę koordynatora. Uchwały popierające nasze starania podejmują gminy, powiaty, izby rolnicze i inne podmioty, co powinno być widziane w Warszawie wśród urzędników.

Co dalej? Szansa w nowoczesnym sadownictwie i odmianach klubowych jabłek?

Jesteśmy dziś w przełomowym momencie. Wzrostu kosztów produkcji już nie zmniejszymy, rynki eksportowe mamy ograniczone na dłużej, nasza konkurencja inwestuje w sadownictwo, spożycie jabłek spada niemal na całym świecie. Wielu nie widzi dla siebie żadnej nadziei, inni szukają i nawet wskazują winnych, branża jest skłócona jak nigdy wcześniej. Każdy, nawet najlepszy pomysł jest natychmiast krytykowany, straciliśmy poczucie wspólnoty.

W tym wszystkim trzeba jednak szukać szans i wdrażać perspektywiczne projekty. Analizując przy okazji to, co robi konkurencja.

Przeprowadzone przez Związek Sadowników RP badania rynkowe wskazały, że nowoczesne sadownictwo idzie np. w kierunku odmian klubowych, stąd w ramach Związku działa grupa złożona głównie z młodych sadowników pracująca nad wdrożeniem tej idei do praktyki także w Polsce. Analizy pokazały także wzrost zainteresowania produktami bez pozostałości środków ochrony roślin, w tym ekologicznych i nad tym również pracuje zespół w ramach realizowanej kampanii, co zakończy się wydaniem podręcznika oraz szkoleniami dla producentów i działaniami promocyjnymi wśród konsumentów.

Analiza rynków zewnętrznych pokazuje możliwości zwiększenia sprzedaży jabłek do wielu krajów na świecie. Jeździmy do nich, analizujemy zapotrzebowanie, znosimy bariery, dostosowujemy ofertę i staramy się być atrakcyjniejsi od dotychczasowych dostawców.

Mam głęboką nadzieję, że tymi działaniami uratujemy przyszłość wielu gospodarstw. Jednak do tego wszystkiego konieczne jest odbudowanie wspólnoty wśród braci sadowniczej, bo będąc skłóconymi, niczego, co może nas obronić, nie dokonamy. To zadanie na 2023 rok i następne lata. I nie tylko dla tych kilku osób, którzy działają jeszcze w Związku Sadowników RP i innych organizacjach, ale dla całego naszego środowiska. Zwłaszcza chyba tych, którzy swoją rolę widzą tylko w „fejsbukowym” okładaniu się nawzajem. 

Mirosław Maliszewski

Prezes Związku Sadowników RP 

fot. Kamila Szałaj

Organizacje producentów = poprawa konkurencyjności

Programy operacyjne, które zostały zrealizowane przez organizacje producentów, zwiększyły atrakcyjność bycia członkiem w organizacji producentów, promowaniu koncentracji podaży, czy wprowadzaniu na rynek, zwiększaniu wartości handlowej produktów, a także w zapewnianiu dostosowania produkcji do popytu.

Dodatkowo wykazano, że programy operacyjne miały pozytywny wpływ, jeśli mówimy tu o całym sektorze owocowo warzywnym:

• poprawa konkurencyjności,
• ochrona i utrzymanie środowiska,
• zapobieganie kryzysom i zarządzanie nimi.
• wzmacnianie polityki realizując podobne cele.

Jakie korzyści płyną z bycia członkiem organizacji producentów?

Możliwości wynikające z członkostwa w OP:

• lepsza pozycja rynkowa, marketing,
• dostęp do maszyn do zbioru i przetwarzania,
• korzyści finansowe i współinwestycje,
• wymiana wiedzy,
• pomoc techniczna,
• lepszy dostęp do ubezpieczeń,
• dostęp do środków, które zapewniają jakość produktu lub jego certyfikację,
• większa odporność na zamierające się ceny.

Kontrowersyjny podatek cukrowy

Podatek cukrowy - czeka nas fala bankructw w polskich branżach, zarówno w sadowniczej jak i w przetwórczej

W latach 2013-2018, od 18 do 21% łącznych wydatków skierowanych było na działania mające na celu ochronę środowiska. Duża część z tych działań jest bezpośrednio skorelowana z produkcją, a środki oszczędności energii i wydajności skierowane są na transport, redukcję odpadów oraz marketing.

Jaka pomoc dla producentów w kryzysie?

Stosowane są dwa instrumenty, które mają na celu pomoc producentom w kryzysie i trudnościach. Są to wycofanie z rynku oraz ubezpieczenie zbiorów.

Gdzie znajduje się najwięcej uznanych organizacji?

Na rok 2020 w Unii Europejskiej istniały 1603 organizacje oraz 31 ponadnarodowych organizacji producentów.

Najwięcej uznanych organizacji producentów w tym sektorze znajduje się w:

• Hiszpanii 527,
• Włoszech 289,
• Francji 220,
• Polsce 196 i Grecji 128.

Raport z 15 grudnia 2022 roku obejmuje lata 2013-2018 – 19 krajów należących do Unii Europejskiej, w których wydatki na wszystkie organizacje producentów wyniosły 1574 miliony euro w 2018 roku. Są to: Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Węgry, Irlandia, Włochy, Łotwa, Holandia, Polska, Portugalia, Rumunia, Hiszpania i Szwecja.

W odniesieniu do wydatków zarejestrowanych w ramach pojedynczych działań w całym okresie największe udziały miały działania wspierające:

• planowanie produkcji z 345,9 mln euro w 2013 r. i 417,7 mln euro w 2018 r.
• poprawa jakości produktów z kwotą 369,7 mln euro w 2013 r. i 394,3 mln euro w 2018

opr. Bernat Patrycja
Źródło: envato.elements

Fot: europa.eu

• nektary,
• wzbogacone soki z witaminami,
• napoje, które zwierają co najmniej 20% soku z warzyw lub owoców.

Apel organizacji z branży

Krajowa Unia Producentów Soków – KUPS oraz organizacje reprezentujące sadownictwo i przetwórstwo owoców, oraz warzyw, wystosowały apel o wycofanie się z tych planów, do obu resortów.

— Ustawodawca planuje opodatkować cukier zawarty w owocach, które są składnikami nektarów, wartościowych owocowych napojów oraz soków. Nie ma to nic wspólnego ani z daniną (napoje nie są słodzone cukrem) ani z ideą opodatkowania produktów niezdrowych, jako że soki mogą być jedną z rekomendowanych pięciu porcji owoców i warzyw w codziennej diecie. Nałożenie na wspomniane napoje podatku cukrowego spowoduje zmniejszenie ich spożycia, a tym samym owoców i warzyw wykorzystywanych do ich produkcji. W konsekwencji także poważne, nieodwracalne skutki dla rynku w postaci upadku części gospodarstw rolnych, produkujących owoce i warzywa oraz małych firm przetwórczych. Chodzi w szczególności o producentów jabłek i owoców miękkich (wiśni, malin, czarnych porzeczek, aronii) — mówi Julian Pawlak, prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków.

Nowelizacja nie obejmie wyrobów cukierniczych ani dosładzanych białym cukrem

— Nie sposób doszukać się logiki w próbach przeforsowania zmian w dotychczasowej ustawie cukrowej. Nowelizacja nie obejmie wyrobów cukierniczych i pozostałych artykułów dosładzanych białym cukrem. Za to doszukano się go rzekomo w owocach, które pod postacią soku znajdują się w wartościowych napojach owocowych, nektarach i wzbogacanych sokach z witaminami. To celowa dezinformacja — podkreśla Julian Pawlak, prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS). Wspomniane napoje zawdzięczają swój smak oraz wartości odżywcze owocom, w których cukier występuje naturalnie, więc absurdem jest wprowadzanie dodatkowych opłat na wartościowe produkty, do których nie dodano żadnego cukru – mówi prezes KUPS, Julian Pawlak.

Polskie sadownictwo powinno być chronione

Krajowa Unia Producentów Soków jest otwarta na dialog. Niespełna dwa lata temu parlamentarzyści przychylili się do argumentów KUPS, na etapie nowelizacji tej samej ustawy.

— Stowarzyszenie KUPS wraz z plantatorami i przetwórcami branży rolno-spożywczej apeluje o dodanie zapisu „z wyłączeniem substancji zawartych naturalnie w soku owocowym lub warzywnym będącym składnikiem napoju”. Taka adnotacja zwolni producentów wartościowych nektarów i napojów na bazie soku z owoców czy warzyw bez dodatku cukru z nieuzasadnionego uiszczania podatku cukrowego — postuluje prezes Krajowej Unii Producentów Soków (KUPS).

Informacja resortu mija się z prawdą

Ministerstwo informuje, że nowelizacja ma charakter tylko porządkujący, co nie jest zgodne z prawdą.

- procedowany projekt nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym w zakresie opłaty od środków spożywczych (tzw. opłaty cukrowej) utrzymuje dotychczasowy zakres przedmiotowy ustawy i w żaden sposób go nie rozszerza – czytamy w informacji resortu przekazanej do mediów.

Zakres produktów, które są i będą objęte opłatą cukrową znacznie się zmienia. Planowane jest objęcie nim produktów bez dodatku cukru, w tym nektarów i soków na bazie owoców oraz warzyw.

Stowarzyszenie Krajowej Unii Producentów Soków wraz z sadownikami i innymi organizacjami z branży, liczą, że planowana na 20 grudnia 2022 roku z udziałem przedstawicieli rządu, w tym Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przyczyni się do przybliżenia opinii rynku i zaopiniowania projektu na korzyść dla polskiej gospodarki rolno-spożywczej.

Jeżeli tak się nie stanie, jak czytamy w komunikacie prasowym, czeka nas fala bankructw w polskich branżach, zarówno w sadowniczej, jak i w przetwórczej.

opr. Bernat Patrycja na podstawie. inf. prasowej. 

Handlem jabłkami deserowymi zajmują się głównie organizacje producentów. Są one wyposażone w możliwości do przechowywania, przygotowania do sprzedaży i sprzedaży owoców na rynku krajowym do sieci i na eksport. W większości mają one ukształtowane rynki zbytu i są (jeszcze) własnością swoich członków.

Trudno odpowiedzialnie stwierdzić, że organizacje są przez sieci uważane za partnerów, ale dysponując większymi partiami produktu, zapewniając ciągłość dostaw, są dla nich dostawcami. Ważną rolą organizacji jest planowanie produkcji i dostosowywanie jej do popytu i oczekiwań rynków, na których jabłka są sprzedawane. W tym upatrywałbym nadziei, szansy na przetrwanie i rozwój produkcji jabłek deserowych w Polsce.

Organizacja, bez względu na formę prawną, jest z jednej strony zrzeszeniem osób, które mają wspólny cel, a z drugiej jest firmą, poprzez którą ten cel jest realizowany. Stąd musi być ona dobrze zorganizowana tak w jednym, jak i drugim obszarze. Organizacja ma służyć członkom, są oni jej jedynymi właścicielami i muszą zapewnić, aby jej działalność skupiała się na osiągnięciu celów, dla których została utworzona. Podstawowym obowiązkiem członka jest sprzedaż poprzez organizację towaru wyprodukowanego w gospodarstwie – inaczej jej działanie traci sens.

Poza celem warunkami dobrego działania organizacji są członkowie zainteresowani współpracą, darzący się zaufaniem, produkujący na skalę towarową oraz lider, osoba chcąca podjąć się tej roli, będąca do niej przygotowana, mająca zaufanie u członków.

"Duży może więcej"

Czarny PR wokół grup producentów

Organizacja jest "przedłużeniem gospodarstwa", ma wobec niego charakter pomocniczy, realizuje te zadania, które realizowane wspólnie poprawią pozycje gospodarstwa na rynku i pozwolą na przechwytywanie części marży przez producentów lub "tylko" pozwoli na sprzedaż w trudnej sytuacji rynkowej. Trzeba mocno podkreślić, że organizacja działa na rynku wśród innych podmiotów gospodarczych. Podlega zatem tym samym regułom ekonomicznym, konkurując o rynki zbytu z różnymi przedsięwzięciami komercyjnymi z kraju, jak i z zagranicy. Nie może ona spełnić oczekiwań sadowników, o których często słyszę, że grupa jest po to, aby sadownikowi zapłacić opłacalną dla niego ceną bez względu na to, za ile może sprzedać na rynku.

Obok czynników wewnętrznych organizacji istotną rolę odgrywają czynniki zewnętrzne. Tworzenie podstaw prawnych, dobrych, organizacyjnych i ekonomicznych warunków funkcjonowania organizacji wzmacnia motywację ich członków. A z tym w Polsce nie jest dobrze.      

Na okres świąteczno-noworoczny życzę Sadownikom, zarówno tym zorganizowanym, jak i tym, którzy największą wartość widzą w samodzielnym działaniu, odrobiny refleksji nad własną przyszłością. Przyszłością, która tak naprawdę leży w rękach międzynarodowych korporacji przetwórczych i handlowych, a które to tak długo będą kupować polskie jabłka, jak długo nie pojawią się miejsca, gdzie wyprodukują/kupią taniej. Mam nadzieję, że z tej refleksji wyjdzie, że to nie sąsiad, nie grupa jest wrogiem i pozwoli na przejście do merytorycznej dyskusji o tym, co dalej z polskim jabłkiem. 

Witold Boguta

Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw

fot. envato.elements

-Nowe przepisy będą miały odwrotny od deklarowanego wpływ na zdrowie Polaków. Producenci w ostatnich latach poszerzyli swoją ofertę o liczne produkty na bazie przecierów i soków, otrzymywanych z krajowych owoców i warzyw, bez dodatku jakichkolwiek cukrów. Te starania zostaną przez ustawodawcę przekreślone przez wprowadzenie opłaty od nektarów i innych niesłodzonych napojów owocowych, zawierających jedynie cukry naturalnie występujące w owocach, a nawet od niektórych soków.

Kto pierwszy odczuje skutki nowelizacji zmiany w opłacie cukrowej?

Skutki zmiany w opłacie cukrowej odczują dostawcy jabłek i owoców miękkich. Bariera zapotrzebowania światowego rynku na owoce i przetwory w połączeniu ze spadkiem zużycia do produkowanych w kraju napojów spowoduje dużą nadwyżkę soków.

Czytaj także: Koncentrat, przemysłowe, ekologiczne – czy Polska wybije się na światowym rynku?

Wpłynie to na zmniejszenie wolumenu kontraktów przemysłu spożywczego z branżą rolniczą i sadowniczą. Spadek skupu jabłek przeznaczonych do produkcji m.in. soków będzie odpowiadał produkcji ponad 500 średnich gospodarstw sadowniczych w Polsce, co spowoduje straty na rynku zbytu.

Rząd pod pretekstem troski o zdrowie Polaków nakłada kolejne, nowe podatki

Dalej w oficjalnym piśmie czytamy:

- Tzw. opłata cukrowa, wprowadzona w 2020 r., budziła ogromne kontrowersje wśród przedsiębiorców i wśród ekspertów. Krytykowano między innymi fakt, że rząd – pod pretekstem troski o zdrowie Polaków – chce nałożyć na polskie firmy nowy podatek. Wskazywano, że rządowe prognozy przychodów z tego tytułu są znacznie zawyżone. Te przewidywania się spełniły i dzisiaj, mimo groźby kryzysu gospodarczego, szykowane są regulacje zaostrzające jeszcze ustawę i nakładające na przedsiębiorców kolejne obciążenia. Instytut Staszica ostrzega, że zmiany, proponowane pod pretekstem prac porządkujących pobór opłat, mogą mieć negatywne skutki dla branży rolno-spożywczej i wierzy, że w konstruktywnym dialogu na linii Ministerstwo Finansów – polskie firmy (również reprezentowane przez organizacje branżowe i organizacje pracodawców) uda się wypracować rozsądne rozwiązania.

Koncentrat jabłkowy

Import koncentratu jabłkowego do Polski z Ukrainy i Mołdawii

Resort finansów chce jedynie uporządkować obowiązujące przepisy. Jako argumentów używają powiązanie opłaty cukrowej ze sprzedażą detaliczną napojów, która powoduje szereg wątpliwości. Ministerstwo zwróciło uwagę na niemożność objęcia opłatą produktów sprzedawanych przez Internet.

Plany Ministerstwa nie kończą się tylko w tym miejscu. Opłata cukrowa ma objąć produkty z owoców i warzyw, takie jak nektary czy napoje z co najmniej 20% zawartością soku, w których nie ma dodatku cukru, także naturalne soki, które nie mają dodatku cukru, ale do których dodawane są składniki mające za zadanie zwiększyć ich wartości zdrowotne. Opłata ma obejmować także napoje, które oddawane są na cele charytatywne.

Co spowoduje wprowadzenie opłaty cukrowej na te produkty?

Zdaniem branży spożywczej, opłata cukrowa spowoduję podwyżkę cen. Średnio o około 10%, co w dobie inflacji i rosnących cen żywności, nałoży kolejne obciążenie na polskich konsumentów.

Opłata cukrowa nie obejmie słodyczy, ciastek ani innych produktów słodzonych

Planowane wprowadzane zmiany nie przewidują rozszerzenie opłaty cukrowej na produkty takie jak słodycze, ciastka, produkty z dodatkiem soli, której nadmiar również jest szkodliwy dla zdrowia.

Poszukiwanie dodatkowych wpływów do budżetu nie może odbywać się kosztem polskich sadowników

Eksperci Instytutu Staszica apelują do Ministerstwa Finansów o wysłuchanie argumentów branży spożywczej i producentów rolnych oraz sadowników. Poszukiwanie dodatkowych wpływów do budżetu nie może odbywać się kosztem bytu polskich firm ani kosztem zdrowia Polaków. Tymczasem założone zmiany stanowią zarówno problem dla firm, jak i będą mieć negatywny wpływ na zdrowie i nawyki dietetyczne społeczeństwa.

opr. Bernat Patrycja

na podst. Instytut Staszica

Fot: envato.elements

Przez duże podwyżki prądu, co za tym idzie obawa, że przechowywanie będzie nieopłacalne, część sadowników zdecydowała się sprzedać owoce tuż po zbiorach, mimo bardzo niskich stawek oferowanych przez skupy czy przetwórnie. Część jednak podjęła ryzyko i umieściła plony w chłodniach, licząc na korzystniejsze ceny w nadchodzących miesiącach.

Podejmując decyzje o przechowywaniu jabłek, kluczowym jest zadbanie o ich jakość i jędrność. Te cechy przełożą się na sprzedaż i uzyskanie lepszej ceny w przyszłości.

Tadeusz Nowak, sadownik z Moszczenicy Niżnej znajdującej się w gminie Stary Sącz, prowadzi 11-hektraowe gospodarstwo. Uprawia jabłonie takich odmian jak:

• Jonaprince,
• Szampion,
• Najdared i Gala,
• oraz grusze odmiany Konferencja.

Swój towar zwykle sprzedaje przez grupę producentów owoców, a cześć pozostawia we własnej chłodni, która ma pojemność około 100 ton, bez kontrolowanej atmosfery, aby później partiami trafiać na lokalny rynek, do hurtowni oraz sklepów.

W jaki sposób sadownik zabezpiecza swoje jabłka?

Sadownik wykonuje odpowiednie zabiegi pozbiorcze, aby jabłka zachowały swoje atrakcyjne cechy.

– Od dłuższego czasu stosowałem preparat z 1-MCP, a od 5 lat jest to FruitSmart. Owoce traktowane tym preparatem bardzo dobrze się przechowują, są jędrne, jest mniej ubytków. Ważne też, że jest to produkt od polskiego producenta.

Regulator FruitSmart 3,3 VP firmy INNVIGO jest przeznaczony do stosowania zarówno w chłodniach zwykłych, jak i w obiektach z kontrolowaną atmosferą. Jego zadaniem jest:

- hamowanie działania etylenu wytwarzanego przez owoce oraz pobieranego przez nie z otoczenia w okresie przechowywania.

Przechowalnictwo

Sezon przechowalniczy - Czy będzie trudniej niż zwykle?

Dzięki temu długo zachowują one wysoką jakość i odpowiednią jędrność. Duże udogodnienie dla sadowników stanowi fakt, że aplikacja produktu jest bardzo prosta i można wykonać ją samodzielnie. Sprzęt potrzebny do przeprowadzenia zabiegu to 10-litrowy pojemnik z letnią wodą oraz pompka – i odpowiednia dawka preparatu FruitSmart, zapakowanego w wygodne, wodnorozpuszczalne saszetki.

O czym warto pamiętać przed wykonaniem zabiegu?

Najważniejsze są dwie istotne kwestie.

• Wymagana jest szczelność chłodni.
• Zmierzenie kubatury, ponieważ ilość regulatora nie jest zależna od wagi owoców, a od pojemności obiektu.

— Jego zaletą jest także oszczędność energii, a w czasach, gdy jest ona taka droga, to niewątpliwie bardzo ważne — dodaje sadownik.

Okolice Grójca i Sandomierza, to główne obszary, gdzie w Polsce uprawiane są jabłoni. Tereny sam charakteryzują się górzystym kształtem i gospodarstwa sadownicze nie są tak duże, jak w innych terenach Polski, przez co też dysponują mniejszymi obiektami przechowalniczymi.

– FruitSmart idealnie sprawdza się zarówno w większych chłodniach, jak i takich o niewielkiej kubaturze. Sadownicy zapełniają je w dogodnym dla siebie tempie i sami decydują, kiedy wykonać zabieg. Nasi klienci z regionu sądeckiego, posiadający zwykłe chłodnie, cenią sobie FruitSmart za to, że mogą wyjmować przechowywane jabłka małymi partiami, w zależności od zapotrzebowania na lokalnym rynku, i sprzedawać je swoim odbiorcom – zauważa Tomasz Chochorowski, doradca z INNVIGO.

opr. Bernat Patrycja na podst. inf. pras INNVIGO

fot. envato.elements

Jak podaje raport European Road Rates Benchmark Report, który jest opracowany przez Transport Intelligence, Upply i IRU, średnia cena w Europie na kontrakty transportowe osiągnęła rekordowy poziom.

Koszt oleju napędowego to połowa ponoszonych wydatków

Wzrost o 129,7 punktów indeksowych, co przekłada się o wzrost o 5,4 punktów w stosunku do II kwartału i o 19,6 punktów względem ubiegłego roku, do analogicznego okresu.

Według raportu koszt oleju napędowego, który stanowił około 1/3 całkowitych kosztów transportu, na chwilę obecną zajmuję prawie połowę ponoszonych kosztów.

Fons Ceelaert, sekretarz generalny Europejskiej Federacji Producentów Drewnianych Palet i Opakowań (FEFPEB) powiedział, jak czytamy w oficjalnym raporcie:

— Osiągnąwszy rekordowy poziom wszech czasów, koszty surowców nieco złagodniały w ostatnich miesiącach. Jednak krajowe stowarzyszenia w całej Europie informują, że utrzymujące się wysokie koszty energii, transportu i pracy nadal mają duży wpływ na ceny płacone przez producentów i warsztaty.

— Firmy zajmujące się paletami i opakowaniami w całej Europie ściśle współpracują ze swoimi klientami, ay zminimalizować wpływ tych utrzymujących się nacisków. W międzyczasie FEFPEB będzie nadal monitorować tę sytuację i informować rynek o najnowszych wydarzeniach — dodał Ceelaert.

Pod koniec września miał miejsce ostatni kongres członków FEFPEB, który miał miejsce we Florencji, we Włoszech. Spotkanie dotyczyło przede wszystkim aktualnych wyzwań, z którymi musi zmierzyć się sektor. Wydarzenie, zatytułowane było „Drewniane palety i opakowania w centrum zrównoważonej gospodarki”.

Bernat Patrycja

opr. na podst. fefpeb.eu

Dodatkowo rośnie import z Mołdawii – 1495 ton we wrześniu, a od początku roku – 8216 ton.

Polska największy producent jabłek w Europie importuje koncentrat

Łączna wartość na ten moment wynosi ponad 25 tysięcy ton sprowadzanego surowca, do kraju, który jest największym producentem jabłek w Europie. Surowca, który mógł pochodzić z polskiej produkcji i trafić do naszych krajowych przetwórni. Mogło to wpłynąć pozytywnie na ceny skupu. 

Co się dzieje na granicy

Masowy napływ żywności z Ukrainy m.in. koncentratu jabłkowego - Czy korytarze solidarnościowe działają?

Jak kształtował się eksport zagęszczonego soku jabłkowego w ostatnich latach? (dane GUS)

• 2012 – 228,3 tys. ton;
• 2013 – 250,5 tys. ton;
• 2014 – 252,6 tys. ton;
• 2015 – 279,9 tys. ton;
• 2016 – 280,6 tys. ton;
• 2017 – 211,7 tys. ton;
• 2018 – 257,8 tys. ton;
• 2019 – 342,4 tys. ton;
• 2020 – 201,1 tys. ton;
• 2021 – 227,9 tys. ton

Rekordowy eksport miał miejsce w roku 2019, kiedy to wyniósł 342,4 tysięcy ton. Choć wolumen eksportu był wysoki, to wartość kształtowała się relatywnie nisko – 1,01 USD/kg.

W latach od 2016 do 2021 import koncentratu jabłkowego do Polski z Turcji, Chin, Ukrainy, Mołdawii wynosił około 15 procent krajowej produkcji. Czy w związku z tym w Polsce produkuje się za mało jabłek przemysłowych?

W 2021 roku do końca października przyjechało do Polski około 18 tysięcy ton koncentratu, na ten moment w roku 2022 mamy już ponad 20 tys. ton.

opr. na podst gus/eurostat

fot. arch. Sad Nowoczesny

Spotkanie w wilanowskiej kwaterze ProNutiva rozpoczęli Arkadiusz Sławiński
(po lewej) oraz Tomasz Sikora

FOTO: H. Czerwiński

Doświadczenia związane z technologią ProNutiva w wilanowskim sadzie prowadzone są od 2017 r., obejmują m.in. kwatery jabłoni z odmianą Szampion i sportami Gali.

ProNutiva w praktyce - zero pozostałości

O działaniach, jakie podejmowano w tej jednostce badawczej w tym sezonie informował Tomasz Sikora, który odpowiedzialny jest w firmie UPL m.in. za prowadzenie sadów wdrożeniowych. W tym systemie łączy się konwencjonalne środki ochrony roślin (np. Captan 80 WDG), które stanowią podstawę programu, z innymi produktami, jak biostymulatory czy preparaty biologiczne.

odstawę biostymulacji stanowią zabiegi BM Start czy Colorado, a z preparatów biologicznych:

• Carpovirusine Super SC (środek wirusowy przeciwko owocówce jabłkóweczce),
• XenTari WG (preparat bakteryjny przeciwko zwójkówkom liściowym)
• oraz bazujący na laminarynie biofungicyd Plantivax (przeciwko zarazie ogniowej, infekcjom wtórnym parcha jabłoni oraz chorobom przechowalniczym).

Biostymulator BM Start podawany w Wilanowie na początku kwitnienia, w pełni kwitnienia i po jego zakończeniu poprawiał m.in. kwitnienie, zawiązanie owoców i podziały komórkowe w młodych zawiązkach. Po kwitnieniu dwukrotnie zastosowano także Promalin, który poprawiał jakość przyszłego plonu, ograniczając wystąpienie ordzawień na owocach (odmiany Gala i Szampion są podatne na tego typu uszkodzenia). W celu poprawy jakości rozwijających się zawiązków, stymulacji zawiązania pąków kwiatowych na następny sezon i ograniczenia zjawiska przemienności owocowania na początku czerwca wykonano zabieg regulatorem wzrostu MaxCel.

Podsumowując tę część spotkania, T. Sikora poinformował, że stosując technologię ProNutiva, możemy zmniejszyć liczbę pozostałości w owocach o nawet 4–5 ś.o.r. Technologia ta umożliwia także ułożenie programów na zero pozostałości – z użyciem środków biologicznych, jak: Carpovirusine, XenTari czy Plantivax. Zaobserwowano również, że w sadach, w których regularnie stosuje się Carpovirusine czy XenTari, z roku na rok maleje presja ze strony zwalczanych nimi szkodników.

Zanim zamkniemy komory

Ostatnim zabiegiem na owoce w ofercie UPL jest stosowany pozbiorczo preparat Deccopyr Pot. O usłudze aplikacji tego produktu informowała Kinga Włodarz z działu Crop Service firmy UPL. Przypominamy, że preparat ten przeznaczony jest do pozbiorczej ochrony jabłek, gruszek, brzoskwiń i nektaryn przed chorobami przechowalniczymi. Dostępny jest tylko w usłudze Crop Service, która realizowana jest przez odpowiednio przeszkolonych i mających uprawnienia do wykonania zabiegu fumigacji pracowników.

O aplikacji preparatu Deccopyr Pot informowała Kinga Włodarz z działu Crop Service

FOTO: H. Czerwiński

Środek dostępny jest w dwóch wersjach – 1 kg oraz 250 g. Generator ze środkiem o wadze 1 kg przeznaczony jest do komór przechowalniczych zawierających 50 ton owoców, ten mniejszy stosuje się na 12,5 t owoców. Tego typu generatory wydzielają bardzo duże ilości dymu, który oprócz zabezpieczenia owoców przed rozwojem chorób, dezynfekuje również komorę przechowalniczą i skrzyniopalety. Na czas aplikacji trzeba wyłączyć wszystkie urządzenia komory przechowalniczej. Generator jednokilogramowy pali się około 15 minut, mniejszy – około 5 minut, a sam dym krąży w komorze około 5–6 godzin. Używając środka Deccopyr Pot należy również pamiętać, aby fumigacja była wykonana minimum 24 godziny po aplikacji 1-MCP, jako ostatni zabieg w komorze.

Deccopyr Pot pozostawia w owocach pozostałości substancji aktywnej – pirymetanilu. Firma rekomenduje, aby owoce do konsumpcji trafiały co najmniej po 5 dniach od aplikacji środka. Co więcej, pozostałości preparatu mogą utrzymywać się w urządzeniach przechowalniczych nawet do roku, dlatego wypełniając komory owocami rok po fumigacji, również w nich można się spodziewać wykrycia pozostałości pirymetanilu.

Rozwiązania cyfrowe

O rozwiązaniach digitalowych – Trapview i Pixofarm – informował kolejny przedstawiciel firmy UPL – Norbert Kot.

• Trapview jest to aplikacja do cyfrowego monitorowania szkodników w sadzie poprzez robienie zdjęć kamerą zamontowaną w urządzeniu (zainstalowanym w kwaterze). Na podstawie odczytów aplikacji możliwe jest monitorowanie presji szkodników oraz wyznaczanie przewidywanego terminu zabiegu, co odbywa się na podstawie odczytów meteorologicznych, które również oferuje urządzenie umieszczone w sadzie. Aplikacja generuje także wykresy pogodowe oraz dotyczycące aktywności szkodników. W wilanowskim sadzie N. Kot zaprezentował odczyty ustawione na owocówkę jabłkóweczkę, ale możliwe jest ustawienie urządzenia na odczyty dotyczące także innych gatunków. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe jest minimalizowanie kosztów, gdyż dzięki stałemu monitorowaniu szkodników dokładnie wiadomo, kiedy wykonać zabieg. Ponadto aplikacja codziennie wysyła raporty dotyczące sytuacji w sadzie, możemy cofnąć się też do danych historycznych.

O rozwiązaniach digitalowych – Trapview i Pixofarm – informował Norbert Kot

FOTO: H. Czerwiński

• Kolejną cyfrową nowością firmy UPL jest aplikacja Pixofarm, która na podstawie zdjęć robionych telefonem komórkowym pozwala wyliczyć ilość owoców na drzewie, ich średnicę, planowany tonaż oraz to, w jakim tempie przyrastają. Obecnie w wersji premium tego rozwiązania, wystarczy zrobić zdjęcie 50 drzewom, z czego na każdym 6 z tych drzew należy wykonać pomiary 18 owoców (pomocna w tym może być suwmiarka przesyłająca do aplikacji dane za pośrednictwem bluetooth). Taki pomiar zajmuje około pół godziny, a sadownik jest w stanie sam go wykonać. Pomiary zaczynamy wykonywać, gdy zawiązki osiągną średnicę 40 mm i powtarza się je np. co około 10 dni. W przyszłości firma planuje prace nad wykorzystaniem tej aplikacji do pomiaru średnicy owoców w skrzyniopaletach, a także dzięki wykorzystaniu cyfrowej suwmiarki – do planowania programu przerzedzania chemicznego. 

Wnętrze urządzenia Trapview zamontowanego w wilanowskim sadzie

FOTO: H. Czerwiński

Robiąc zdjęcie drzewu aplikacja Pixofarm obejmuje kontur drzewa i przeprowadza niezbędne wyliczenia; pomocna we wprowadzaniu danych może być cyfrowa suwmiarka

FOTO: H. Czerwiński

Warunki pogodowe a jakość owoców

Sezon wegetacyjny 2022 można nazwać typowym dla ostatnich lat, czyli obfitujący w różnego rodzaju anomalie, dużą zmienność w poszczególnych rejonach kraju i generalnie niesprzyjający kształtowaniu wysokiej jakości owoców przeznaczanych do przechowywania.

• Początek sezonu to wiosenne przymrozki, które poza redukcją plonu (różne nasilenie w poszczególnych sadach) pozostawiły trwałe ślady na owocach.
• Następnie okres letni, cudowny dla urlopowiczów, niestety w wielu rejonach bardzo niekorzystny dla jakości i potencjalnej trwałości przechowalniczej jabłek. Według danych IMGW (https://www.imgw.pl) tegoroczne lato (czerwiec–sierpień) należy zaliczyć do sezonów anomalnie ciepłych. Szczególnie ciepłym miesiącem był sierpień. Jeżeli chodzi o opady, to uśredniona ich suma w okresie letnim nie przekroczyła 200 mm i była o ponad 24 mm niższa od normy dla tego sezonu (na podstawie danych z ostatnich 30 lat). Zatem minione lato należy zaliczyć do suchych.

Jakie mogą być konsekwencje takich warunków pogodowych dla jakości owoców?

Uśredniona suma opadów nie pokazuje wystąpienia ich dużego zróżnicowania w poszczególnych rejonach kraju. Dla przykładu na podstawie przytoczonych danych IMGW, w sierpniu najwyższe sumy miesięczne opadów odnotowano w Opolu (ponad 200 mm), a najniższe (poniżej 40 mm) w Polsce północno-wschodniej, w zachodniej i środkowej części Wybrzeża i na Pomorzu Środkowym oraz w południowo-wschodniej części Podkarpacia. Zatem, jakie mogą być konsekwencje takich warunków pogodowych dla jakości owoców?

Wysoka temperatura i silne nasłonecznienie spowodowały uszkodzenia słoneczne jabłek (od niewielkich do bardzo rozległych) oraz mogły negatywnie wpłynąć na akumulację wapnia w owocach. Tradycyjnie o uszkodzeniach słonecznych poza odbarwieniem skórki „informuje” nas wynik testu skrobiowego, tzn. wielokrotnie opisywany przez mnie „połówkowy” rozkład skrobi. Jest on szczególnie przydatny do zdiagnozowania uszkodzeń owoców, które uległy poparzeniom, a powstający rumieniec zamaskował odbarwienia skórki.

Uszkodzenia słoneczne to w tym sezonie powszechny problem

FOTO: K. Rutkowski

Połówkowy rozkład skrobi pozwala zdiagnozować słoneczne uszkodzenia owoców, w przypadku gdy powstający rumieniec zamaskował odbarwienia skórki

FOTO: K. Rutkowski

Test skrobiowy wykonany około 20 września wykazał, że odmiana Red Jonaprince osiągnęła dojrzałość zbiorczą

FOTO: K. Rutkowski

O problemach z akumulacją wapnia świadczą pojawiające się już w sadzie pierwsze oznaki gorzkiej plamistości podskórnej. Należy zatem oczekiwać problemów z jędrnością jabłek i ich trwałością podczas przechowywania. W wielu sadach wystąpiły opady gradu, które znacząco negatywnie wpłynęły na jakość owoców.

Objawy gorzkiej plamistości podskórnej

FOTO: K. Rutkowski

Wysoka temperatura i susza powodowały również problemy w właściwym wzrostem owoców. Należy zatem oczekiwać, że w przypadku pojawienia się opadów po długim okresie suszy na jabłkach mogą być widoczne różnego rodzaju uszkodzenia, np. wokół przetchlinek.

Brak wystarczającej siły roboczej do zbioru owoców

Niestety, wbrew oczekiwaniom i optymistycznym prognozom największym problemem, jaki jawi się w okresie dojrzewania jabłek, jest brak wystarczającej siły roboczej do zbioru owoców. Bardzo często pojawiają się głosy, że nie uda się zebrać jabłek w odpowiednim czasie, a nadmierne opóźnienie będzie miało negatywny wpływ na ich trwałość przechowalniczą i w konsekwencji na jakość w obrocie towarowym.

Wyniki prowadzonych analiz stopnia dojrzałości jabłek w Pracowni Przechowalnictwa i Fizjologii Pozbiorczej Owoców i Warzyw Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego wskazują, że dla większości odmian jabłek termin zbioru jest zbliżony do ubiegłorocznego. Dla przykładu około 20 września na podstawie pomiaru stężenia etylenu w komorach nasiennych oraz testu skrobiowego stwierdzaliśmy, że w tym okresie można było rozpocząć zbiór jabłek takich odmian, jak Szampion, Red Jonaprince (i inne Jonagoldy) oraz Golden Delicious i Ligol. W wielu przypadkach notujemy jednak niższą jędrność miąższu w porównaniu do analogicznego stadium dojrzałości z ubiegłego sezonu.

Problemy z prawidłowym wybarwianiem owoców

W bieżącym sezonie tradycyjnie pojawiły się problemy z prawidłowym wybarwianiem owoców. Spowodowane jest to zbyt wysoką temperaturą występującą zwłaszcza w sierpniowe noce, a właściwie zbyt małą różnicą pomiędzy temperaturą dnia i nocy. Praktycznie dopiero we wrześniu notowano istotne spadki temperatury powietrza w nocy (poniżej 10°C). Opóźnianie terminu zbioru przy jednoczesnym występowaniu opadów deszczu sprzyjało pękaniu owoców. Problem ten uwidocznił się szczególnie na odmianie Gala. Spękania te mogą powiększać się podczas przechowywania.

Spękania na owocach Gali powstałe jeszcze w sadzie mogą się powiększać podczas przechowywania

FOTO: K. Rutkowski

Co z oparzelizną powierzchniową?

Gorący sierpień na pewno nie sprzyjał ograniczeniu ryzyka wystąpienia oparzelizny powierzchniowej na jabłkach. Sytuacja nieco poprawiła się we wrześniu, ale przysłowiowa liczba godzin z temperaturą poniżej 10°C może okazać się niewystarczająca. Należy jednoznacznie wskazać, że bardzo wysoka temperatura w okresie wegetacji również sprzyja powstawaniu charakterystycznych symptomów oparzelizny powierzchniowej. Zatem koniecznie trzeba kontrolować owoce podczas przechowywania, zwłaszcza odmian podatnych na tę chorobę. Niestety, według mnie w bieżącym sezonie przechowalniczym mogą pojawić się również inne uszkodzenia powierzchniowe, często podobne do oparzelizny powierzchniowej, ale spowodowane przede wszystkim uszkodzeniami słonecznymi.

Oparzelizna powierzchniowa to efekt wysokiej temperatury panującej w okresie wegetacji

FOTO: K. Rutkowski

„do przechowywania powinny trafiać jedynie owoce najwyższej jakości”

Rozpoczynający się sezon przechowalniczy powinien być zdecydowanie inny niż wszystkie poprzednie. Mam tu na myśli podejście do jakości jabłek przeznaczanych do przechowywania. W wielu przypadkach doświadczenia chociażby ubiegłego sezonu powinny wskazać kierunek, jaki należy obrać. Wzrastające koszty produkcji, w tym również przechowywania i sortowania, powinny wymusić wdrożenie do praktyki sloganu powtarzanego przeze mnie przez szereg ostatnich sezonów: „do przechowywania powinny trafiać jedynie owoce najwyższej jakości”. Jak wspomniałem, doświadczenia ubiegłego sezonu, w tym pojawiające się problemy ze sprzedażą jabłek nawet tych wysokiej jakości, powinny znacząco weryfikować dobór technologii oraz długość okresu przechowywania.

Ceny energii

Koszty energii dobijają sadowników. Czy ceny prądu spadną?

Przechowywanie jabłek przez sześć miesięcy i dłużej, a następnie przeznaczenie ich do przetwórstwa grozi katastrofą finansową. Wzrastające koszty energii elektrycznej powinny również przekładać się na optymalizację wykorzystania istniejących komór przechowalniczych. Niewątpliwie w wielu przypadkach w niedalekiej przyszłości konieczna będzie modernizacja obiektów mająca na celu ograniczenie zużycia energii. Wyzwaniem będzie również budowa nowych obiektów, które będą wymagały bardzo przemyślanych rozwiązań i to zarówno ze strony inwestora, jak i wykonawcy.

Podsumowanie

• Reasumując powyższe rozważania, szczególnie w tym trudnym sezonie, zachęcam do rozważnego podejścia przy załadunku komór.
• Pamiętajmy, że podczas przechowywania nie zwiększy się powierzchnia rumieńca na owocach, ani nie znikną uszkodzenia po gradzie. To, czego na pewno możemy się spodziewać, to jedynie stopniowe pogarszanie jakości wskutek procesów metabolicznych zachodzących w owocach.
• Gorąco namawiam do wykonywania testów dojrzałościowych owoców przeznaczonych do przechowywania.
• Pomiar jędrności jest w tym sezonie również niezbędnym narzędziem do zredukowania ogromnych kosztów przechowywania. Jabłka, których jędrność miąższu bezpośrednio po zbiorze niewiele będzie wyższa od tej wymaganej w handlu, nie mogą być przeznaczone do długotrwałego przechowywania, nawet w najbardziej nowoczesnych technologiach.

Krótszy sezon śliwek?

„Wolę sprzedać teraz i zakończyć sezon 2022, zanim stabilność finansowa mojej firmy zostanie znacznie zagrożona” – sezon śliwek dobiega końca?

Kryzys społeczno-gospodarczy zmusza producentów do podejmowania drastycznych kortów, między innymi do skrócenia kalendarza handlowego. Powodem jest wzrost kosztów chociażby przechowywania owoców. Trzymanie owoców w chłodniach stało się zaporowe, a producenci wolą sprzedać towar szybciej, nawet jeżeli wiąże się to z niższą ceną.

• Pamiętajmy również o właściwym zabezpieczeniu owoców przed chorobami przechowalniczymi.
• Zwracajmy uwagę na jakość zbioru. Dotyczy to m.in. zbioru jabłek odmiany Golden Delicious – zbiór mokrych owoców sprzyja powstawaniu widocznych uszkodzeń.
• Nie mniej istotnym czynnikiem, mogącym znacząco pogorszyć jakość jabłek w momencie zbioru, jest brak odpowiednich i odpowiedzialnych osób zbierających owoce. Jak wcześniej wspomniałem, wbrew oczekiwaniom i zapowiedziom jest to bardzo poważny problem tego sezonu.
• Systematyczna kontrola jakości jabłek podczas przechowywania również pomoże ograniczyć straty i koszty. W tym miejscu, tradycyjnie, przestrzegam przed nieodpowiedzialnym pobieraniem prób z komór z kontrolowaną atmosferą.
• Należy bezwzględnie zachować środki bezpieczeństwa, tak by nie dochodziło do nieszczęśliwych wypadków. W komorze kontrolowanych atmosfer zarówno stężenie tlenu, jak i dwutlenku węgla są śmiertelnie niebezpieczne dla życia ludzkiego. 

Dr Krzysztof P. Rutkowski Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicac

Dariusz Klimczak, poseł PSL podczas obrad, wyszedł na mównicę, w jednej ręce trzymając opakowanie zawierające jabłko i gruszkę, które można kupić na stacjach Orlen, za stawkę, która nijak się ma do tego, co dostaje polski sadownik w skupie, czyli 30 groszy. W drugiej ręce trzymał natomiast siatkę z kilogramem owoców dla porównania ten kuriozalnej sytuacji.

— Niech przyjdzie minister Sasin i wytłumaczy, dlaczego kontrolowany przez rząd Orlen żąda od swoich klientów 10 zł za coś, co w skupie kosztuje grosze — powiedział w Sejmie Dariusz Klimczak.

— Za ten kilogram jabłek polski sadownik dostaje w skupie 30 groszy. A za to pudełko, w którym jest jedno jabłko i pół gruszki, na Orlenie trzeba zapłacić 10 zł. Czy to jest sprawiedliwe? — pytał poseł PSL.

W trakcie przemówienia Dariusz Klimczak, wniósł o odroczenie obrad, aby dać czas na „wytłumaczenie się” między innymi ministrowi rolnictwa z tego, co rząd zrobił, dla polskiego rolnika, sadownika, aby ten nie był upokorzony ceną, jaką przyszło mu dostać za swoją ciężką pracę.

„Dlaczego w tak trudnej dla sadowników sytuacji powołuje na urząd wiceministra osobę, która nie odróżnia krowy od byka”

— Niech przyjdzie też minister Sasin i wytłumaczy, dlaczego kontrolowany przez rząd Orlen żąda od swoich klientów 10 zł za coś, co w skupie kosztuje grosze. Niech wyjdzie tu, na mównicę, także Mateusz Morawiecki i wytłumaczy, dlaczego w tak trudnej dla sadowników sytuacji powołuje na urząd wiceministra osobę, która nie odróżnia krowy od byka — mówił.

Dobry urodzaj to problem?

Według rządu nowe rynki zbytu mają rozwiązać problemy sadowników. Najpierw trzeba je jednak znaleźć

Za waszych czasów sprzedano wszystkie zakłady przetwórcze!

Henryk Kowalczyk, szef resortu rolnictwa, odpowiedział Klimczakowi.

— To właśnie za waszych rządów sprzedano wszystkie zakłady przetwórcze — powiedział.

Kowalczyk w czasie swojego przemówienia zaznaczył, że jeszcze tego samego dnia ma zostać ogłoszone porozumienie między przetwórcami a sadownikami.

— Prowadzę rozmowy z przetwórcami, aby cena jabłek przemysłowych była godziwa. Prowadzę te rozmowy jako petent, bo za waszych czasów sprzedano wszystkie zakłady przetwórcze, co do jednego — zapewnił Henryk Kowalczyk.

— Mam nadzieję, że jeszcze dzisiaj ogłosimy porozumienie z udziałem sadowników i przetwórców, dotyczące godziwej ceny jabłek. Jeśli odbudujemy polski przemysł przetwórczy, to będziemy nie petentami, ale decydentami — stwierdził wicepremier. 

opr. Bernat Patrycja na podstawie: money.pl/ next.gazeta/PSL 
FOT: Polskie Stronnictwo Ludowe Facebook.

Czy ceny jabłek w skupie powinny być aż tak niskie?

Na poparcie swojej tezy Maliszewski podaje kilka faktów:

• Brak dostatecznej liczby pracowników do zbioru wpływa na niską podaż jabłek przemysłowych.
• Niski urodzaj w Chinach i innych krajach wpływa również na podaż jabłek w krajach konkurencyjnych dla Polski.
• Na rynku amerykańskim stworzyła się dla polskiego koncentratu jabłkowego szansa, głównie przez trwający konflikt pomiędzy USA a Chinami.
• Rosnące koszty transportu ograniczają wejście na rynek europejski jabłkom i koncentratowi z innych krajów, również z Ukrainy.
• Obecny kurs złotego do dolara oraz euro, poprawia opłacalność eksportu z Polski.
• Koncentrat jabłkowy aktualnie sprzedaje się świetnie i osiąga bardzo dobre ceny.
• Zakłady przetwórcze, na chwilę obecną nie mają ograniczeń, jeżeli chodzi o dostęp do energii elektrycznej i gazu.

Przetwórcy twierdzą, że są w stanie przerobić wszystkie jabłka i jednocześnie zapowiadają kolejny spadek cen skupu owoców

Wszystko to składa się tak naprawdę na korzystną sytuację dla rynku jabłek. Skąd w takim razie taki spadek cen skupu?

Zdaniem Mirosława Maliszewskiego, jedyne wytłumaczenie, jakie przychodzi w tej sytuacji to chęć osiągnięcia zysku. Oczywiście jest to normalne w świecie biznesu, ale w tym przypadku łapczywość jest wręcz niemoralna, podkreśla szef Związku Sadowników.

Czytaj także: Rozmowy MRiRW z przetwórniami jabłek – co z nich wynikło?

Podczas spotkania w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jeden z przedstawicieli przetwórców powiedział, że w tym sezonie są w stanie przerobić i korzystnie sprzedać wszystkie jabłka, których sadownicy nie będą w stanie zagospodarować jako owoców deserowych. Nikt z obecnych temu nie zaprzeczył.

W obecności Henryka Kowalczyka, wicepremiera jeden z przedstawicieli branży powiedział również, że kolejne obniżki nie są wykluczone. Część przetwórców tłumaczy to okresowo zwiększoną podażą jabłek. 

Tak też się stało. Kilka dni później odnotowaliśmy spadki cen jabłek. Najpierw w zakładach przetwórczych, następnie dołączyły do nich punkty skupu.

Związek apeluje do sadowników o wstrzymanie się ze sprzedażą owoców

Zdaniem Maliszewskiego, obniżenie cen skupu jabłek ułatwiają także sami sadownicy. Związek wielokrotnie apelował do producentów jabłek o przyłączenie się do wstrzymania dostaw do przetwórców i punktów skupu. Jednak na widok niższych cen sadownicy wpadli w panikę i wypuścili na rynek jeszcze większą partię owoców, co tylko nakręca spiralę niskich cen.

To, co trzeba zrozumieć to fakt, że owszem sytuacja na rynku jabłek deserowych jest trudna, ale dla przemysłu sytuacja jest tak naprawdę korzystna. Jak piszę Maliszewski - Nie ma bowiem żadnych podstaw do tego, aby w tym sezonie w taki skandaliczny sposób zaniżać cenę zakupu surowca.

Najniższe oferty w zeszłym tygodniu na jabłka przemysłowe to wartość około 0,30 groszy za kilogram. Na dzień 10.10.2020 cena przemysłu kształtuje się od 0,30 do 0,34 zł/kg. Jak podaje Fresh-market w tym roku udział produkcji ogółem, jabłek, które trafić mają na przemysł, będzie bił rekordy. W zeszłym roku przypomnijmy, że mimo lepszej sytuacji ceny ostatecznie spadły do 0,20 zł/kg z tą różnicą, że wtedy te ładniejsze jabłka trafiały do komór chłodniczych, teraz trafiają na przemysł.

Ceny jabłek w skupach

Średnia dzienna cena jabłka w skupie

FOTO: pwr.agro

Źródło: pwr.agro/polskiesadownictwo/oficjalne ceny z rynków hurtowych 

Fot: enavto.elements

Spotkanie z przetwórcami jabłek

FOTO: gpv.pl

Czytaj także: Obecnie rządzący nie mają chyba pomysłu, na to, żeby jakoś uzdrowić, postawić na nogi sadownictwo - Lewica z pomysłem dla polskiego sadownictwa

Jakie są oczekiwania i plany?

Przetwórcy podczas spotkania poinformowali, że są w stanie zagospodarować całą produkcję jabłek, jaka miałaby być skierowana w tym sezonie do zakładów. Ich oczekiwania to równomierne rozłożone dostawy w okresie kolejnych miesięcy.

Spotkanie z przetwórcami jabłek

FOTO: gov.pl

Ponadto wykazano potrzebę długofalowych rozwiązań, które miałyby ustabilizować krajowy rynek jabłek. Trzeba brać aktualnie pod uwagę wysoką produkcję, rosnące koszty oraz niski udział owoców, które trafiają na świeży rynek.

Spotkanie z przetwórcami jabłek

FOTO: gov.pl

Czy wstrzymanie dostaw poprawi ceny?

Jak czytamy w apelu, wstrzymanie dostaw jabłek do punktów skupu jest jedynym sposobem, aby wpłynąć na podniesienie, obecnie skrajnie niskich cen, które nie mają aktualnie żadnego uzasadnienia. Zapotrzebowanie na koncentrat jabłkowy jest bardzo duże, a ceny jego na światowych rynkach wzrosły. W punktach skupu nie ma kolejek, nie ma ich również w przetwórniach. Jak podejrzewają sadownicy – jest to zmowa cenowa, która ma zrekompensować przetwórniom, ponoszone przez nich koszty, co odbija się na producentach jabłek.

Źródło: .izbarolnicza.lodz.pl

Fot: envato.elements

„Spróbuj choć jedno jabłko wytłoczyć, to zerwiemy z tobą umowę”

Były minister rolnictwa Jan Krzysztof Arandowski, natknął się wtedy też na inny problem, jakim były szantaże ze strony niemieckich przedsiębiorców.

– Zgłosiło się kilkadziesiąt firm, które były gotowe tłoczyć te jabłka. Ale okazuje się, że niemieckie firmy, które są w Polsce, zaczęły szantażować te przedsiębiorstwa mówiąc: „Spróbuj choć jedno jabłko wytłoczyć, to zerwiemy z tobą umowę” – mówił Jan Krzysztof Ardanowski.

Minister wtedy też podkreślił, że za rok nie będzie mowy o takich praktykach, ponieważ w planach było powstanie państwowej grupy spożywczej. Grupa owszem powstała, ale w 2022 roku pod nazwą Krajowa Grupa Spożywcza.

Eskimos zgłosił upadłość, zanim wypłacił należne pieniądze dla sadowników

Eskimos S.A. złożyła wniosek o upadłość, gdzie jako winowajcę wskazali rządowy program stabilizacji cen na rynku jabłek.

- Bezpośrednią przyczyną złożenia powyższych wniosków jest brak rozliczenia Programu Stabilizacji Cen na rynku jabłek przemysłowych, który realizowany był przez Spółkę w roku 2018 i 2019 na podstawie zawartych umów z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa - napisał w komunikacie Rafał Wójcik członek zarządu firmy Eskimos.

Upadek spółki Eskimos. Co z zaległymi pieniędzmi dla sadowników?

Sadownicy otrzymali swoje pieniądze z pewnym opóźnieniem. 17 maja 2019 roku Ministerstwo Rolnictwa poinformowało, o uregulowaniu przez firmę Eskimos wszystkich zobowiązań.

2022 rokiem podwyżek i braku opłacalności

Koszty energii związane z przechowywaniem jabłek w chłodniach stawiają branży jedno zasadnicze pytanie. Czy to się dalej opłaca, czy warto ryzykować i na wiosnę sprzedać jabłka w dobrej cenie?

Koszty energii to realny problem, który dotyka wile branż gospodarki. Wraz z nowym rokiem ceny mogą ponownie wzrosnąć, co skutkować może zamknięciem działalności niektórych firm. Zmniejszenie liczby godzin, czy w branży sadowniczej, ograniczanie liczby ludzi pracujących na pakowalniach. Przy obecnych cenach samo przechowywanie jabłek w chłodniach staje się nieopłacalne. Czy ktoś podejmie to ryzyko i będzie czekał na lepszą cenę?

Czytaj także: Czy przechowywanie jabłek będzie warte swojej ceny?

Związek Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej interweniuje

Wielu sadowników mówi już w tym momencie, że nie stać ich na pokrycie tych wydatków związanych z przechowywaniem jabłek w chłodniach. W związku z tym, jak przeczytać można było na oficjalnej stronie Związku Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej:

"Jako branża nie poradzimy sobie z kolejnymi podwyżkami. Sadownicy potrzebują pomocy. Sytuacja w gospodarstwach jest na tyle poważna, iż zwróciliśmy się z apelem do Premiera o pilną reakcję i pomoc. Zadaliśmy pytanie - czy planowane są rekompensaty w związku z wprowadzanymi podwyżkami energii elektrycznej? "

Na odpowiedź Premiera dalej czekamy.

Jabłko na przemysł wzrost cen o 30%

Na początku września 2022 roku odnotowany został spadek cen skupu. Największy zakład przetwórczy na Mazowszu rozpoczął trend spadkowy, który potem objął cały kraj. Ceny z 0,39 zł/kg spadły do poziomu 0,33 zł/kg.

Na ten moment ceny kształtują się od 0,42 do 0,44 zł/kg, daje to 30-procentowy wzrost rok do roku, jeżeli chodzi o jabłka do skupu suchego. Jeżeli przemysł zwykły to od 0,35 do 0,41 zł/kg – 27 procent więcej niż rok temu.

• W 2019 roku jabłka przemysłowe – 0,55 zł/kg.
• W 2020 roku jabłka przemysłowe – 0,65 zł/kg.
• W 2021 roku jabłka przemysłowe – 0,30 zł/kg.

Taka sytuacja w dalszym ciągu nie przekłada się na optymizm w branży. Szczyt zbiorów dopiero przed nami co jest równoznaczne z największym natężeniem jabłek na rynku, wtedy też spodziewać się możemy spadku w cenach skupu. Trzeba też brać pod uwagę brak rąk do pracy, przymrozki i susze, które wpłyną na ogólną wielkość plonu. Ważnym elementem jest nasza pozycja na świecie na rynku koncentratu soku jabłkowego. Jest na niego bardzo duży popyt, ceny są stabilne, a przy mniejszych zbiorach jabłek mogą nawet wzrosnąć.

Koncentrat, przemysłowe, ekologiczne – czy Polska wybije się na światowym rynku?

Ceny w hurcie – w Poznaniu stawki od 3 złotych!

"Bronisze" Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy S.A.

• Jabłka Delikates – 1,50 – 2,50 zł/kg;
• Jabłka Gala – 1,50 – 2,00 zł/kg;
• Jabłka Ligol – 1,50 – 2,00 zł/kg;
• Jabłka Piros – 1,85 – 3,25 zł/kg.

GIEŁDA KALISKA

• Jabłka Celesta – 2,00 – 2,00 zł/kg;
• Jabłka Delikates – 2,00 – 2,00 zł/kg;
• Jabłka Piros – 2,00 – 2,00 zł/kg.

ZJAZDOWA S.A. Łódzki Rynek Hurtowy

• Jabłko Cortland – 1,00 – 2,00 zł/kg;
• Jabłko Delikates – 1,33 – 2,00 zł/kg;
• Jabłko Ligol – 1,00 – 1,66 zł/kg;
• Jabłko Piros – 1,33 – 2,00 zł/kg.

Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza S.A.

• Jabłko Celesta – 3,33 – 3,33 zł/kg;
• Jabłko Cortland – 3,00 – 3,33 zł/kg;
• Jabłko Ligol - 3,00 – 3,33 zł/kg;
• Jabłko Lobo - 3,00 – 3,33 zł/kg

Bernat Patrycja

Źródło: Eskimossa/ach. sadnowoczeny/arch.tygodnik-rolniczy/freshmaret/polskiesadownictwo/notowania cenowe z oficjalnych stron rynków hurtowych.
fot. envato.elements

Od wielu lat najczęściej występującą chorobą z tej grupy jest gorzka zgnilizna powodowana przez grzyby z rodzaju Neofabraea spp. (dawniej Pezicula spp.). W sadzie objawy porażenia owoców nie są widoczne. Patogen rozwija się na jabłkach i gruszkach latentnie (w formie utajonej) i trafia na/w pozornie zdrowych owocach do chłodni. Po kilku miesiącach przechowywania, gdy owoce zaczynają dojrzewać, wokół zakażonych przetchlinek rozwija się charakterystyczne oczkowanie, którego nie da się zahamować.

Plamki gnilne powiększają się i owoce bezpowrotnie gniją. Choroba występuje w kraju dosyć często, szczególnie na jabłkach, ponieważ większość obecnie uprawianych odmian jabłoni jest na nią podatna:

• Gala;
• Ligol;
• Szampion;
• Golden Delicious;
• Pinova.

Drugą przyczyną dużego nasilenia choroby jest powszechność występowania w sadach źródła zakażenia owoców. Są nim zarodniki grzybów Neofabraea spp., rozwijające się na ranach zgorzelowych na pędach jabłoni. Presja choroby może jeszcze się zwiększać w następnych latach z powodu wycofania z użycia w ubiegłym roku środków benzimidazolowych (Funaben 03 PA, Topsin M 500 SC i inne) stosowanych przeciwko zgorzeli kory jabłoni i braku środków alternatywnych. Zakażenie owoców przez zarodniki Neofabraea spp. następuje w miejscu przetchlinek w okresie przedzbiorczym. Dlatego najlepszą metodą zabezpieczania owoców przed chorobą jest stosowanie fungicydów wtedy, gdy dochodzi do zakażenia, czyli przed zbiorem.

choroby przechowalnicze jabłek i gruszek

FOTO:

Zestaw fungicydów przeznaczonych do tego celu jest obecnie bardzo bogaty. Obejmuje aż 24 środki chemiczne i jeden biologiczny w przypadku jabłoni oraz 17 środków chemicznych i jeden biologiczny w przypadku gruszy. Trzeba tylko pamiętać, że wiele z nich zawiera tę samą substancję aktywną i należy stosować rotację preparatów należących do różnych grup chemicznych.

Kiedy wykonać zabieg? Przed czy po zbiorach?

 W kontekście pozostałości substancji aktywnych w owocach wydaje się, że najlepiej używać fungicydy przed zbiorem, ponieważ ich substancje czynne znacznie szybciej rozkładają się w jabłkach rosnących na drzewie niż w tych złożonych do chłodni, w niskiej temperaturze.

Jednak w niektórych sytuacjach istnieje konieczność zastosowania fungicydów po zbiorze. Na przykład wtedy, gdy w okresie przedzbiorczym panują trudne warunki pogodowe, tzn. częste opady deszczu uniemożliwiają terminowe zastosowanie środków albo nastąpiło ich zmycie.

Zabiegi pozbiorcze są także wskazane w chłodniach zbiorowych, w których przechowywane są owoce kilku producentów, o nieznanych programach ochrony lub różnie chronionych w okresie wegetacji.

Aktualnie do użycia po zbiorze zarejestrowanych jest pięć środków chemicznych, z czego aż cztery zawierają pirymetanil, a jeden fludioksonil oraz trzy środki biologiczne (tabela na str. 62). Dobrze jest zapoznać się z tą tabelą, żeby wybrać odpowiedni środek przeciwko tym chorobom, które najczęściej występują w naszym sadzie. Istotna jest też forma użycia tych preparatów.

• Środki Pennbotec 400 SC, ActiSeal PYR oraz Scholar są aplikowane w formie zanurzania lub „prysznicowania” owoców (np. za pomocą tzw. drenczera). Zabieg należy wykonać jak najszybciej po zbiorze, nie później niż w ciągu 16 godzin od zbioru. Kontakt owoców z cieczą roboczą musi wynosić co najmniej 30 sekund, a owoce po zabiegu i przed umieszczeniem w chłodni powinny być suche.
• Środki Xedathane-HN i Deccopyr-Pot stosowane są poprzez gazowanie zamkniętych pomieszczeń przechowalniczych po umieszczeniu w nich owoców. Szczegółowe informacje o technice wykonania zabiegu podane są w etykietach środków. Dzięki aplikacji poprzez fumigację fungicydy dobrze rozprzestrzeniają się w całej chłodni i dokładnie pokrywają owoce, powierzchnie przechowalnicze, a także same skrzyniopalety, co pozwala zabezpieczyć plon przed najważniejszymi chorobami. Dawka fungicydu dobierana jest do masy składowanych w pomieszczeniu owoców. Fumigacja jest ostatnim zabiegiem, który wykonuje się przed trwałym zamknięciem komór chłodniczych.
• Jeżeli planowane jest użycie środka zawierającego 1-MCP, to pomiędzy jego aplikacją a użyciem np. środka Deccopyr-Pot muszą upłynąć 24 godziny. Zarówno „prysznicowanie”, jak i gazowanie owoców wykonują usługowo wyspecjalizowane firmy.

Fungicydy do stosowania po zbiorach owoców

FOTO:

Wymienione środki wykazują skuteczność w zwalczaniu gorzkiej zgnilizny (Neofabraea spp.), a także, co bardzo ważne, chorób przyrannych, jak mokra zgnilizna (Penicillium expansum) czy brunatna zgnilizna (Monilinia spp.). W przypadku tych ostatnich chorób do zakażenia owoców najczęściej dochodzi w miejscu skaleczenia czy obicia skórki oraz ran po wyrwanych szypułkach, powstałych tuż przed zbiorem lub w czasie zbioru.

Okazuje się, że fungicydy stosowane w terminie pozbiorczym bardzo dobrze zabezpieczają ewentualne uszkodzenia owoców przed zakażeniem i rozwojem tych chorób. Ograniczają również występowanie szarej pleśni (Botrytis cinerea). Ta choroba rozwija się na jabłkach i gruszkach głównie na skutek wcześniejszego zakażenia kwiatów, ale także w miejscach uszkodzeń skórki i w wyniku tzw. zakażenia przez kontakt (stykania się owocu zdrowego z gnijącym). Obserwowano, że po zabiegu prysznicowania owoców uszkodzenia skórki pozostawały suche i zgnilizna nie rozwijała się.

Co z pozostałościamy substacnji czynnych?

Czy stosowanie środków po zbiorze jest bezpieczne i nie spowoduje wzrostu poziomu pozostałości w owocach? W przypadku dwóch substancji czynnych fungicydów przeznaczonych do zabiegów pozbiorczych europejskie wartości MRL zostały wyznaczone na wysokim poziomie i wynoszą dla pirymetanilu aż 15 mg/kg (w Chinach 7,0 mg/kg), a dla fludioksonilu 5,0 mg/kg owoców. To powoduje, że po aplikacji wymienionych środków po zbiorze nie następuje przekroczenie norm MRL. Na przykład w jabłkach Golden Delicious zanurzanych w preparacie ActiSeal PYR i przechowywanych w chłodni zwykłej przez 7 miesięcy poziom oznaczonego pirymetanilu wzrósł trzykrotnie w stosunku do jabłek niezanurzanych (z 0,035 do 0,1 mg/kg), jednak nie przekroczył poziomu MRL.

Jak podaje firma AgroFresh, wykonująca usługowo zabiegi prysznicowania jabłek, po zastosowaniu środka Scholar tą metodą, pozostałości fludioksonilu były na poziomie 15–20% najwyższych dopuszczalnym norm (MRL), a po okresie przechowalniczym (do lutego lub do późnej wiosny) spadły do 2–5% MRL.

Środki biologiczne

W wykazie środków do stosowania pozbiorczego są też trzy środki biologiczne. Nexy zawiera drożdże Candida oleophila i aplikowany jest poprzez zanurzanie lub zraszanie owoców, a Polyversum WP i Pythie zawierają organizm grzybopodobny Pythium oligandrum i stosowane są w formie zamgławiania owoców.

Dwa ostatnie preparaty stosowane są po złożeniu owoców do komory przechowalniczej i schłodzeniu do temperatury 3–5°C. Skuteczność środków biologicznych w zwalczaniu chorób może być niższa niż środków chemicznych, ale ich zaletą jest brak pozostałości substancji czynnych w owocach. Jeżeli planujemy zabieg prysznicowania, to owoce najlepiej zbierać do plastikowych skrzyniopalet. W przypadku skrzyniopalet drewnianych, niedostatecznie odkażonych czy niestarannie wyczyszczonych po poprzednim sezonie, po zabiegu prysznicowania drewno nasiąknie wodą i stanie się doskonałym podłożem dla rozwoju grzybów, niekoniecznie patogenów owoców.

Wielokrotnie obserwowaliśmy przypadki rozwoju puchatej grzybni na skrzyniach, z której izolowano różne rodzaje grzybów powszechnie występujących w glebie, jak Mucor, Trichoderma, Penicillium, a także grzybów typowych dla drzew leśnych, z których drewno użyto do produkcji skrzyń. Pleśniowy zapach może zostać pochłonięty przez owoce, a ponadto rozwijające się grzyby zmniejszą trwałość opakowań.

Kto przetrwa finansowo?

Warunki pogodowe w tym roku pozostawiają wiele do życzenia. Chociaż niektóre regiony uprawy jabłek nie doznały suszy. Jednak znaczna część Europy oraz zachodnia część Polski mocno odczuła braki wody. Co innego środkowa i południowa część Polski. W tych regionach jak mówi kierownik polskiego eksportera Fruit-Grop – Emilia Lewandowska, drzewa owocowe dostały dobrą ilość wody, przez co wielkość jabłek nie odbiega od standardowej.

Ceny energii, a przechowalnictwo

Ceny energii powoli wymykają się spod kontroli. Emila Lewandowska twierdzi, że istnieje spora szansa, że niektóre firmy zamkną część swojej działalności, byle by do końca nie upaść.

- Nasze koszty energii wzrosną czterokrotnie w przyszłym roku. Hodowcy zastanawiają się, jak długo przetrwają finansowo, trzymając jabłka w chłodnych magazynach. Po stronie pakowni niektóre firmy rozważają pracę tylko w niepełnym wymiarze godzin lub wyłączenie niektórych linii pakujących, aby zaoszczędzić trochę pieniędzy na kosztach energii. – mówi Lewandowska

Czy przechowywanie jabłek będzie warte swojej ceny?

Palącą kwestią jest koszt energii, który przekłada się na koszt utrzymania jabłek w chłodniach. Według Lewandowskiej wiele firm będzie chciało spróbować bezpieczniejszego wyjścia i sprzedawać swoje zapasy, zamiast je przechowywać.

- W sierpniu 2023 r. dowiemy się, czy przechowywanie jabłek w chłodni było warte kosztów. Prawda jest taka, że część hodowców sprzeda wszystkie swoje jabłka jesienią, po prostu z powodu problemów finansowych związanych z przechowywaniem jabłek w dłuższej perspektywie. Wyższe koszty chemikaliów i pracy sprawiły, że firmy te nie mają więcej oszczędności, więc nie mają innego wyjścia, jak tylko sprzedawać. Jednak plantatorzy, którzy nadal mają pewne oszczędności, prawdopodobnie mogliby podjąć ryzyko i trzymać niektóre jabłka w magazynie po wyższych cenach. Jeśli ceny z sezonu 2021/2022 utrzymają się na miejscu, na pewno nie warto będzie przechowywać jabłek. Całkowite koszty wzrosły o 30 procent.

Prosto od polskich sadowników

Na forach interentowych związanych z branżą sadowniczą mozna teraz zobaczyć wiele postów na temat kosztó energii, podpisywanych umów z dostawcami. Powtarza się jedno pytanie. Czy w tym sezonie uruchamiamy chłodnie?

Ceny prądu 500% w górę

W rozmowie z tokfm. Sadownik z województwa kujawsko-pomorskiego, mówi o wzrostach kosztów samej pracy chłodni o 500%.

- Produkcja przestaje się opłacać - mówi nam sadownik z Wierzchucic, niedaleko Bydgoszczy.

Aktualnie w sadzie u Państwa Klimkiewiczów trwają zbiory.

- Mamy takie odmiany jak: Delikates, Piros, Paulared, ale zaczynamy też zbierać odmiany zimowe, które przechowujemy potem przez cały rok, jak Gala czy Idared - wymienia Karolina Klimkiewicz-Wątorek. - Zbiory będą dobre, bo owoców jest dużo. Jabłka są potem przechowywane w komorach beztlenowych, w odpowiedniej temperaturze. W ciągu roku, w miarę potrzeb, otwieramy je i wtedy owoce są świeże jak zdjęte z drzewa - opowiada.

Półtora miliona za prąd!

- Cena za prąd będzie co najmniej pięć razy wyższa niż w tym roku - załamuje ręce Sebastian Szymanowski, dyrektor Grupy Producentów Owoców GALSTER w Wierzchucicach niedaleko Bydgoszczy. - Roczny koszt prądu w naszej firmie był na poziomie 250 - 300 tys. złotych. Dziś musimy się liczyć z kwotą na poziomie półtora miliona złotych. Nie mamy tej rentowności, którą uzyskujemy standardowo z marży, a nie jesteśmy tego w stanie przenieść na naszych odbiorców - tłumaczy.

Zamiast przechowywać, wyprzedajemy

- Chcemy minimalizować straty. Do końca roku będziemy sprzedawać nasze owoce na wszelkie możliwe rynki, także zagraniczne, żeby jak najmniej ich przechowywać - mówi nam Szymanowski.

- Dostępność owoców przez cały rok będzie niemożliwa. Produkt będą utrzymywać pewnie tylko ci, co muszą, czyli dostawcy do supermarketów, bo obligują ich do tego umowy - tłumaczy.

opr. Bernat Patrycja

Źródło: Freshplaza/facebook/tokfm/

Fot: envatoelements

Owoce przechowywane są w chłodniach już od października. Właśnie ten koszt przechowywania owoców należy brać pod uwagę.

Sadownicy potrzebują pomocy

Wielu sadowników mówi już w tym momencie, że nie stać ich na pokrycie tych wydatków.

Jak czytamy Związek Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej:

"Jako branża nie poradzimy sobie z kolejnymi podwyżkami. Sadownicy potrzebują pomocy. Sytuacja w gospodarstwach jest na tyle poważna, iż zwróciliśmy się z apelem do Premiera o pilną reakcję i pomoc. Zadaliśmy pytanie - czy planowane są rekompensaty w związku z wprowadzanymi podwyżkami energii elektrycznej? "

fot. arch.

Po pierwsze: dezynfekcja chłodni

Po każdym sezonie przechowalniczym, niezależnie od tego jak długo przetrzymywaliśmy owoce, należy umyć ściany, sufit, drzwi, posadzkę, aby zlikwidować ogniska chorób grzybowych w komorach. W tym celu można zastosować detergenty wykorzystywane do mycia powierzchni w przemyśle spożywczym. Ściany zbudowane z paneli z rdze...

Czym mogą się posiłkować plantatorzy?

Plantatorzy mają do dyspozycji produkt zawierający dobrze przyswajany przez rośliny kwas ortokrzemowy, który m.in. poprawia parametry jakościowe owoców.

– Najlepsza truskawka, najbardziej wartościowa to ta, która jest wyrośnięta, odpowiedniego kalibru, wybarwiona, wysokiej jędrności i twardości, wolna od chorób i szkodników. Oczywiście bardzo ważny jest też smak – mówi Karol Madej, który prowadzi sklep ogrodniczy w Mogielnicy (w woj. mazowieckim). – Owoce, które mają większą jędrność i twardość, są mniej podatne na choroby grzybowe, takie jak szara pleśń czy brunatna zgnilizna. Możemy więc ograniczyć ilość konwencjonalnych zabiegów chemicznych, co ma ogromne znaczenie dla konsumentów.

EckoSil działanie na owoce

FOTO: EckoSil działanie na owoce

Warto postawić na krzem, ale należy wybrać przyswajalną dla rośliny formę

Aby jego klienci mogli uzyskać ten efekt, Karol Madej rekomenduje nawóz ECKOSIL z portfolio firmy Amagro. Zawiera on krzem w biodostępnej, najlepiej przyswajanej przez rośliny formie kwasu ortokrzemowego, a także żelazo, cynk i molibden. Jest to produkt, który m.in.:

• optymalizuje pobieranie składników pokarmowych;
• minimalizuje skutki stresu biotycznego i abiotycznego;
• pozytywnie wpływa na jędrność, wielkość i masę owoców.

Jak działa krzem?

Ponieważ krzem usztywnia ściany komórkowe, owoce stają się bardziej odporne na choroby grzybowe i szkodniki. Zastosowanie tego nawozu wpływa korzystnie również na jakość pozbiorczą plonów.

Działanie krzemu na owoce miękkie

FOTO: Działanie krzemu na owoce miękkie

Sprawdzony przepis na owoce wysokiej jakości i bez karencji

ECKOSIL to produkt, który nie ma okresu karencji. Aplikuje się go po kwitnieniu, na etapie zawiązywania owoców.

– ECKOSIL powinien stać się standardem w uprawie roślin jagodowych, takich jak truskawka, malina, borówka i inne owoce miękkie – podkreśla Krystian Kieszek z firmy Amagro. – Ma optymalne pH, więc idealnie miesza się z innymi produktami, np. z nawozami wapniowymi, i poprawia przyswajanie składników pokarmowych. Zalecamy stosowanie do oprysku nalistnego mieszaniny 0,5 l ECKOSIL-u i 5 l CALCIO SPRINT na hektar. CALCIO SPRINT nie zawiera azotu, dlatego nie pobudza roślin do wzrostu, natomiast poprawia jakość plonu. W ciągu sezonu powinno się wykonać 3 takie zabiegi, aby osiągnąć jak najlepszy efekt.

Krzem w uprawach malin

ECKOSIL sprawdza się także w malinach – obecnie trwa okres kwitnienia wczesnych odmian, zatem jest to dobry moment, aby zaplanować zabieg nawożenia. Również w przypadku tych owoców bardzo ważna jest jędrność i kondycja pozbiorcza. Jak wynika z obserwacji, po zastosowaniu produktu ECKOSIL w mieszaninie z CALCIO SPRINT maliny są mniej podatne na rozpadanie się.

Plantatorzy doceniają efekty nawożenia

– Nasi klienci są bardzo zadowoleni z działania ECKOSIL-u z produktem CALCIO SPRINT. Jest to rewelacyjne połączenie, które buduje wysokiej jakości plon, bardzo atrakcyjny pod względem handlowym – opowiada Karol Madej. Potwierdzeniem tych słów są efekty, jakie dzięki rekomendowanemu nawożeniu uzyskują klienci zaopatrujący się w jego sklepie. Mimo niesprzyjających warunków, które ostatnio panują – zimnych nocy, dość dużej wilgotności powietrza i wysokiej rosy – truskawki z tak wspomaganych plantacji utrzymują cały czas bardzo wysoką jakość, są jędrne, równo wybarwione i zdrowe, mimo ryzyka porażenia szarą pleśnią i brunatną zgnilizną.

Działanie krzemu na owoce truskawki

FOTO: Działanie krzemu na owoce truskawki