• zebranych owocach (ślady poszypułowe),
• opadniętych liściach (ślady poliściowe),
• cięciu gałęzi (ręczne, mechaniczne),
• wyłamanych gałęziach (zabiegi agrotechniczne, wiatr),
• gradzie,
• mrozie oraz porażonych,
• zmumifikowanych (np. monilioza) owocach.

Rak bakteryjny drzew owocowych

Najbardziej znaną sadownikom chorobą większości gatunków drzew pestkowych jest rak bakteryjny drzew owocowych, który powoduje znaczne straty w uprawach wiśni, czereśni, brzoskwiń, moreli oraz śliw (rzadko). Chorobę wywołuje pałeczkowata i urzęsiona bakteria Pseudomonas syringae zimująca w pąkach, na powierzchni pędów (w pobliżu nekroz i zrakowaceń, śladów poliściowych) oraz w miękiszu korowym porażonych drzew.

Typowe objawy raka bakteryjnego na konarze brzoskwini

FOTO: T. Sikora

W cyklu rozwojowym raka bakteryjnego można wyróżnić dwie fazy:

• zimową – infekcje pędów,
•  letnią – infekcje kwiatów, liści oraz zawiązków owoców.

Charaktrystyczne bursztynowe wycieki, tzw. gumozy, na pniu to typowy objaw raka bakteryjnego drzew owocowych

FOTO: T. Sikora

Wiosną wraz z gumowatymi wyciekami soku roślinnego bakterie dostają się na pędy, skąd wraz z deszczem, owadami, wiatrem są przenoszone na kwiaty (brunatnienie i zamieranie), a następnie zawiązki i liście.

W miarę rozwoju patogen ten przenika do pędów (gałęzie i krótkopędy), gdzie pojawiają się nekrotyczne plamy, w obrębie których powstają rany (obumarła kora i odsłonięte drewno) z charakterystycznymi bursztynowymi wyciekami tzw. gumozami. Wrotami infekcji mogą być także mechaniczne uszkodzenia kory spowodowane cięciem albo wyłamywaniem gałęzi.

Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powierza i temperatura: od 0°C do 10°C – kwitnienie, od 18°C do 25°C – wzrost zawiązków i liści i od –5°C do 10°C – okres bezlistny (jesień/zima).

Kwiaty, liście i pędy wiśni zainfekowane bakterią Pseudomonas syringae

FOTO: T. Sikora

Porażone drzewa są zdecydowanie bardziej podatne na zimowe przemrożenia, ponieważ bakterie rakotwórcze wykazują pewien synergizm z przymrozkami.

Czytaj także: Na co zwrócić uwagę w tym roku wykonując zimowe cięcie drzew w sadach?

Ochronę przeciw rakowi bakteryjnemu powinno przeprowadzać się w okresie nabrzmiewania pąków oraz na początku kwitnienia, na początku i pod koniec fazy opadania liści, a także na początku kwitnienia, szczególnie u odmian podatnych (czereśnia – Van, Rainier, Hedelfińska, Czarna Późna, Napoleon i wiśnia – Nefris, Wanda, Kelleris 16, Czernokorka). Rejestrację na raka bakteryjnego w uprawach pestkowych mają preparaty na bazie tlenochlorku miedzi (czereśnia/wiśnia) oraz produkt zawierający bakterię Bacillus subtilis (czereśnia/wiśnia/śliwa/brzoskwinia/morela). W przypadku brzoskwini produkty miedziowe, stosowane w różnych okresach (nabrzmiewanie pąków, opadanie liści, spoczynek) przeciw kędzierzawości liści brzoskwini, zabezpieczają także drzewa przed rakiem bakteryjnym.

Brunatna zgnilizna drzew pestkowych (syn. monilioza)

Kwitnienie czereśni to czas na pierwszy zabieg zwalczający grzyba Monilinia spp.

FOTO: T. Sikora

Grzyb z rodzaju Monilinia poraża głównie drzewa pestkowe, a mianowicie: wiśnie i morele (M. laxa), brzoskwinie i nektaryny (M. fructigena), śliwy i czereśnie (M. fruticola/M. polystroma).

Drzewo wiśni opanowane przez grzyb Monilinia laxa (koniec lipca)

FOTO: T. Sikora

Choroba ta jest najbardziej szkodliwa dla upraw wiśni, szczególnie w przypadku odmian bardzo podatnych, jak: Nefris, Nortstar, Kelleris 16. Prowadzi ona do zamierania kwiatów i wierzchołków pędów, a nawet całych drzew w zaawansowanym stadium rozwoju. Na pozostałych gatunkach powoduje przede wszystkim zgnilizny owoców.

Podstawowym źródłem zakażenia są tzw. mumie, czyli zdeformowane, zaschnięte i przerośnięte grzybnią owoce, które pozostały na drzewie po zbiorach. Uwalniane z zimującej grzybni (również porażone pędy) zarodniki konidialne dokonują infekcji pierwotnych i wtórnych. W sadach wiśniowych do największych zakażeń dochodzi w kwitnienie (na początku, w pełni i pod koniec).

Niektóre „mumie” (tu: śliwki) pozostają w skupiskach na drzewie nawet do wiosny

FOTO: T. Sikora

Zmumifikowany owoc brzoskwini w wyniku porażenia przez grzyb Monilinia fructigena

FOTO: T. Sikora

Pierwsze symptomy choroby pojawiają się na kwiatach, najlepiej widoczne po opadnięciu płatków kwiatowych. Porażone kwiaty ulegają swego rodzaju zgorzeli, brunatnieją i zasychają, pozostając na drzewie przez dłuższy okres (nawet do kilku miesięcy). Z porażonych pędów grzybnia przemieszcza się do krótkopędów i pędów. Pierwsze nekrozy i początkowe zamieranie wierzchołków pędów można zauważyć około miesiąc po kwitnieniu. Charakterystyczne dla wiśni są gumowate wycieki na pędach, które zlepiają zaschnięte, brunatne liście z pędami. Owoce zostają zwykle porażane przez uszkodzenia skórki i przetchlinki, w okresie osiągania swojej dojrzałości (po długotrwałych deszczach). Wokół miejsca zakażenia na śliwkach, brzoskwiniach, morelach czy czereśniach powstają brunatne plamy gnilne obejmujące dosyć szybko całą powierzchnię owocu. Potem w miejscu plam pojawiają się szaropopielate brodawki (sporodochia z konidiami).

Charakterystczne zamiernie wierzchołków pędów wiśni porażonej przez moniliozę

FOTO: T. Sikora

Ostatecznie porażone i gnijące owoce pozostają na drzewach i tworzą zdeformowane, pofałdowane, ciemnobrunatne, a potem czarne „mumie”. Gnicie występuje najczęściej gniazdowo i przenosi się z chorych na dotykające je zdrowe owoce. Większość zmumifikowanych owoców opada na ziemię (dodatkowe źródło infekcji), a część pozostaje na drzewach do kolejnej wiosny.

Szaropobielate sporodochia z konidiami Monilinia laxa na śliwkach

FOTO: T. Sikora

Rozwój choroby przebiega w różnym zakresie temperatury, w zależności o infekowanych organów (kwiaty 25°C), przy jednoczesnym zwilżeniu (deszcz, rosa, mgła – min. 5 godzin). W celu ograniczenia pierwotnych źródeł infekcji należy usuwać „mumie” wiszące na drzewach, a także te leżące na ziemi. Aby unikać porażenia owoców, trzeba przeprowadzać odpowiednie zabiegi insektycydowe przeciw szkodnikom uszkadzających skórkę owoców. Program Ochrony Roślin Sadowniczych przewiduje zabiegi fungicydowe w zależności od gatunku, fazy rozwojowej i panujących warunków.

Wiśnia:

• I zabieg – na początku kwitnienia (otwieranie pierwszych kwiatów – BBCH 60),
• II zabieg – pełnia kwitnienia (BBCH 65),
• III zabieg – koniec kwitnienia (opadanie płatków kwiatowych – BBCH 68–69).

Czereśnia:

• I zabieg – w kwitnienie – BBCH 60–66 (konieczne tylko w przypadku kwater, gdzie w poprzednich latach były porażone kwiaty lub pędy),
• II zabieg – po kwitnieniu – BBCH 70–72 (ok. 3 tygodnie po kwitnieniu, kiedy następuje opadanie resztek okwiatu z zawiązków),
• III zabieg – okres dojrzewania i wybarwiania się owoców – BBCH 81-85 (konieczne tylko w sezonie z dużą ilością opadów atmosferycznych).

Śliwa/brzoskwinia/morela:

• I zabieg – przed kwitnieniem – BBCH 51–59(tylko w przypadku odmian wrażliwych, np. śliwy odmian Amers i President),
• II zabieg – po kwitnieniu – BBCH 70–72 (ok. 3 tygodnie i ok. 5 tygodni po kwitnieniu – odmiany późne),
• kolejne zabiegi – co 7–14 dni, aż do zbiorów – BBCH 81-85 (w przypadku dużych opadów atmosferycznych).

Należy stosować rotację preparatów z różnych grup chemicznych, dobierać je zgodnie z etykietą (gatunek) i przestrzegać okresów karencji. Po zbiorach, przed przechowywaniem, zgodnie z PORS, można zraszać lub moczyć śliwki, brzoskwinie, wiśnie i nektaryny w roztworze (0,2–0,3%) fungicydu zawierającego fludioksonil, co zabezpieczy owoce przed dalszym rozwojem moniliozy podczas ich przechowywania.

Srebrzystość liści drzew

Sprawcą choroby jest polifagiczny grzyb Chondrostereum purpureum występujący na większości gatunków drzew owocowych, a ponadto drzew liściastych. Najczęściej chorobę tę można zaobserwować w kwaterach śliw i wiśni. Charakterystycznym objawem, od którego powstała nazwa choroby, są srebrzyste lub ołowianosiwe liście, u których w wyniku działania licznych enzymów wydzielanych przez grzyba dochodzi do rozwarstwienia miękiszu od skórki. Srebrzysty kolor liści to tylko efekt świetlny wywołany przez powietrze wypełniające pustą przestrzeń pomiędzy skórką a miękiszem liścia. Biorąc powyższe pod uwagę, to objawy na liściach są symptomami wtórnymi, gdyż patogen bezpośrednio nie rozwija się w tych organach. Anomalie w wybarwieniu liści na chorym drzewie mogą wystąpić w jednym sezonie i zanikać w kolejnym, żeby potem znowu się pojawiać. Z początku może dotyczyć to wyłącznie liści na kilku pędach, potem liści na kilku gałęziach, aż ostatecznie objąć całe drzewo.

Młode, jasnoszare owocniki na korze pnia wiśni porażonej przez srebrzystość liści

FOTO: T. Sikora

Pomimo wywoływania zmian na liściach, patogen ten jest typowym pasożytem kory i drewna. Rozprzestrzenia się przy pomocy wiatru (nawet do kilku kilometrów), w warunkach sprzyjających (wysoka wilgotność i temperatura powietrza > 10°C) w postaci zarodników podstawkowych (basidiospory).

Dodatkowo może być przenoszony na piłach i sekatorach, którymi cięto chore drzewa, a następnie zdrowe. Najczęściej do zakażeń dochodzi w okresie od sierpnia do kwietnia. Wrotami infekcji są wszelkie rany otwarte powstałe w wyniku cięcia, wyłamania się gałęzi (agrotechnika, wiatr), uszkodzeń pomrozowych i innych.

Grzyb powoduje liczne zmiany na korze, która ulega nekrozie, łuszczy się i odchodzi od drewna. Te ostanie z kolei brunatnieje, potem próchnieje. W ostatniej fazie choroby zaobserwujemy liczne, ułożone dachówkowato (jeden na drugim) skórzaste, jasnoszare/szarobiałe, płaskie owocniki, które pojawiają się nawet po kilku latach od zakażenia. Owocniki mogą się tworzyć dodatkowo na obumarłych, wyciętych gałęziach pozostawionych w sadzie.

Dobrze wykształcone, starsze, dachówkowato ułożone owocniki grzyba Chondrostereum purpureum

FOTO: T. Sikora

W walce z tą chorobą pozostaje profilaktyka, ponieważ na chwilę obecną brak jest zarejestrowanych środków do jej zwalczania. Należy w sposób widoczny oznaczać na kwaterze drzewa, u których stwierdzono pierwsze symptomy choroby, ciąć je oddzielnie (dezynfekcja sekatorów i pił), a następnie bezwzględnie usuwać je (najlepiej po zbiorach) z sadu.

Leukostomoza drzew pestkowych

Występuje powszechnie na wszystkich gatunkach pestkowych, ale najbardziej porażane są morele. Chorobę tę wywołują grzyby:

• Leucostoma cincta (stadium konidialne: Cytospora cincta),
• Leucostoma persoonii (stadium konidialne: Cytospora leucostoma), które stanowią bardzo duże zagrożenie szczególnie w młodych sadach, powodując ich gwałtowne zamieranie – apopleksja.

Przeważnie wiosną (kwiecień/maj) nagle więdną i zamierają gałęzie, a potem całe drzewa. Na porażonych pędach (gałęzie i starsze konary) pojawiają się rozległe, wydłużone nekrozy kory i obfite wycieki gumy, która początkowo jest koloru bursztynowego, a potem ciemnobrązowego, przechodzącego wręcz w czarny (ze względu na rozwijające się grzyby saprotroficzne – sadzaki).

Zaawansowane objawy leukostomozy na starszej gałęzi śliwy

FOTO: T. Sikora

Więdnięcie i zamieranie nadziemnych organów następuje zazwyczaj powyżej rany zgorzelowej w wyniku zahamowania transportu składników pokarmowych i wody do wyższych partii drzewa. Liście więdną, następnie żółkną i przedwcześnie opadają. Latem, kiedy drzewo wykazuje wyższą naturalną odporność, wokół nekrozy tworzy się często tkanka zabliźniająca – kalus.

W okresie spoczynku drzew, od jesieni do wiosny, przy temperaturze dodatniej (>8°C) i wysokiej wilgotności, sprawcy choroby rozwijają się najintensywniej. Skutkiem są rozlegle rany rakowe otoczone zgrubiałą tkanką kalusową. Jeżeli chodzi o drewno porażonych gałęzi i konarów, to staje się ono brunatne na skutek wydzielanych przez grzyby substancji toksycznych.

Patogen zimuje w postaci zarodników konidialnych w porażonych tkankach (nekrozy, zgorzele) i przenosi się głównie za pośrednictwem deszczu lub dodatkowo wiatru, owadów, ptaków itd. Infekcja następuje przez wszelkie zranienia (cięcie, grad, mróz, szkodniki), ale miejscami zakażenia mogą być także zamarłe pędy i pąki, ślady poliściowe oraz rany po poparzeniach słonecznych. Szczególną podatnością na leukostomozę wykazują się drzewa odmian podatnych lub osłabionych oraz uszkodzonych przez mróz.

Wycieki grzyba Leucostoma ma młodym pędzie brzoskwini

FOTO: T. Sikora

Do zwalczania tej choroby brak jest odpowiednich fungicydów. W okresie bezlistnym dopuszczone są produkty (maści) wspomagające tylko ochronę, gdyż nie zawierają biobójczych substancji aktywnych. Nałożone bezpośrednio na ranę tworzą tylko fizyczną barierę ochronną przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi oraz przyspieszają jej wysychanie i zabliźnianie się. Warto zaznaczyć, że zabiegi preparatami miedziowymi (stosowanie zgodnie z etykietą) czy produktem zawierającym bakterię Bacillus subtilis, wykonywane przeciwko rakowi bakteryjnemu znacznie ograniczają również leukostomozę. Bardzo ważną sprawą w zapobieganiu tej chorobie jest prowadzenie prawidłowej agrotechniki, w tym dobór stanowiska na nowe kwatery.

Jest to szczególnie wskazane dla gatunków podatnych na uszkodzenia mrozowe, a więc dla brzoskwiń i moreli. Młode drzewka powinno się sadzić najlepiej wiosną, aby uniknąć ich przemarznięcia. 

Mgr inż. ogr. Tomasz Sikora 

doradca techniczny ProNutiva – drzewa owocowe, UPL Polska

Kiedy można zacząć składać wnioski?

Wnioski na dofinansowanie w obszarze zielona energia w gospodarstwie składać można od dnia 31 stycznia 2023, a nabór zakończy się wraz z dniem 1 marca 2023. Rolnicy mogą złożyć wnioski na maksymalnie 150 tysięcy złotych.

- Pomoc jest o tyle atrakcyjna, że wspomniany limit 150 tys. zł dotacji jest niezależny od wykorzystania limitu w innych obszarach – a więc po pomoc mogą sięgnąć także gospodarstwa, które wcześniej wykorzystały limit na inwestycje budowlane, czy zakup maszyn. Poziom dofinansowania jest identyczny jak dla pozostałych obszarów – maksymalnie do 50% lub 60% (młody rolnik) poniesionych kosztów inwestycji - informował w grudniu ub.r. red. Grzegorz Ignaczewski na łamach portalu topagrar.pl.

Kto może starać się o dofinansowanie w obszarze zielona energia w gospodarstwie?

Pomoc jest przyznawana w gospodarstwie, jeżeli inwestycja objęta tą operacją:

• dotyczy zainstalowania urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej z energii promieniowania słonecznego w gospodarstwie, w tym na budynkach, o ile pokrycie dachu na tych budynkach nie jest wykonane z wykorzystaniem wyrobów zawierających azbest oraz jeżeli te urządzenia objęte pomocą będą usytuowane na gruntach rolnych zabudowanych;
• będzie realizowana na podstawie projektu instalacji urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej z energii promieniowania słonecznego lub pomp ciepła;
• będzie dostosowana do zużycia energii elektrycznej gospodarstwa wynikającego z projektu instalacji urządzeń, o którym mowa w pkt 2, a całkowita moc urządzeń wytwarzających energię elektryczną w gospodarstwie nie przekroczy 50 kilowat (kW), przy czym całkowita moc wykorzystywana na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych znajdujących się w gospodarstwie nie przekroczy 10 kW i będzie stanowić nie więcej niż 20% całkowitej mocy urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej z energii promieniowania słonecznego znajdujących się w gospodarstwie.

FINANSOWANIE NAWADNIANIA

Warunki i tryb przyznawania pomocy na nawadnianie w gospodarstwie. Wniosek do pobrania!

Pomoc to oczywiście refundacja poniesionych kosztów w wysokości od 50 do 60%. Dzięki tym środkom można dokonać:

• zakupu urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej z energii promieniowania słonecznego i magazynowania tej energii,
• budowy lub zakupu elementów infrastruktury technicznej niezbędnej do instalacji urządzeń do wytwarzania energii elektrycznej z energii promieniowania słonecznego i magazynowania tej energii,
• zakupu pomp ciepła.

Jak złożyć wniosek o przyznanie pomocy w obszarze zielona energia?

• Wniosek o przyznanie pomocy składa się w Oddziale Regionalnym ARiMR,
• pocztą,
• w formie dokumentu elektronicznego na elektroniczną skrzynkę podawczą,

Co powinno znaleźć się w projekcie instalacji fotowoltaicznej?

Oprócz faktur potwierdzających zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie w ostatnich 12 miesiącach przed złożeniem wniosku, konieczne będzie również przedłożenie projektu instalacji fotowoltaicznej wraz z magazynem energii lub projektu pompy ciepła. Projekt taki musi być opracowany przez instalatora wpisanego do rejestru certyfikowanych instalatorów [na podstawie przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii (DzU z 2022 r., poz. 1378 i 1383)]. Taki projekt musi zawierać przynajmniej:

• plan zabudowy gospodarstwa z usytuowaniem instalacji do pozyskiwania energii oraz magazynu energii, istniejącej lub planowanej do wykonania,
• wyliczenie zużycia energii elektrycznej z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy i dobór mocy instalacji,
• parametry techniczne modułów fotowoltaicznych oraz magazynu energii lub pompy ciepła,
• dobór mocy modułów fotowoltaicznych oraz magazynu energii lub pompy ciepła,
• schemat instalacji modułów fotowoltaicznych oraz magazynu energii lub pompy ciepła.

Wszystkie szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz w artykule: Jak pozyskać 150 tys. zł na instalację fotowoltaiczną z „Modernizacji gospodarstw rolnych” w ramach PROW?

na podst. topagrar.pl
Fot. EnvatoElements

Jest nam niezmiernie miło poinformować, że dnia 12 stycznia 2023 roku wydawnictwa: PWR i Plantpress podpisały porozumienie w sprawie współpracy w dystrybucji czasopism sadowniczych. Od lutego 2023 roku PWR w miejsce Sadu Nowoczesnego będzie oferował swoim prenumeratorom MPS-SAD. Zamiast dotychczasowych dwóch czasopism poświęconych sadownictwu (Sad Nowoczesny i MPS-SAD.

Jeżeli mają Państwo wykupioną wcześniej prenumeratę obu czasopism – prosimy o kontakt z jednym z wydawców. Przygotowaliśmy dla Państwa atrakcyjne vouchery na inne pozycje wydawnicze, możemy przedłużyć Państwu prenumeratę na rok kolejny lub zwrócimy wpłaconą kwotę.

Kontakt do PWR: Joanna Sztaba, tel. 61 8862950, e-mail: sadwarzywa@pwr.agro.pl

Kontakt do Plantpress: Weronika Zuk – Skarszewska, tel. 53 2545424, e-mail: wydawnictwo@plantpress.pl

CZYTAJ CAŁY KOMUNIKAT

Plantpress_PWR_komunikat SAD

FOTO: PWR

Motor napędzający polskie rolnictwo - zapotrzebowanie na żywność

Zdaniem Jana Krzysztofa Ardanowskiego (przewodniczącego Rady ds. Rolnictwa i Obszarów Wiejskich przy Prezydencie RP, posła na sejm RP) motorem, który powinien napędzać rolnictwo, jest zwiększające się na świecie zapotrzebowanie na żywność.

Jan Krzysztof Ardanowski zwrócił uwagę na problem globalnego głodu, wobec którego kraje rozwinięte rolniczo są zobligowane do produkowania żywności

FOTO: A. Okła-Wierzbicka

– Wojna w Ukrainie jeszcze bardziej uwypukliła łatwość zrywania łańcuchów dostaw, fizyczny niedobór żywności przekładający się na zwiększenie skali głodu – mówił były minister rolnictwa. – Uważam, że kraje, które mają możliwości – klimatyczne, naturalne – by utrzymywać wysoką produkcję żywności, a nawet by ją zwiększać, są do tego wręcz zobligowane.

Tymczasem rolnictwo jest traktowane jako główny wróg publiczny, będąc oskarżane o bycie jednym z głównych emiterów gazów cieplarnianych, trucicielem środowiska nadużywającym środków ochrony roślin i nawozów, a więc dostawcą żywności niebezpiecznej dla zdrowia.

– Gdyby zapytać konsumentów o definicję, co to jest pestycyd/środek ochrony roślin, to prawie każdy, kto nie mieszka na wsi, odpowiedziałby, że to jest szkodliwa substancja chemiczna, którą rolnicy nas trują, bo chcą zwiększyć dochodowość. Nikt nie mówi, że to jest lek dla roślin. Ta definicja została wypaczona wiele lat temu przez skrajne organizacje ekologiczne, a dzisiaj jest utrwalana w odniesieniu do produktów zwierzęcych za sprawą innych organizacji „ekoterrorystycznych” – dodał Marcin Wroński (zastępca dyrektora generalnego KOWR).

Marcin Wroński poruszył problem błędnego postrzegania rolnictwa jako emitera gazów cieplarnianych i dostawcy niezdrowej żywności

FOTO: A. Okła-Wierzbicka

W odpowiedzi na te zarzuty Jan K. Ardanowski przypomniał, że cała Unia Europejska partycypuje w światowej emisji gazów cieplarnianych zaledwie w 7–8% i tylko około 10% unijnej emisji stanowi rolnictwo. To oznacza, że rolnictwo europejskie jest odpowiedzialne za mniej niż 1% emisji gazów cieplarnianych w skali globu. Dane te uzupełnił Jerzy Wierzbicki (prezes Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego). Tylko 4% emisji w UE pochodzi z produkcji zwierzęcej. Pozostałe 96% pochodzi z zupełnie innych źródeł.

Dlaczego więc konsumpcja mięsa jest rugowana? Zdaniem J. Wierzbickiego to fortel mający na celu zbudowanie przewagi konkurencyjnej na rynku dla produktów alternatywnych (substytuty produktów zwierzęcych uzyskiwane z komórek macierzystych), poprzez wpływanie na polityków, na zmiany prawa, utrudnianie produkcji zwierzęcej pomysłami na różnego rodzaju podatki od tego typu produkcji („akcyza na produkty zwierzęce”, „podatek obciążania środowiska” itd.).

Dyskutanci skonkludowali, że skoro Zielony Ład zakładał zmiany, które mają istotnie zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych, to nie tylko dotyczy rolnictwa, lecz całej działalności gospodarczej w Europie. – Rolnictwo jest tutaj dyżurnym chłopcem do bicia – stwierdził Ardanowski.

Bałagan w Zielonym Ładzie - redukcja ś.o.r to zupełnie niezrozumienie rolnictwa

Choć były minister rolnictwa nie poddaje w wątpliwość założeń, jakie stoją za ideą Zielonego Ładu, to jego zdaniem strategia ta powinna być wstrzymana do czasu zbudowania nowych priorytetów uwzględniających utrzymanie wysokiej produkcji żywności w Europie i dopiero wtedy na nowo zweryfikowana.

Czytaj także: Mirosław Maliszewski, Prezes Związku Sadowników RP o mijającym roku polskiego sadownictwa

Przede wszystkim, jego zdaniem, przemyślenia wymaga kwestia redukcji tzw. plonotwórczych czynników produkcji (nawozów, środków ochrony roślin) oraz wymóg istotnego zwiększenia powierzchni chronionych, wolnych od działań gospodarczych. Te działania ograniczą bowiem produkcję żywności. A przecież bezpieczeństwo żywności bez racjonalnie stosowanych środków ochrony roślin będzie zagrożone. Prelegent dodał, że Polska jako jeden z nielicznych krajów w Europie, a może jedyny w Unii Europejskiej, dysponuje dużą ilością nieużytków, które mogą być wykorzystane w celu zwiększenie produkcji rolnej – oczywiście przy odpowiedniej gospodarce wodnej i innych działaniach w zakresie rolnictwa precyzyjnego.

Z postulatami Ardanowskiego zgodził się Marcin Wroński. – Nie może być tak, że z jednej strony na kuli ziemskiej ludności przybywa, a z drugiej strony mamy podejmować działania, gdzie będziemy obniżać ilość zbiorów w rolnictwie. Samo zredukowanie środków ochrony roślin to jest zupełne niezrozumienie rolnictwa – obecnie sadzi się wiele odmian roślin, których bez ochrony nie da się uprawiać, mamy do czynienia z agrofagami, które wcześniej nie występowały w naszym klimacie, więc tak naprawdę bez ochrony chemicznej nie da się prowadzić działalności rolniczej – mówił zastępca dyrektora KOWR. – Rolnictwo to różnego rodzaju wypadkowe – pogody, wilgotności, temperatury, presji agrofagów. To tylko pokazuje, że osoby, które tworzyły te przepisy, nie znały tych realiów.

Jak zauważył M. Wroński, problem leży nie w dostępności środków, ale w braku świadomości prawidłowego ich stosowania. To rodzi potrzebę edukacji w zakresie bezpiecznego ich stosowania, przeprowadzania szkoleń z kontroli i kalibracji opryskiwaczy czy finansowania sprzętu do ochrony precyzyjnej.

Zagrożenia z zewnątrz - uzależnienie od dostaw żywności

Z kolei Marcin Gryn (wiceprezes Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych) zwrócił uwagę na zagrożenia innej natury. Przestrzega przed niebezpieczeństwem związanym z uzależnieniem się od dostaw żywności.

– Chcąc pomagać Ukrainie, nie należy zapominać o własnym bezpieczeństwie. Wedle zasady, że najważniejsze jest bezpieczeństwo ratownika – mówił dyskutant. – Dzisiaj na świecie nie trzeba wojny militarnej, żeby jakiemuś krajowi zagrozić. A uzależnienie od dostaw żywności to najprostszy mechanizm, jakim można takie zagrożenie stworzyć. Aby temu zapobiec, musimy twardo postawić granice, co do ilości (zboża – przyp. red.), jakie jesteśmy w stanie przyjąć i skontrolować – mówił M. Gryn.

Marcin Gryn postulował o modernizację infrastruktury portowej

FOTO: A. Okła-Wierzbicka

Potrzebny jest zatem skuteczny system kontroli, który będzie działał na etapie jeszcze zanim towar przekroczy naszą granicę, żeby przyjąć go rzeczywiście tyle, ile możemy. Zdaniem prelegenta musimy nie tylko kontrolować import, lecz także jak najwięcej eksportować. Ale do tego potrzebny jest własny port.

– Polski Związek Producentów Zbożowych od blisko 15 lat walczy o zmodernizowanie naszej infrastruktury portowej, tak aby statki o maksymalnych wymiarach gabarytowych (typu Panamax) można było ładować szybciej, żeby więcej zboża wypływało z kraju. Samochodami tego nie wywieziemy – dodał prelegent.

Jego zdaniem, aby móc produkować z dużą dokładnością, muszą być dostarczone środki produkcji (materiał siewny, środki ochrony roślin, nawozy), w tym również energia. – Co więcej, tę energię musimy mieć zapewnioną po cenach, które dla naszych rolników są osiągalne – zaznaczył Gryn.

Krajowy Plan Strategiczny do poprawki?

Założenia Europejskiego Zielonego Ładu będą realizowane przez Krajowy Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej. W ramach tego planu 25% użytków rolnych ma być przekształcone na rolnictwo ekologiczne, z czego 7% (czyli ok. 1 mln ha użytków rolnych) ma być wykonane do 2030 r.

– Warto podziękować wszystkim, którzy nerwowo zareagowali na Zielony Ład, pokazując niektóre bezsensowne cele, bo są one praktycznie niemożliwe do zrealizowania. To dało dobry podkład pod to, że dzisiaj inne kraje członkowskie i parlament się mobilizują po stronie produkcji podstawowej i zaczynają utrudniać Komisji Europejskiej wprowadzanie tych pomysłów w życie – zabrał głos J. Wierzbicki.

Zdaniem Jerzego Wierzbickiego dzięki presji ze strony środowiska jest szansa, że niektóre cele Zielonego Ładu zostaną zweryfikowane

FOTO: A. Okła-Wierzbicka

Zdaniem uczestników debaty w ramach Ekoschematów skorygowania wymaga sposób rozdysponowania środków finansowania poszczególnych działań.

– Przyszłą politykę rolną, która będzie realizowana od stycznia, kształtują ludzie niemający wiedzy rolniczej – mówił Jan K. Ardanowski. – Krajowy Plan Strategiczny zakłada przeznaczenie bardzo dużej kwoty na różnego rodzaju działania, z założenia proekologiczne (w tym na tzw. rolnictwo węglowe – przyp. red.). Ale na inwestycje w rolnictwo precyzyjne, w maszyny, technologie, urządzenia pieniędzy jest jak na lekarstwo.

W tym kontekście próba ujednolicenia rolnictwa europejskiego jest karkołomna, daleka od rzeczywistości.

– Nawet w skali Polski, gdzie w niektórych województwach są jeszcze pozostałości pozaborowe. Inny jest typ gospodarstw w Małopolsce, na Podkarpaciu, a inny w warmińsko-mazurskim czy w zachodniopomorskim – mówił M. Wroński. Jego zdaniem polskie rolnictwo musi się opierać na dwóch filarach: gospodarstwach mniejszych lub średnich, które produkują w sposób tradycyjny, ekologiczny, powiązany z przetwórstwem – z produkcją sadowniczą czy owocowo-warzywną oraz gospodarstwach większych, które produkują duże i jednolite partie towaru dla przemysłu. – To właśnie duzi producenci, którzy zapewniają ciągłość dla przemysłu polskiego, stoją za wzrostem eksportu już o 27% w skali zaledwie 8 miesięcy 2022 r. – mówił zastępca dyrektora KOWR, podkreślając, że dbałość o ten drugi filar polskiego rolnictwa również powinna być zachowana.

WEBINARIUM Z EKSPERTAMI

Czym jest uprawa zrównoważona? Jakie korzyści z niej płyną? Porady eksperta! [VIDEO]

Proponowane strategie - jak sprostać wymaganiom, narzuconym przez Zielony Ład?

Rolnicy staną więc przed ogromnym dylematem – jak sprostać wymaganiom, które narzuca im Zielony Ład, nie mając ku temu odpowiednich środków. W szczególności, że od czasów zapadnięcia unijnych decyzji miało miejsce kilka ważnych zdarzeń o zasięgu geopolitycznym, jak Covid-19, wojna w Ukrainie czy wzrost cen energii.

Mirosław Maliszewski, prezes Związku Sadownikow RP, nie pozostawia złudzeń, mówiąc wprost o potrzebie gaszenia pożarów. Ale trzeba też myśleć strategicznie. Jego zdaniem sadownictwo wymaga swoistego podziału: – Jeżeli ktoś ma słaby sad, słabą produkcję, a jest koniunktura na rynku soku jabłkowego, powinien się związać umowami kontraktacyjnymi. Innej alternatywy, niestety, nie ma. Dzisiaj nie da się sprzedać 3 mln jabłek jako owoce deserowe – mówił prezes ZSRP. – Natomiast kto ma niezłą jakość, inwestował w swoje gospodarstwa, to uważam, że jest nadzieja uzyskać na wiosnę dobre ceny, takie które pokryją koszty produkcji i przechowywania. Podobnie myślą duzi producenci z innych europejskich krajów, którzy również muszą się zmierzyć z wysokimi kosztami przechowywania. To jest pewnego rodzaju szansa, ale nie gwarancja.

Mirosław Maliszewski mówił o startegii „naprawczej” dla polskiego rolnictwa

FOTO: A. Okła-Wierzbicka

Jednak, jak zaznaczył Maliszewski, aby wygrać jakością, trzeba przyjrzeć się krytycznym okiem swojej produkcji. Duzi importerzy, tacy jak Niemcy, Wielka Brytania, szukają przede wszystkim tego, czego sami nie produkują – odmian klubowych, jabłek ekologicznych, bez pozostałości.

– Nie wejdziemy do Europy Zachodniej z tym katalogiem odmian, które mieliśmy na rynek wschodni. Nie wejdziemy wysokimi kosztami produkcji na rynki dalekie, gdzie panuje ubóstwo. Więc oprócz obmyślenia strategii, muszą być jeszcze jej realizatorzy.

Mówiąc o strategii dla polskich zbóż, Marcin Gryn wskazał na konieczność współpracy z przetwórcami i na to, aby ci solidarnie wybierali produkty polskie, proponując rolnikom ceny na poziomie europejskim.

– Dzielimy się na Europę i Polskę, nie powinno tak być, bo przecież jesteśmy członkiem Unii Europejskiej. Chcąc jednak liczyć się na rynku europejskim, potrzebujemy portu – mówił. I dodał: – Musimy ostrożnie podchodzić do Europejskiego Zielonego Ładu, produkować przede wszystkim tak, aby zachować bezpieczeństwo żywności, a nie kierować się ideologią, która jest na siłę wdrażana.

Agnieszka Okła-Wierzbicka

Aby uzyskać rabat, należy wypełnić FORMULARZ, a następnie oczekiwać na SMS, w jego treści zawarty będzie kod rabatowy. Nic prostszego!

Warunki i tryb przyznawania pomocy na nawadnianie w gospodarstwie

Wnioski o przyznanie pomocy w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych”, w obszarze nawadniania, składać można w termie od 31 stycznia 2023 do dnia 1 marca 2023.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 określa warunki oraz tryb przyznawania pomocy.

Czterdzieści lat doświadczenia

Jak w dobie kryzysu radzi sobie 100-hektarowe gospodarstwo szkółkarskie?

• Pomoc przyznawana jest, jeżeli inwestycja spełnia warunki, między innymi: współczynnik potencjalnej oszczędności wody, wynosi co najmniej 10%. Szczegółowe informacje TUTAJ.
• Pomoc przyznawana jest w formie refundacji części kosztów kwalifikowanych, takich jak:
  - wykonanie ujęć wody,
  - zakup nowych maszyn oraz urządzeń, które zostaną wykorzystane do nawadniania w gospodarstwie,
  - budowa lub zakup elementów infrastruktury technicznej.

Gdzie i jak złożyć wniosek na finansowanie nawadnania?

Wniosek o przyznanie pomocy finansowej wypełniamy zgodnie z instrukcją. Wnioski do pobrania TUTAJ.

Poprawnie wypełniony wniosek wraz z towarzyszącymi dokumentami, składamy do oddziałów regionalnych ARiMR, za pośrednictwem biura powiatowego ARiMR. Adresy dostępne TUTAJ.

• osobiście lub przez osobę upoważnioną, bezpośrednio w oddziale,
• dokument elektroniczny, wysłany za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej za pośrednictwem ePUAP,
• za pomocą przesyłki rejestrowanej, nadanej w polskiej placówce pocztowej.

Jeden wniosek na jedno gospodarstwo. Co decyduje o kolejności przyznawania wsparcia?

Podczas jednego naboru, złożyć można tylko jeden wniosek na operacje w obszarze nawadniania, dotyczący danego gospodarstwa. Jeżeli zdecydujemy się złożyć kolejny wniosek, w takim przypadku ARiMR rozpatruje ten, który jako pierwszy wpłynął.

Pomoc przyznawana jest według kolejności, którą ustala ARIMR. O kolejności przysługującej pomocy, decyduje suma uzyskanych punktów, które są przyznawane na podstawie kryteriów wyboru operacji określonych w odpowiednim rozporządzeniu wykonawczym. Informacja dotycząca kolejności przysługiwania pomocy zostaje podana do wiadomości publicznej na stronie internetowej ARiMR.

Bernat Patrycja

gov.pl

fot. envato.elements

Charakterystyka odmiany śliwy Avalon

• Drzewa są wytrzymałe na mróz i mało podatne na choroby.
• Rosną dość silnie i tworzą rozłożyste korony.
• Plonują regularnie, zwykle obficie.
• Kwitną wcześnie, a kwiaty są mało podatne na uszkodzenia przez wiosenne przymrozki.
• Wcześnie wchodzą w okres owocowania, plonują regularnie i zwykle obficie.
• Owoce dojrzewają nierównomiernie w drugiej połowie sierpnia, 10–14 dni przed owocami odmiany Królowa Wiktoria. Są duże, o masie 50–60 g, okrągło-owalne, asymetryczne. Okrywa je początkowo żółtozielona, a w pełnej dojrzałości różowobordowa, cienka skórka.
• Miąższ jest jasnożółty, soczysty, jędrny i smaczny, z wysoką zawartością cukrów – w zależności od roku, od 19 do 22%.
• Pestka średniej wielkości, owalna, asymetryczna, zwykle dobrze oddziela się od miąższu.
• Odmiana Avalon jest obcopylna. Dobrymi zapylaczami są dla niej m.in.: Valor, Mallard.

Drzewa śliwy Avalon wykazują dość silny wzrost i tworzą rozłożyste korony

FOTO: A. Głowacka

Ocena ogólna odmiany Avalon

Odmiana Avalon jest interesującą śliwą deserową, powszechnie uprawianą w krajach skandynawskich. Jej owoce dojrzewają średnio wcześnie i wyróżniają się atrakcyjnym kształtem i barwą skórki. Są one duże, jędrne, soczyste i mają wyrazisty, słodko-kwaśny smak.

Do wad odmiany Avalon należy zaliczyć zbyt małą grubość skórki, co może utrudniać transport i mieć negatywny wpływ na jakość owoców po zbiorze. Ponadto owoce dojrzewają nierównomiernie, dlatego konieczny jest 2–3-krotny zbiór. Nie nadają się do dłuższego przetrzymania na drzewach, ponieważ bardzo łatwo oddzielają się od szypułki i opadają. 

Duże, okrągło-owalne, asymetryczne owoce wybarwiają się na różowobordowy kolor

FOTO: A. Głowacka

Mgr inż. Agnieszka Głowacka

Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach

Dominującym modelem koron jest forma wrzecionowa i utrzymanie bryły drzewa w kształcie zbliżonym do stożka lub trapezu.

Z uwagi na rosnące koszty siły roboczej, a także niedostatek rąk do pracy, coraz częściej formę nadaje się w sposób mechaniczny, tj. poprzez użycie pił lub listwy tnącej montowanych na ciągnikach sadowniczych. Cięcie takie prowadzi do tworzenia tzw. ściany owoconośnej, zapewniającej przesunięcie owocowania do zewnętrznych części korony, co przekłada się na uzyskiwanie plonu na poziomie 50–70 t/ha. Aby cięcie mechaniczne było efektywne, musi być dopasowane do cech odmianowych drzew.

• W przypadku odmian wielkoowocowych wykonujemy je, odsuwając krawędź tnącą od osi drzewa w dolnej partii o 80 cm i o 60 cm w części wierzchołkowej,
• natomiast dla odmian drobnoowocowych odpowiednio o 60 cm i 40 cm.

Zabieg ten jest o wiele szybszy od standardowego cięcia, jednak ma swoje niedoskonałości. Jedną z nich jest fakt, iż cięcie mechaniczne nadaje jedynie kontur koronie drzewa, podobnie jak w przypadku krzewów prowadzonych w formie żywopłotu. A więc i tak po cięciu mechanicznym konieczna jest korekta ręczna sekatorem.

Kiedy rozpocząć cięcie?

Przyjęło się, że właściwym terminem cięcia zasadniczego jest okres spoczynku roślin, który rozpoczyna się od momentu opadania liści i trwa aż do wiosny, tj. nabrzmiewania pąków i ukazywania się pierwszych zielonych tkanek.

Wejście do sadu z sekatorem już w grudniu, niezależnie czy jest to sekator zwykły, elektryczny czy pneumatyczny, pomaga rozłożyć prace na kolejne miesiące. Jednak, jak pokazują doświadczenia, przesunięcie cięcia na okres pojawienia się pierwszych zielonych tkanek lub nawet różowego pąka, skutkuje znaczącym ograniczeniem siły wzrostu drzew, co jest bardzo ważne w przypadku odmian charakteryzujących się z natury silnym wzrostem lub sadów na podkładkach silnie rosnących. Niestety, nie każdy może sobie pozwolić na przesunięcie tego zabiegu. Dlatego też, podchodząc do cięcia wcześniej, zaczynajmy od odmian, które prezentują słabszy z natury wzrost, a te silniejsze zostawiajmy na sam koniec.

Cięcie dostosowane do potrzeb -  jak ciąć po tak obfitym w owocowanie roku​?

Wielokrotnie w rozmowach prowadzonych wśród sadowników pojawia się pytanie: jak ciąć po tak obfitym w owocowanie roku, jak ubiegły – 2022. Odpowiedź wydaje się prosta: tnijmy drzewa proporcjonalnie do siły wzrostu danej odmiany oraz ilości pąków kwiatowych.

Czytaj także: Wiązanie drzewek do drutów. Jak zrobić to poprawnie?

Doskonale wiemy, że właściwe cięcie pozwala zachować równowagę pomiędzy wzrostem wegetatywnym a rozwojem generatywnym. Tak więc jeśli w koronie jest niewielka ilość pąków kwiatowych (obecnie widocznych w postaci grubych pąków na zakończeniu 10–15-centymetrowych jednorocznych pędów lub na tzw. sęczkach), wycinamy tylko te gałęzie/pędy, które nie są potrzebne, wzajemnie się zacieniają, są złamane lub porażone przez choroby. Z kolei jeśli liczba pąków kwiatowych jest duża (np. na odmianach takich, jak Empire, Szampion, Jonagoredy, mających tendencję do „wyrzucania” dużej ilości pąków kwiatowych), możemy pozwolić sobie na silniejsze cięcie, w tym także tych mocno zapąkowanych pędów, co będzie również pierwszym etapem przerzedzania.

Kwatera jabłoni Idared po cięciu listwą (nadanie drzewom właściwej formy)

FOTO: W. Kukuła

Silna, mocno zapąkowana gałąź poziomu piętra stołu u jabłoni Zuzi Gala

FOTO: W. Kukuła

Która z metod cięcia jest najlepsza?

Do cięcia każdego sadu, kwatery, odmiany czy nawet pojedynczego drzewa należy podchodzić indywidualnie, pamiętając o kilku podstawowych zasadach tego zabiegu.

• Za doradztwem zachodnim w polskich sadach już od dłuższego czasu funkcjonuje metoda cięcia na klik. Cięcie to jest bardzo proste i możliwe do wprowadzenia w każdym sadzie, niezależnie od jego wieku, choć zdecydowanie lepsze efekty uzyskuje się, jeśli jest ono prowadzone od momentu posadzenia drzew w sadzie. Nadrzędną zasadą cięcia na klik jest to, iż wykonujemy je zawsze w obrębie przyrostu jednorocznego, za pąkiem liściowym. Po takim cięciu w obrębie kilku pąków poniżej wyrastają pędy o różnej sile wzrostu. Część z nich wyrasta pod bardzo ostrym kątem i takie kwalifikują się do wycięcia w przyszłym sezonie. Pozostałe wyrastają już pod odpowiednim, zbliżonym do prostego kątem i są zakończone pąkiem kwiatowym, takie są najbardziej wartościowe i pozostają na kolejne lata. W sadach do trzeciego roku po posadzeniu należy zadbać o to, aby przewodnik wypełnił się wartościowymi pędami, zagęszczającymi całą jego wysokość, dzięki temu uzyskujemy zwartą przestrzeń. Drzewka powinny osiągnąć zadaną wysokość – tak, aby już od czwartego roku sad plonował na wysokim poziomie. W tym okresie należy usuwać również nadmiar pędów z dolnego piętra korony, aby uformować tzw. piętro stołu. W obrębie tego piętra będą prowadzone jedynie niewielkie korekty. Docelowo na czwarty rok powinno pozostać 5–6 gałęzi, które zostaną w koronie drzewa przez wiele lat, a nawet do końca życia sadu. Takie działanie powoduje znaczące wyhamowanie siły wzrostu drzewa i przekierowanie całej energii na zawiązanie pąków kwiatowych. W kolejnych latach należy zadbać o to, aby gałęzie nie przerastały nadmiernie w rzędy, ponieważ to może skutkować nie tylko utrudnieniem podczas zbiorów, lecz także zacienianiem owoców, co odbija się na ich jakości. Corocznie należy pozbyć się 1/3 wszystkich gałęzi owocujących na przewodniku i 1/2 pędów jednorocznych w obrębie stołu. Konsekwentna i systematyczna wymiana gałęzi pozwala na utrzymanie w koronie tych najbardziej pożądanych – jakimi są pędy jedno-, dwu- i trzyletnie. Bardzo dobre efekty, poprawiające dystrybucję światła w koronie, otrzymuje się poprzez wycięcie około 50 cm ponad piętrem stołu – tzw. okna. Pozwala ono nie tylko na doświetlenie dolnej części korony, ale również zapobiega ogołacaniu pędów.

Czteroletnia kwatera jabłoni Red Jonaprince od posadzenia prowadzona metodą cięcia na klik

FOTO: W. Kukuła

Ośmioletnia kwatera jabłoni Szampion po cięciu zasadniczym metodą na klik

FOTO: W. Kukuła

• Przy wycinaniu gałęzi wyrastających z przewodnika stosujemy cięcie na tzw. czop, tj. cięcie odsunięte od osi przewodnika o około 5 cm. Takie podejście z jednej strony minimalizuje ryzyko powstania ogołoceń w miejscu cięcia, a z drugiej odsuwa ranę od osi pędu głównego, co zmniejsza ryzyko przemarznięcia i/lub rozwoju chorób kory i drewna. Ma to szczególne znaczenie w obrębie pędu głównego. W miejscach gałęzi wyciętych „na czop” można zwykle zaobserwować reakcję wzrostową w postaci pędów zakończonych pąkiem kwiatowym. Jeśli nie chcemy, aby w danym miejscu wyrastały pędy, lub gdy miejsce to nie stanowi zagrożenia dla drzewa, cięcie możemy wykonać bezpośrednio przy osi pędu głównego i jest to tzw. cięcie na gładko. Przechodząc dalej, cięcie w obrębie przewodnika również wykonujemy na klik – zawsze na jednorocznym pędzie, tuż za pąkiem liściowym. Umownie przyjęło się, że wysokość drzewa w czasie spoczynku powinna być równa odległości pomiędzy rzędami. Trzymając się tych założeń, można z powodzeniem osiągnąć plony powyżej 70 t/ha i większe, oczywiście wszystko zależne jest jeszcze od warunków atmosferycznych, tj. wystapienia przymrozków, prawidłowości prowadzenia zabiegów nawożenia i ochrony. Pozostałe, funkcjonujące w sadowniczej rzeczywistości metody cięcia i formowania koron są późniejszymi modyfikacjami cięcia na klik, z zaczerpnięciem standardu cięcia w obrębie jednorocznego drewna za pąkiem liściowym.

A jak ciąć grusze?

Cięcie gruszy w zasadzie jest bardzo zbliżone do cięcia jabłoni, zwłaszcza tych drobnoowocowych, takich jak Gala. Zarówno w przypadku młodych, jak i starszych nasadzeń dążymy do tego, aby w koronie znajdowały się pędy 2–3-letnie o silniejszym wigorze, które dadzą owoce o znacznie większych rozmiarach. Najbardziej pożądanymi pędami w koronie gruszy są takie, które wyrastają z przewodnika pod lekko ostrym kątem i są zakończone licznymi, krótkimi, jednorocznymi pędami, na wierzchołku których znajdują się pąki kwiatowe.

Podobnie jak w przypadku jabłoni, w gruszach mamy różne typy koron. W starych nasadzeniach dominują jednoprzewonikowe korony w formie wrzecionowej z wyraźnie zaznaczonym „stołem” i „oknem”. W takich nasadzeniach w pierwszej kolejności usuwamy stare pędy nadmiernie przewisające, cieniujące, złamane lub z wyraźnymi objawami chorób. W latach, gdzie pąków kwiatowych na tzw. sęczkach widzimy dużo, usuwamy także znaczną część pędów młodych, nieproduktywnych – tj. takich, które pokryją się masą liściową i będą stanowić jedynie siedlisko dla miodówki gruszowej. W takiej sytuacji pędy wycinamy na gładko. Usuwamy również pędy zapąkowane, ale o słabym wigorze, gdyż one wydadzą plon słabej jakości. Podobnie jak w jabłoniach, staramy się nie skracać pędów starych.

Cięcie na tzw. klik wykonujemy tak jak w przypadku jabłoni – w obrębie jednorocznego drewna. Tak postępujemy zarówno w dolnych partiach drzewa, jak i w części wierzchołkowej. Działanie to ma na celu pobudzenie gruszy do wzrostu, co przekłada się na poprawę jakości owoców. W przypadku, gdy pąków w koronie jest mało, warto pozostawić część słabiej rosnących, młodych pędów, ponieważ one mogą „stanowić” o przyszłym plonie.

W młodych kwaterach pojawiają się już nasadzenia dwuprzewodnikowe z wyraźnym rozłożeniem dolnych pędów w kształcie stołu. W tego typu sadach, zależnie od ilości pąków kwiatowych i miąższości korony, również albo zostawiamy więcej pędów, aby zabudować koronę (zwłaszcza w sadach 1–3-letnich), albo tniemy trochę mocniej – zwłaszcza tam, gdzie jest więcej pąków i silniejszy wigor pędów. W pierwszej kolejności standardowo usuwane są pędy silnie rosnące pionowo, później uszkodzone oraz przewisające. Na klik tniemy pędy jednoroczne, dłuższe niż 15 cm, zwłaszcza jeśli są zakończone pąkiem liściowym. Takie postępowanie stosujemy na całej wysokości drzewa. Przewodnik skracamy dopiero wtedy, gdy osiągnie właściwą dla siebie wysokość. Cięcie również powinno się zawrzeć w obrębie jednorocznego przyrostu.

Co z drzewami pestkowymi, jakie cięcie zastosować i kiedy?

Najwłaściwszym terminem cięcia dla wiśni i czereśni jest okres tuż po zbiorze. Termin zimowy nie jest rekomendowany dla tych gatunków ze względu na możliwość występowania chociażby raka bakteryjnego. Dodatkowo wiśnia odmiany Łutówka, której w Polsce uprawia się najwięcej, wiąże na pędach jednorocznych, dlatego też wcześniej wykonany zabieg cięcia gwarantuje wykształcenie pąków kwiatowych właśnie na tych pędach. Podobnie rzecz się ma w przypadku większości czereśni. U obu gatunków ogromne znaczenie ma światło, dlatego należy usuwać gałęzie nadmiernie cieniujące, które prowadzą do ogołacania się pędów, a nawet ich zamierania. W przypadku czereśni warto pozostawić dłuższe czopy – 15–20 cm.

Śliwy z kolei zaleca się ciąć w okresie spoczynku – czyli zimą. Prowadzenie śliw na jeden przewodnik w formie wrzecionowej jest wygodne nie tylko ze względu na cięcie, ale również zbiór i opryskiwanie. W sadach śliwowych w obecnym sezonie obserwuje się średnie zapąkowanie. Wynika to z faktu, że w wielu lokalizacjach owoce nie zostały zebrane na czas i wisiały na drzewach przez bardzo długi okres. To przełożyło się na słabsze niż w zeszłym roku odżywienie drzew i pąków kwiatowych. Niemniej jednak również i w tych sadach należy wykonać cięcie.

Podchodząc do tego zabiegu, w pierwszej kolejności powinniśmy usuwać pędy uszkodzone i porażone przez choroby. W dalszej kolejności pędy krzyżujące się i nadmiernie zacieniające wnętrze i dolne piętra korony oraz te mocno przewisające. Skracanie o około 30% długości stosuje się na młodych pędach zakończonych pąkiem liściowym o średniej sile wzrostu. Wszystkie mocno i pionowo rosnące pędy należy wycinać, gdyż są one bezproduktywne. Można pozostawić dłuższe czopy, ponieważ niektóre z odmian mają tendencję do ogołacania się. Pozostawienie czopa skutkuje tym, że w kolejnym roku poniżej cięcia wyrastają już bardziej pionowo ułożone pędy.

Sztuka cięcia nie jest łatwa i wymaga elastyczności. Chcąc zadbać jednocześnie o właściwe uformowanie korony i plon, należy podejść do każdego niemal drzewa indywidualnie i w sposób racjonalny ocenić potrzebę cięcia. Nie bez znaczenia pozostaje zastosowanie się do powyżej opisanych zasad, które opracowane zostały na podstawie licznych prób i błędów oraz wieloletnich obserwacji – właśnie po to, aby ułatwić produkcję kolejnym pokoleniom. Przystępując do cięcia, pamiętajmy o systematyczności i konsekwencji tego działania, które prowadzą do regularnego owocowania i wiernego plonowania.

Wojciech Kukuła

doradca sadowniczy FruitAkademia

— Jakość jabłek jest bardzo niejednorodna, co zależało przede wszystkim od możliwości zakupu niezbędnych środków ochrony. Obecnie na rynku jest znaczna liczba jabłek, których nie można przeznaczyć na długie przechowywanie. Oczywiście, to wywiera znaczny wpływ a na cenę – wyjaśniła Maria Łakejewa.

Przerwy w dostawach energii, uniemożliwiają magazynowanie jabłek

Przerwy w dostawach prądu w gospodarstwach, spowodowane rosyjskimi atakami na systemy energetyczne w kraju, wpłynęły na rezygnację sadowników z dalszego przechowywania plonów, tak aby te mogły poczekać ze sprzedażą, gdy ceny wzrosną.

— We wrześniu i w październiku można było mówić o tym, że mimo wszystko producenci aktywnie składają jabłka na przechowywanie w nadziei na poprawę sytuacji cenowej w drugiej połowie sezonu. Teraz sytuacja wygląda mniej optymistycznie – zaznaczyła ekspert.

Spadek siły nabywczej 

Na cenę wpływa również znacznie niższe tempo sprzedaży jabłek w kraju w porównaniu z poprzednimi latami. Powód jest oczywisty: spadek siły nabywczej ludności i spadek ogólnej liczby głównych konsumentów jabłek w Ukrainie, czyli dzieci.

- Eksport raczej nie poprawi sytuacji cenowej. Pytanie dotyczy nie tylko skomplikowanej logistyki, ale także tego, że ukraińscy producenci otrzymali jabłka głównie niskiej jakości. Jednak większość krajów europejskich zebrała dobre zbiory własnych owoców, a zwłaszcza jabłek. W związku z tym nawet przy tej samej cenie nasze jabłka tracą na jakości – przewiduje analityk.

Czytaj także: Ukraina - w ramach dotacji podpisano zamówienia na rozwój sadownictwa na kwotę 263,9 mln hrywien

Jej zdaniem w najbliższym czasie sytuacja cenowa na rynku jabłek raczej się nie zmieni. Producenci będą przede wszystkim sprzedawać produkt, który nie nadaje się do długiego przechowywania. Jeśli w przyszłości podaż spadnie, możliwy jest niewielki wzrost popytu na jabłka. Może to przyczynić się do niestabilnego kursu walut, ponieważ na tle wzrostu cen owoców egzotycznych jabłka będą wyglądać bardziej atrakcyjnie dla ukraińskich konsumentów.

Wraz z początkiem 2023 roku wzrosła cena jabłek

Jak przywidywano, od początku 2023 roku na rynku ukraińskim nastąpił wzrost cen sprzedaży jabłek. Przede wszystkim analitycy rynku wiążą wzrost cen z wyraźną intensyfikacją działalności handlowej i zakupowej w tym segmencie. Według graczy rynkowych, jeśli przed świętami popyt na lokalne jabłko był stosunkowo niski, to dziś kupujący prawie wszystkich kategorii wykazują duże zainteresowanie zakupem tych produktów.

Jednocześnie oferta wysokiej jakości jabłek na rynku pozostaje dość ograniczona, co również przyczynia się do wzrostu cen tych produktów. Wielu sadowników oferuje obecnie do sprzedaży głównie produkty, których jakość zaczęła się pogarszać z powodu długiego przechowywania. Jednocześnie planują sprzedawać wysokiej jakości jabłko nie wcześniej niż na początku wiosny.

Warto również zauważyć, że ze względu na niestabilność waluty cena importowanego jabłka również znacznie wzrosła stanowiąc tym samym dodatkowe wsparcie dla wzrostu cen tych owoców z lokalnych gospodarstw. Tak właśnie cena jabłka wysokiej jakości wzrosła średnio o 37% w granicach 9-15 hrywien/kg, czyli 0,47-0,74 dolarów/kg.

mkh na podst. AgroTimes, EastFruit

fot. envato.elements

— Dzięki nowym technologiom ulepszania genetycznego opartym na edycji genomu i cisgenezie, bezpestkowe odmiany wiśni zostaną wprowadzone w najbliższej przyszłości — powiedział Stefano Lugli.— Ponadto będzie można uprawiać odporne na pęknięcia odmiany i rośliny, które są odporne na choroby, zdolne do przystosowania się do zmian klimatu. Technologie wspomaganej ewolucji zaowocują ulepszonymi odmianami identycznymi z tradycyjnymi, ale przy niższych kosztach niż te uzyskane w konwencjonalnej hodowli, dzięki szybszym i dokładniejszym metodom hodowli.

na podst. FreshPlaza

Fot: envato.elements

– Przygotowałem więc wraz z zaprzyjaźnionym programistą, Dmitrym Kolesnikovem, prostą stację pogodową. Początkowo miało to być jednorazowe przedsięwzięcie. Jednak na tyle się ono spodobało zarówno samemu użytkownikowi, jak i jego sąsiadom-sadownikom, że projekt ten zaczęliśmy we trzech rozwijać na skalę komercyjną. Tym sposobem coś, co miało być zwykłą, koleżeńską przysługą, okazało się być prototypem dzisiejszego AgronetPro – wspomina Sander de Vries, prezes start-upu.

Jak działa zautomatyzowany system wspomagania decyzji w zakresie zarządzania produkcją?

AgronetPro to zautomatyzowany system wspomagania decyzji w zakresie zarządzania produkcją. Jest to autorska aplikacja zintegrowana z modułowymi czujnikami montowanymi w obrębie upraw, np. w sadzie.

Możliwości jest wiele:

• czujnik temperatury i wilgotności powietrza,
• czujnik mokrego liścia,
• czujnik wilgotności i temperatury gleby oraz jej przewodności elektrycznej,
• czujnik pH gleby,
• deszczomierz,
• wiatromierz,
• czujniki składu atmosfery w komorach przechowalniczych (O₂, CO₂, a w przygotowaniu – etylenu). Sensory te są wytrzymałe na zmienne warunki pogodowe, a baterie je zasilające wystarczają na ponad dwa lata użytkowania.

Stacje pogodowe mogą być wyposażone w różnego rodzaju czujniki, w zależności od potrzeb użytkownika

FOTO: mat. pras. AgronetPro

Po rozłożeniu czujników w sadzie należy zeskanować z nich kody QR. W ten sposób następuje połączenie z aplikacją mobilną, do której co kilka minut są przesyłane dane pobierane z pola (lub komory przechowalniczej).

Użytkownik aplikacji mobilnej ma również dostęp do aplikacji internetowej, która zawiera wszystkie informacje dotyczące wybranego gospodarstwa: dane z czujników pobierane w czasie rzeczywistym, dane historyczne, wykresy, mapy, ustawienia powiadomień i alertów.

Połączenie czujników z aplikacją następuje poprzez nadajnik instalowany zwykle na jednym z budynków w gospodarstwie – warunkiem jest dostęp do zasilania. Promień zasięgu nadajnika zwykle wynosi 5–10 km, w zależności od ukształtowania terenu i tego, czy w pobliżu są obiekty mogące zakłócać sygnał radiowy. Jeśli więc w bliskim sąsiedztwie jest już taka baza, może okazać się, że instalacja drugiej nie jest już konieczna.

Zaletą stacji jest jej modułowość – sensory dobieramy wedle własnych potrzeb – dowolną ich liczbę i dowolne rodzaje. W każdym momencie można zmieniać lokalizację takiego czujnika, przenosząc go np. do innej kwatery czy z sadu do przechowalni (w przypadku czujnika temperatury i wilgotności powietrza).

AgronetPro powstał w oparciu o technologię

LoRaWAN^® (system komunikacji zdalnej o dalekim zasięgu, charakteryzujący się niskim zapotrzebowaniem na energię), dzięki czemu do korzystania z aplikacji nie potrzebna jest dodatkowa karta SIM ani połączenie wi-fi. Aplikację można zainstalować na smartphone‘a lub tablet – zarówno w systemie iOS, jak i Android. Dostęp do aplikacji może mieć każdy członek i pracownik danego gospodarstwa. Ponadto specjalne zabezpieczenia chronią sensory przed sczytaniem ich przez osoby postronne.

Aplikacja z dostępem do aktualnych danych z czujników jest kompatybilna z systemami iOS i Android

FOTO: mat. pras. AgronetPro

Sprawdzona technologia

Bardzo ważną częścią tego systemu jest jego integracja z modelami chorobowymi. Jednym z najważniejszych takich modeli na rynku jest RIMPRO. Start-up AgronetPro nawiązał więc współpracę z francuską Grupą Albatros, która wykupiła cztery rozwiązania software‘owe na rynku, m.in. właśnie RIMPRO. Jednak każde z tych oprogramowań było stare – utworzone jeszcze w latach 90.

– RIMPRO jest systemem rozpoznawalnym na całym świecie, więc ma potencjał, wymagał jednak odnowienia. Zaoferowaliśmy jego aktualizację i rozbudowę w zamian za wsparcie inwestycyjne, dostęp do know-how w zakresie tych oprogramowań i do puli użytkowników tego modelu – opowiada Sander de Vries. Tak Grupa Albatros została udziałowcem start-upu AgronetPro.

– W pojedynkę nie mielibyśmy takich zasobów, a we współpracy z dużym partnerem zaczynamy z innego poziomu. Projekt jest już na ukończeniu: mamy różnego rodzaju czujniki, pakiet software‘owy z wyborem modułów, mamy dystrybutorów we Francji, w Kazahstanie, Azerbejdżanie, w Chinach i in., gdzie użytkownicy korzystają z rozbudowanych modułów, wspieranych doradztwem – dodaje przedsiębiorca.

Czytaj także: Robotyzacja, cyfryzacja i najnowsze trendy odmianowe w sadownictwie. W jakim kierunku zmierza branża?

System zdał zatem test u klienta francuskiego, ma już swoich odbiorców w krajach azjatyckich. Czas na dostosowanie go do potrzeb rynku polskiego, gdzie póki co firma ma do zaoferowania jedynie czujniki i aplikację do gromadzenia danych zintegrowaną z RIMPRO albo innymi modelami chorobowymi. Jednak już niebawem polski użytkownik będzie mógł korzystać z dodatkowych modułów zarządzania gospodarstwem, takich jak Field Book (księga pola), Spray Book (ewidencja zabiegów) czy Quality Controll (system kontroli jakości).

– Ważnym udogodnieniem jest wsparcie ze strony doradców, którzy na podstawie szczegółowych danych zbieranych bezpośrednio od rolników mogą generować zalecenia dotyczące chociażby terminów i rodzaju wykonania zabiegów – wyjaśnia Sander de Vries.

Do kogo skierowany jest AgronetPro?

Choć pomysł na AgronetPro zrodził się na użytek sadowniczy, system znajduje zastosowanie również na plantacjach roślin jagodowych, w uprawach warzywniczych – polowych, tunelowych/szklarniowych, a także w przechowalniach owoców i warzyw.

– Nasz system ostrzegania jest przede wszystkim łatwy w użytkowaniu. W jednym rozwiązaniu zawarliśmy wiele prostych funkcji, najbardziej potrzebnych – użytkownicy nie chcą wykresów z odczytem danych wymagających analizowania. Oni potrzebują wiedzieć, czy i kiedy będą przymrozki lub wysiew zarodników parcha i zawczasu przygotować się do wykonania odpowiedniego zabiegu. To im oferuje właśnie AgronetPro – konkluduje Sander de Vries.

To co charakteryzuje firmę AgronetPro, to troska o klienta. – Wiemy, że nowe technologie nie zawsze są oczywistym i pierwszym wyborem inwestycyjnym w gospodarstwach, dlatego klient otrzymuje od nas pełne wsparcie w zakresie użytkowania oraz dedykowanego opiekuna, do którego zawsze może zadzwonić – dodaje właściciel firmy. – Zależy nam na bezpośrednim kontakcie, dlatego uczestniczymy w różnych targach tematycznych – w styczniu zapraszamy na nasze stoisko podczas TSW w Kielcach. 

Agnieszka Okła-Wierzbicka

eDWIN platforma doradcza nagroda

FOTO: inf. pras

— To dla nas bardzo duże wyróżnienie, ale jednocześnie motywacja do dalszej, wytężonej pracy nad rozwiązaniami, które przyczynią się do rozwoju polskiego rolnictwa. Nasz Ośrodek stawia duży nacisk na wdrażanie nowatorskich rozwiązań w rolnictwie, które przyczyniają się do jego cyfryzacji, dlatego cieszymy się, że zostało to zauważone przez ekspertów oraz konsumentów — mówi Jacek Sommerfeld, dyrektor Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu.

Debiut aplikacji rolniczej podczas czerwcowych targów w Sielinku

— Już teraz pracujemy nad tym, aby platforma eDWIN mogła zostać rozbudowana o dodatkowe funkcjonalności. Naszym celem jest, aby rolnicy chętnie korzystali z nowatorskich rozwiązań, które wspomogą ich w pracy na polu — dodaje

— W dzisiejszym świecie widok rolnika ze smartfonem nie powinien nikogo zaskakiwać. Cyfryzacja i nowoczesne technologie już od jakiegoś czasu są coraz częściej wykorzystywane przez polskich rolników. Cieszę się, że eDWIN jest platformą, która zyskała zaufanie ze strony odbiorców — mówi Maciej Zacharczuk, kierownik prac nad platformą eDWIN z Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu.

Darmowa platforma dla każdego chętnego

Platforma jest całkowicie darmowa i dostępna dla wszystkich chętnych na komputerach oraz jako aplikacja na urządzeniach mobilnych. Z platformy mogą korzystać zarówno rolnicy, instytucje naukowe, samorządy, jak i inne chętne osoby.

W ramach platformy eDWIN powstały cztery elektroniczne usługi:

• Wirtualne gospodarstwo,
• Udostępnianie danych meteorologicznych,
• Śledzenie pochodzenia produktów,
• Raportowanie zagrożeń.

eDWIN platforma doradcza nagroda złote medale

FOTO: inf. pras

Z punktu widzenia rolników najważniejsze są „Wirtualne gospodarstwo” oraz „Udostępnianie danych meteorologicznych”.

Wirtualne gospodarstwo - umożliwia gromadzenie, pozyskiwanie oraz udostępnianie informacji na danym obszarze agrofagów. Dodatkowo dostarcza powaidomienia dotyczące ewentualnych zagrożeń na polu. Mamy również dostęp do danych, zgromadzonych z aż 600 stacji meteorologicznych w całej Polsce. 

Szczegółowe informacje o platformie dostępne są na stronie www.edwin.gov.pl. Tam też można zarejestrować się na platformie.

Bernat Patrycja na podst. inf. pras. 

Szymon Jabłoński: Pierwszy dzień poświęcony był rynkowi amerykańskiemu. Omawiano najnowsze trendy w sadownictwie oraz nowe odmiany.

S.K.: W tym roku zaprezentowano ponad 55 odmian jabłek z całego globu. Zachwycały nie tylko oko, ale również podniebienie.

S.J.: To nas cieszy – że hodowla jabłoni, choć ukierunkowana głównie na wydłużenie możliwości obrotu handlowego owocami, nie pomija też ich smakowitości.

S.K.: Wystawcy szczególną uwagę przykładali do wyeksponowania koloru jabłek, od tych jasnozielonych do krwistoczerwonych. Zaprezentowano też nowe odmiany o czerwonym miąższu.

S.J.: Co ciekawe, coraz większy nacisk kładzie się też na podkreślanie walorów zdrowotnych jabłek.

S.K.: Niestety, z rozmów z kilkoma włoskimi sadownikami wynika, że spożycie tych owoców
we Włoszech spada, za to bardzo rosną koszty prowadzenia gospodarstwa. Praktycznie opłacalność gwarantuje tylko produkcja jabłek odmian klubowych.

S.J.: Skoro o opłacalności mowa, była też grupa wystawców prezentujących możliwości zmechanizowania i zautomatyzowania prac wykonywanych w gospodarstwach.

S.K.: Zobaczyliśmy najnowsze ciągniki sadownicze, opryskiwacze oraz całą gamę maszyn do uprawy podkoronowej. Jest to już konieczność naszych czasów ze względu na coraz mniejszą dostępność herbicydów.

S.J.: Jednak największym zainteresowaniem cieszyły się maszyny przeznaczone do mechanicznego zbioru jabłek. Na całym świecie są problemy z dostępnością ludzi do pracy oraz z nieustająco rosnącymi kosztami zbiorów.

S.K.: Były też maszyny, które za pomocą dronów i specjalnych przyssawek potrafią samodzielnie zbierać owoce, bez angażowania do tej pracy ludzi.

S.J.: Wśród propozycji w zakresie automatyzacji prac nie zabrakło też polskiego akcentu – była nim firma Gotrack, która oferuje np. autonomiczne wykonywanie zabiegów w sadzie.

Stanowisko Polskiej firmy Gotrack

FOTO: S. Kamiński

S.K.: Warto wspomnieć, że bardzo dużo maszyn na targach była już w wersjach elektrycznych.

S.J.: Wśród wystawców nie zabrakło też firm oferujących środki ochrony roślin. Na targach można było znaleźć wiele produktów wspomagających produkcję roślinną.

S.K.: Kolejne targi już za dwa lata. Patrząc na merytorykę takich wydarzeń, już nie możemy się doczekać!

Szymon Kamiński, Szymon Jabłoński

Skuteczne i optymalne przyznawanie środków finansowych z UE

Jak poinformował wiceminister rolnictwa Janusz Kowalski, nowe rozwiązania mają przede wszystkim zapewnić bardziej skuteczne i optymalne stosowanie przepisów nakładanych przez Unię Europejską, jeśli chodzi zatwierdzanie programów operacyjnych, czy przyznawanie środków finansowych z Unii Europejskiej dla organizacji producentów w sektorze owocowo-warzywnym. Dodatkowo wzmocniony zostanie nadzór Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nas przyznawaniem tej pomocy i jej wykorzystaniem.

Zostanie również przyjęty sposób określania wysokości wsparcia za produkty, które podlegać będą wycofaniu z rynku w ramach jednego z działań możliwych do realizacji w programie operacyjnym.

Warto tutaj zaznaczyć, że wysokość wsparcia będzie niższa niż aktualne ceny rynkowe tych produktów. Ma to zapobiegać nieuzasadnionemu korzystaniu z tego działania. Wysokość ta ustalana będzie przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie kosztów, które dana organizacja poniosła na zakup produktu, który podlega wycofaniu.

Wprowadzenie kar za nieprzestrzeganie zobowiązań

Projekt ustawy wskazuje również sposób ustalania rocznego pułapu pomocy na dofinansowanie funduszu operacyjnego dla organizacji producentów owoców i warzyw. Agencja będzie mogła corocznie weryfikować spełnienie warunków udzielania zwiększonej pomocy organizacjom, zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.

Funkcjonujący już w praktyce, obowiązek przedkładania kopii protokołu kontroli produktów wycofywanych z rynku, przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zostanie sformalizowany. Zastąpi on przedkładanie oświadczenia o spełnianiu wymagań jakości handlowej.

Plan Strategiczny WPR

Jakie formy interwencji, obowiązki i kary przewidziane są dla grup producenckich?

Wprowadzone zostaną również kary, które mogą być zastosowane przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR między innymi za:

• nieprzestrzeganie przez organizację producentów zobowiązania wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem inwestycji zrealizowanych ze współfinansowaniem ze środków unijnych.

Kara taka będzie polegać na zwrocie kwoty pomocy wraz z odsetkami, proporcjonalnie do okresu, w którym nie dotrzymano tego zobowiązania.

Aktualnie komisja skierowała projekt do II czytania w Sejmie.

opr. Bernat Patrycja

źródło: Infro za pap

Fot: envato.elements

Jeżeli chodzi o gospodarstwa powyżej 75 ha, te mogą liczyć na dopłaty do powierzchni nieprzekraczającej 75 ha w ciągu jednego roku kalendarzowego.

Czytaj także: Praktyczne aspekty wapnowania plantacji truskawek. Jak wapnować przed formowaniem podwyższonych zagonów?

Program działa już od roku 2019 i cieszy się sporym zainteresowaniem. Łącznie od powstania programu złożono już 41 880 wniosków.

Jak dostać dotacje na wapnowanie?

Aby dostać dofinansowanie na wapnowanie, wystarczy wykonać te cztery kroki.

• Po pierwsze: Do dofinansowania, klasyfikują się te gleby, których pH jest niższe, bądź równe 5,5. W tym celu należy wykonać analizę gleby i poprawnie pobrać próbki. Jedna próbka z maksymalnie 4 ha. Każda z próbek powinna mieć około pół kilograma.
• Po drugie: na podstawie uzyskanych wyników, Stacja chemiczno-rolnicza przygotuje zalecenia pod dawkę wapna. To zalecenie to konieczny dokument ubiegania się o dofinansowanie.
  Stawki dopłat uzależnione są oczywiście od wielkości gospodarstwa i wynoszą odpowiednio:
  - do 300 zł/t czystego składnika odkwaszającego (CaO oraz MgO) dla gospodarstw o powierzchni mniejszej niż 25 ha użytków rolnych,
  - do 200 zł/t czystego składnika odkwaszającego (CaO oraz MgO) dla gospodarstw o powierzchni 25 ha i więcej, ale mniejszej niż 50 ha użytków rolnych,
  - do 100 zł/t czystego składnika odkwaszającego (CaO oraz MgO) dla gospodarstw o powierzchni 50 ha i więcej, ale mniejszej niż 75 ha użytków rolnych.
• Po trzecie: Kiedy posiadamy już zalecenia, warunkiem jest zakup nawozów wapniowych, które kwalifikują się do wsparcia. Do objęcia wsparciem kwalifikują się nawozy zakupione nie wcześniej niż 1 czerwca bieżącego roku. Warto pamiętać, że wapno objęte dofinansowaniem można rozsiać dopiero po złożeniu wniosku.
• Po czwarte: złożenie wniosku. Wniosek można pobrać bezpośrednio ze strony internetowej dostępny TUTAJ. Po wypełnieniu i wydrukowaniu należy wraz z zaleceniami i fakturą zakupu nawozy złożyć dokumenty w stacji chemiczno-rolniczej. Stacja ta po weryfikacji przekazuje ten komplet dokumentów do wojewódzkiego funduszu i tenże fundusz podejmuje decyzje o przyznaniu dofinansowania i wypłaca środki bezpośrednio na rachunek podany we wniosku.

na podst. topagrar.pl

Iurie Fale, który jest szefem Moldova Fruit, Stowarzyszenia Producentów i Eksporterów Owoców Mołdawii wspomina pierwsze sprzedane do Niemiec śliwki. Miało to miejsce w 2017 roku.

— W tym czasie wyeksportowano 220 ton śliwek, ale roczna wielkość stale rosła i w 2021 r. przekroczyła 5500 ton — podała w oświadczeniu Agencja Informacji o Rynku Rolnym (AMI) w Niemczech.

W roku 2022 możemy mówić o kolejnych wzrostach w dostawach, nawet pomimo mniejszych zbiorów, które spowodowane były przymrozkami na wiosnę.

Wiadomości ze świata

Ze świata: Rynek mrożonych malin w Mołdawii zyskuje na popularności

— Mołdawscy producenci śliwek są dla nas wiarygodnymi partnerami. Obecnie od 30% do 40% naszych importowanych śliwek pochodzi z Republiki Mołdawii. Jesteśmy zadowoleni z jakości towaru i doceniamy, że spełnia on wszystkie nasze wymagania dotyczące terminów dostawy. Mołdawskie morele i winogrona mają swoje miejsce na rynku niemieckim, ale owoce te muszą być reklamowane, aby były znane niemieckiemu konsumentowi — napisał na Facebooku Kurt Halder z OGA/OGV Nordbaden eG.

Pierwsza grupa sadowniczych przedsiębiorstw w Mołdawii otrzymała certyfikaty SMETA

W ostatnich latach coraz więcej producentów z Republiki Mołdowy otrzymuje certyfikaty GLOBALG.A.P. i GRASP za swoje owoce, które spełniają wymagania partnerów w UE. W tym roku po raz pierwszy trzech producentów pomyślnie zakończyło audyt SMETA, byli to producenci sadowniczy S.C. Farm-Prod SRL, Ionex-Trans SRL oraz Beyaz Salkim SRL.

— Aby być konkurencyjnym, mołdawscy producenci ulepszają swoje opakowania i stosują technologie produkcyjne z najwyższą starannością, aby zapewnić jakość owoców — wyjaśnia Kurt Halder. Pomimo mniejszych zbiorów śliwek w tym roku, problemów logistycznych i rosnących kosztów transportu, mołdawscy producenci byli w stanie dotrzymać terminów dostaw i to nie tylko na rynek niemiecki. Sezon mołdawskich śliwek w Niemczech rozpoczyna się w połowie września i trwa do połowy listopada, w zależności od dostępności i jakości.

Jakie są najpopularniejsze odmiany?

— Z powierzchnią upraw około 20 000 hektarów, Republika Mołdawii produkuje rocznie do 100 000 ton śliwek. Kraj produkuje kilkanaście odmian śliwek, najpopularniejsze odmiany na eksport to Stanley, Kabardinka, Chachak lepotika i President. Mołdawskie śliwki będą dostępne od początku lipca do końca listopada – informuje Iurie Fale.

opr. Bernat Patrycja
na podst. East-fruit
Fot. envato.elements

Interpoma Variety Garden to wystawa jabłek z całego świata, na której prezentowano 55 najważniejszych odmian tego owocu

FOTO: H. Czerwiński

Regularnie uczestnicząc w Interpomie, odwiedzając tamtejsze gospodarstwa sadownicze, zaglądając do sklepów, po latach mogę z przekonaniem powiedzieć, że to, co dzieje się tam, po pewnym czasie zaczyna pojawiać się również i u nas. Oczywiście na inną skalę, mamy przecież swoje specyficzne uwarunkowania – zarówno te klimatyczne, jak i gospodarcze. Nie wszystko nam przecież może wyjść tak jak we Włoszech, nie wszystko sprzedamy tak jak tam. Niezależnie od tego, od lat pewne trendy, które pojawiają się w Południowym Tyrolu, klarują i stabilizują (niezależnie od ich źródła; czasem przychodzą z innych kontynentów, dalekich krajów, jak USA czy Nowa Zelandia), to i tak w końcu przychodzą do nas.

Trudne czasy przyspieszają postęp

I wcale nie mam tu na myśli samego przekładania tamtejszych schematów produkcyjnych jeden do jednego na nasze. Oczywiście, ze sprawdzonych i realnych do wprowadzania w naszych uwarunkowaniach wzorców agrotechnicznych możemy i powinniśmy jak najbardziej czerpać. Chciałbym jednak zwrócić uwagę na pewne tendencje – u nas jeszcze mało realne, a tam już coraz bardziej powszechne. Wiele lat temu to właśnie w Bolzano prezentowano np. najnowsze maszyny ułatwiające produkcję – m.in. kombajny do zbioru owoców czy samojezdne platformy, których funkcjonowanie w naszych warunkach wydawało się technologią co najmniej z kosmosu. A dziś, gdzie nie spojrzeć, maszyny te znajdują się w powszechnym użytkowaniu w polskich gospodarstwach. Co więcej, sami z powodzeniem produkujemy takie urządzenia! Coś, co kiedyś wydawało się nam nieosiągalne, teraz jest oczywistością. Dlatego myślę, że nie warto poprzestawać na tym, czym dysponujemy teraz, zamykać się na „nowe”, tylko ze spokojem i na chłodno pomyśleć o tym, co przed nami.

A przed nami trudne czasy, ale trudne czasy mają to do siebie, że przyspieszają postęp, wymuszają zerwanie ze schematycznym podejściem do codziennej pracy. To już się dzieje – na Zachodzie Europy, we Włoszech czy w Ameryce. A skoro dzieje się na świecie, w pewnym momencie dotrze i do nas. Dobrze jest też mieć świadomość, że wszystkie nowatorskie działania, modernizacja, próby opracowywania nowych technologii produkcji, strategii rozwojowych wynikają z tego, że również tamtejsi producenci borykają się z wieloma trudnościami, i u nich wzrastają koszty produkcji, spada jej opłacalność. Trudna sytuacja zmusza ich do tego, aby podejmować kolejne wyzwania.

Robotyzacja i digitalizacja zbiorów?

Brzmi kosmicznie? Może dzisiaj jeszcze tak, ale podczas kongresu Interpoma towarzyszącego targom cały dzień wykładowy poświęcono zagadnieniu automatyzacji zbiorów! Oczywiście, można tę tematykę potraktować w kategoriach „dobrego żartu”. Można się uśmiechnąć i machnąć ręką, jednak już dziś widzimy, jakie są problemy z siłą roboczą, a na samych targach było wiele stoisk, na których prezentowano urządzenia ułatwiające zbiór owoców.

Na targach pojawiły się nowe modele kombajnów do zbioru jabłek, które mogą być zasilane elektrycznie lub hybrydowo

FOTO: H. Czerwiński

Były najnowsze modele kombajnów do zbioru owoców typu Pluk-o-Trak, był i zmodernizowany oryginał. Niby co takiego można jeszcze wymyślić, aby o znanej maszynie powiedzieć, że mamy do czynienia z nowością? Przede wszystkim nowe modele Pluk-o-Traka od Munckhofa (podobnie z resztą jak i kilka innych liczących się w tej branży kombajnów od innych producentów) mogą być zasilane elektrycznie czy hybrydowo. Jak informowali przedstawiciele Munckhofa, elektryczne urządzenie na jednym ładowaniu może pracować przez 14 godzin, jest również ciche podczas użytkowania.

Co jednak jeszcze ciekawsze, Munckhof we współpracy ze spółką Agromanager wprowadził na rynek system M-Connect – czyli system zarządzania zbiorami. W rozwiązaniu tym na kombajnie instaluje się kamery, które podczas zbiorów monitorują podstawowe parametry trafiających do skrzyniopalet owoców i liczą je. Każdy owoc przechodzący przez podajnik poddawany jest ocenie pod względem wielkości i wybarwienia, a odpowiednio oznakowana skrzynia z przeanalizowanym plonem trafia do konkretnej komory. Dzięki temu, zarządzający obiektem przechowalniczym ma wiedzę o tym, jakiej kategorii i masy owoce znajdują się w konkretnej skrzyni i w konkretnej komorze. Planując sprzedaż, ułatwia to potem wybranie jabłek o parametrach najodpowiedniejszych pod dane zamówienie. To oczywiście tylko jeden z elementów całego systemu M-Connect. Kamery można także zamontować na innym sprzęcie, typu opryskiwacz, a ten już wiosną może szacować wielkość kwitnienia, a potem przy kolejnych zabiegach określać stopień zawiązania owoców i na tej podstawie wstępnie szacować wielkość późniejszych plonów. Do wszystkich tych danych mamy oczywiście dostęp z poziomu aplikacji na smartfonie.

Dużym zainteresowaniem podczas targów cieszył się też pokaz zbioru owoców za pomocą dronów, zorganizowany przez izraelski start-up Tevel. W tym rozwiązaniu wykorzystuje się drony wyposażone w przyssawki. Mają one być pomocne przy zbiorach nie tylko jabłek, lecz także gruszek, śliwek, brzoskwiń, nektaryn czy moreli. Pomysł rozwinął się w efekcie inspiracji założyciela firmy Tevel, Yanija Maora, filmem dokumentalnym dotyczącym prac sezonowych w rolnictwie, z którego wynika, że brak pracowników sezonowych to „pieśń wcale nie tak dalekiej przyszłości”.

Pokaz zbioru jabłek za pomocą dronów zorganizowany przez izraelski start-up Tevel

FOTO: H. Czerwiński

Oczywiście, rozwiązaniu temu daleko jeszcze do ideału. Podczas pokazów organizowanych w holu targowym wiele owoców przenoszonych przez drona do skrzyniopalety po drodze spadało na posadzkę. Pojawiają się zatem pytania o to – czy i jak rozwiązanie to sprawdza się w mniej korzystnych warunkach atmosferycznych, niż te panujące wewnątrz budynku, załóżmy przy wietrze czy opadach deszczu… Widać jednak, że robotyzacja i automatyzacja zbioru owoców to dziś coraz ważniejszy kierunek prac badawczych. Aby jednak urządzenia te były przydatne, musiałyby być w pełni sprawne i niezawodne, a przede wszystkim łatwo dostępne – czyli po prostu tanie. Dziś wydają się zatem jedynie drogą zabawką i ciekawostką, ale konia z rzędem temu, kto powie, jak będzie wyglądała rzeczywistość w gospodarstwach sadowniczych za kilkadziesiąt, a może nawet za kilkanaście lat.

W Bolzano pojawił się szereg cyfrowych narzędzi ułatwiających ochronę roślin – pułapka firmy Xfarm łączy dane pogodowe z monitoringiem odłowu owadów w czasie rzeczywistym, co pozwala na bardzo precyzyjne wyznaczanie najlepszego momentu na wykonanie zabiegu

FOTO: H. Czerwiński

Systemów wspomagania decyzji, m.in. takich jak opisany wcześniej system szacowania zbiorów M-Connect, jest o wiele więcej. Start-upy oferujące takie narzędzia mogliśmy zobaczyć już 4 lata temu, podczas ostatniej przed pandemią edycji targów. W porównaniu do tego, co dzieje się teraz, można uznać, że wtedy była to dziedzina raczej jeszcze raczkująca (choć pewnie za kolejne 4 lata, będzie można powiedzieć to samo o stanie dzisiejszym…). Ale już w 2020 r. statuetka Interpoma Innovation Award powędrowała do austriackiego start-upu o nazwie Pixofarm, oferującego właśnie aplikację wspomagającą sadowników w optymalizacji produkcji. O tym, jak ważny jest to kierunek może świadczyć fakt, że tego typu rozwiązaniami interesują się najważniejsi i najwięksi gracze na ogrodniczym rynku. Obecnie aplikacja Pixofarm rozwijana jest we współpracy ze znanym wcześniej raczej z produkcji środków ochrony roślin i również obecnym na targach w Bolzano koncernem UPL. Od pewnego czasu rozwiązanie to oferowane jest również w naszym kraju. Aplikacja, która ciągle zyskuje nowe funkcjonalności i usprawnia działanie tych już działających, na podstawie zdjęć robionych telefonem komórkowym pozwala wyliczyć ilość owoców na drzewie, ich średnicę, tempo przyrostu i planowany tonaż. Ponadto firma ta, wykorzystując pułapki Trapview, prowadzi także cyfrowy monitoring szkodników w sadzie, dzięki czemu możliwe jest monitorowanie ich presji oraz wyznaczanie przewidywanego terminu zabiegu. Odbywa się to ze wsparciem odczytów danych meteorologicznych pochodzących ze sparowanej z system stacji meteo.

W Bolzano pojawiło się szereg cyfrowych rozwiązań ułatwiających ochronę roślin – nawet takich, które łącząc algorytmy prognostyczne z systemami monitoringu w czasie rzeczywistym, znacznie precyzyjniej pozwalają wyznaczać najlepszy moment na wykonanie zabiegu.

Trendy odmianowe

Podczas targów Interpoma, Bolzano na chwilę staje się stolicą nie tylko europejskiego, lecz także światowego jabłka. Odwiedzając kolejne stoiska szkółkarzy, hodowców czy konsorcjów sadowniczych, łatwo dostrzec aktualne trendy odmianowe. Co tu dużo mówić, podczas ostatnich targów dominowały odmiany klubowe. Włosi powoli, ale systematycznie, zmniejszają produkcję jabłek odmian standardowych, jak Golden Delicious czy Red Delicious, rozwijając uprawę tych klubowych. Na ich stoiskach dostępne były takie marki, jak:

• Kanzi,
• Cosmic Crips,
• Envy,
• Ambrosia,
• Shinano Gold,
• Tessa czy Morgana.

W podobnym kierunku podążają inni liczący się w Europie producenci, jak Francuzi – promujący jabłka linii Kissabel czy Ariane, a także Niemcy, którzy mają swoją Fräulein. Na wielu stoiskach można nawet było spróbować owoców tych nowych odmian, również czerwonomiąższowych.

Z ciekawostek odmianowych, które mogą być dostępne dla polskich producentów poza klubem, można było znaleźć nowego sporta Gali – Galę RDK Wildfire. Owoce tego klonu dojrzewają około dwa tygodnie wcześniej od standardu. Odznaczają się lekko paskowanym czerwonym, ale nie za ciemnym rumieńcem. Jak podaje hodowca, drzewa rosną nieznacznie mniej intensywnie od standardowej Gali.

Kolejną ciekawostką dostępną dla polskich sadowników była Alnova – klon Pinovy, którego owoce dojrzewają aż 17 dni wcześniej od standardu. W naszym kraju Pinova nie jest odmianą zbyt popularną, wymaga bowiem dłuższego okresu wegetacji, zatem może właśnie ten klon ułatwi produkcję tych owoców w polskich sadach. Jak informuje właściciel marki, jabłka Alnova bez opłat klubowych mogą być sprzedawane pod nazwą Pinova. Mają być mniej podatne na gorzką zgniliznę, lepiej się wybarwiać, a ich skórka ma być mniej paskowana od standardowej Pinovy. Hodowca zapewnia także, że jabłka te odznaczają się bardzo dobrym przechowywaniem i długim „shelf life”.

Zwieńczeniem tegorocznej imprezy była wystawa jabłek z całego świata, na której prezentowano aż 55 odmian tego owocu. Dominowały tu odmiany klubowe pochodzące z krajów będących liderami pod względem hodowli czy wprowadzania do uprawy nowości, m.in. z: Nowej Zelandii, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Francji. Chociaż Polska produkuje najwięcej jabłek spośród wszystkich europejskich krajów, na wystawie próżno było szukać owoców z naszego kraju.

Honor biało-czerwonych ratowało Stowarzyszenie Polskich Szkółkarzy, którego przedstawiciele w tym roku po raz pierwszy wystawili się na targach, prezentując na swoim stoisku jabłka polskiej grupy hodowlanej Aj!Apple. Poza SPS swoje usługi oferowali także inni obecni na targach wystawcy z Polski, o czym więcej można przeczytać na str. 32–35 n1 01/2023.

Co jeszcze? Nowości maszynowe w sadownictwie

Tradycyjnie podczas targów można było zapoznać się z szeregiem nowości maszynowych. Poza kombajnami czy platformami sadowniczymi były nowe modele ciągników (prototypy, a nawet maszyny napędzane hybrydowo), opryskiwacze precyzyjne i wielorzędowe. W obawie przed ograniczeniami wykorzystywania w sadownictwie kolejnych herbicydów rozszerzana jest oferta rozwiązań do mechanicznego zwalczania chwastów. Coraz więcej również pojawia sie rozwiązań do mechanicznego cięcia drzew, przerzedzania kwiatów czy defoliacji. Szeroką ofertę prezentowały także przedsiębiorstwa zajmujące się sortowaniem jabłek, ich przechowywaniem i pakowaniem.

Interpoma to także możliwość spróbowania jabłek niespotykanych u nas odmian

FOTO: H. Czerwiński

Pojawia się też coraz więcej rozwiązań wpisujących się w strategię rolnictwa zrównoważonego. Wykorzystujących zieloną energię, ale także umożliwiających jej pozyskiwanie w gospodarstwach ogrodniczych. Tegoroczna edycja rywalizacji o statuetkę Interpoma Award dotyczyła racjonalnego gospodarowania wodą. Więcej na ten temat w artykule na kolejnych stronach.

Henryk Czerwiński

Julian Pawlak_prezes_Stowarzyszenie KUPS

FOTO: kups

KUPS ostrzega przed konsekwencjami podatku cukrowego

Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków oraz organizacje reprezentujące sadownictwo i przetwórstwo owoców i warzyw ostrzegają przed konsekwencjami tej decyzji.

Wskazują ponadto absurdy, takie jak fakt, że podatkiem cukrowym objęte nie zostaną przykładowo woda, czy sok, natomiast z chwilą dodania do soku wody, napój zostanie objęty opłatą cukrową.

— Od utraty konkurencyjności droższych w produkcji wartościowych napojów z owoców i warzyw, przez zmniejszenie udziału tych napojów w koszyku konsumenckim na rzecz tańszych napojów, po ograniczenie zapotrzebowania na owoce i warzywa od krajowych producentów — i to w czasach kurczenia się rynków zbytu — ostrzega przedstawiciel KUPS Julian Pawlak.

Podczas grudniowej konferencji, nie spełniono nawet prośby o dopracowanie samej definicji napoju, tak aby jednoznacznie wykluczyć opodatkowanie cukru naturalnego zawartego w soku z owoców, innych niż soki 100%.

Kontrowersyjny podatek cukrowy

Podatek cukrowy - czeka nas fala bankructw w polskich branżach, zarówno w sadowniczej jak i w przetwórczej

Jak czytamy w komunikacie prasowym KUPS:

- Kością niezgody jest wykładnia Ministerstwa Zdrowia, które twierdzi, że choć cukier występuje naturalnie w soku z owoców czy warzyw będącym składnikiem napoju, to nie jest naturalnie obecny w samym napoju, stworzonym na bazie tego soku. A jeśli tak, to w konsekwencji napoje typu woda + sok (np. 70% soku i 20% wody, bez dodanego cukru, czy substancji słodzących), w ocenie urzędników powinny podlegać opłacie cukrowej. Zdaniem Stowarzyszenia KUPS jest to sprzeczne z logiką pierwotnego tekstu ustawy: „Dlaczego opodatkowywać mieszankę dwóch składników, gdy każde z osobna, nie podlegają podatkowi, jak w przypadku wody i soku? Trudno przystać na przewrotną logikę, w myśl której, cukier naturalnie obecny w soku przestaje być uważany za naturalny …z chwilą dodania do tego soku wody – wskazuje Julian Pawlak, prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków.

Kolejne szkody w polskim sadownictwie i branży przetwórczej

Zaproponowana nowelizacja i jej nieprecyzyjność w zapisie rodzi miejsce do następnych interpretacji, które z kolei są niekorzystne dla całej branży. W konsekwencji doprowadzi do to szkód zarówno w polskim sadownictwie, jak i w całej branży przetwórstwa owoców i warzyw.

Wprowadzany podatek cukrowy, niewątpliwie będzie miał również wpływ na ograniczenie zbytu na surowce pochodzące do polskich dostawców. Jest to bardzo poważny problem dla całej branży sadowniczej.

– Polska jest jednym z największych producentów owoców i warzyw w Europie (zaraz po Hiszpanii i Włoszech) i jednym z największych na świecie. Ma zatem naturalne zaplecze do produkcji wartościowych napojów z owoców i warzyw, czego efektem jest szeroki wybór różnorodnych soków, nektarów, smoothie i napojów z owoców i warzyw. Unikalne receptury tych produktów, doceniają konsumenci w Polsce i w Europie Południowo–Wschodniej. Dodatkowe obciążenia fiskalne nakładane przez polskiego ustawodawcę, doprowadzą do zahamowania tego trendu i spadku zapotrzebowania na krajowe owoce i warzywa do produkcji soków, nektarów i napojów z sokiem w kraju i zagranicą – obawia się przedstawiciel branży sokowniczej w komunikacie KUPS.

Prezes KUPS apeluje o wycofanie planów opodatkowania

— Rosnące opłaty, duża konkurencyjność rynku i codzienna walka o rynek zbytu — to tylko nieliczne z szeregu argumentów podnoszonych przez przedsiębiorców, by nie dokładać kolejnych obciążeń w postaci nowych podatków. Obawiamy się, że wprowadzenie opłaty cukrowej przypieczętuje upadłość wielu przetwórni i gospodarstw — a są to wielopokoleniowe, rodzinne biznesy z bogatą tradycją i uznanymi recepturami napojowymi o wartościowych składnikach odżywczych pochodzących z owoców i warzyw, z których są produkowane — mówi Julian Pawlak.

KUPS apeluje o wprowadzenie właściwych zapisów i utrzymanie wykluczenia z opłaty cukrowej wartościowych nektarów i napojów z wysoką zawartością soku bez dodatku cukru i słodzików. „Niech przemówi polska racja stanu, a nie polityka. Stowarzyszenie KUPS wraz z plantatorami i przetwórcami branży rolno-spożywczej apeluje o dodanie zapisu <z wyłączeniem substancji zawartych naturalnie w soku owocowym lub warzywnym będącym składnikiem napoju>. Taka adnotacja zwolni producentów wartościowych nektarów i napojów na bazie soku z owoców i/lub warzyw bez dodatku cukru z nieuzasadnionego uiszczania podatku cukrowego” – postuluje prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków. 

źródło: KUPS

Fot: envtao.elements

Wiadomości ze świata

Wiśnie z Ukrainy, jaki to był sezon? Jak kształtowały się ceny malin i truskawek?

— Rząd będzie dbał o to, aby obniżki VAT i pomoc dla rolników były bezpośrednio i natychmiast przekładane na ceny żywności — powiedział premier Pedro Sánchez, prezentując trzeci pakiet środków łagodzących skutki gospodarcze wojny na Ukrainie

Zerowy podatek VAT na owoce i warzywa

Podstawowa żywność, która obecnie objęta jest 4% stawką podatku VAT, byłaby z niego całkowicie zwolniona, natomiast produkt objęte 10% podatkiem VAT, zostałyby obniżone do 5%.

Podstawowe produkty spożywcze jak:

• chleb,
• mąka,
• mleko,
• ser,
• jajka,
• owoce,
• warzywa,
• rośliny strączkowe,
• ziemniaki i zboża byłby teraz zwolnione z podatku VAT. Natomiast oleje, makarony, zostaną obniżone z 10% na 5% podatek VAT.

Bernat Patrycja

Na podst. East fruit/ euractiv

fot: Pedro Sánchez Pérez-Castejón Facebook

KUPS Krajowa Unia Producentów Soków

FOTO: KUPS Krajowa Unia Producentów Soków

Gdzie i kiedy odbędzie się XXIV Sympozjum?

Spotkanie będzie miało miejsce w Warszawie, w hotelu DoubleTree by Hilton Hotel and Conference Centre Warsaw ul. Skalnicowa 21, 04-797 Warszawa w dniach od 17 do 19 maja 2023 roku. Szczegóły rezerwcaji noclegu TUTAJ.

Główny patronat nad wydarzeniem sprawuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wicepremier Henryk Kowalczyk.

Czytaj także: Podatek cukrowy - czeka nas fala bankructw w polskich branżach, zarówno w sadowniczej jak i w przetwórczej

Jaki jest cel Sympozjum?

Celem zorganizowania XXIV Sympozjum jest zapoznanie uczestników z potencjałem rynkowym, zjawiskami mającymi wpływ na rozwój branży soków, a także omówienia aktualnej sytuacji zarówno na rynku krajowym, jak i światowym. Dodatkowym atutem spotkania, będzie oczywiście możliwość poszerzenia kontaktów branżowych, a także zaplanowane atrakcyjne programy wieczorne.

Program XXIV Sympozjum

• Sympozjum rozpoczynamy dnia 17 maja 2023 roku od otwarcia, gdzie podsumowana zostanie aktywność branży sokowniczej w ostatnim 30-leciu Soki pitne oraz Soki zagęszczone i NFC. Tego dnia wystąpią również przedstawiciele Rządu oraz administracji państwowej.
• W czwartek 18 maja 2023 roku głównym tematem będą wyzwania i perspektywy branży sokowniczej.
• Zostaną omówione aktualne trendy na rynku soków, nektarów, napojów owocowych i warzywnych.
• Przyszłość branży sokowniczej w UE w kontekście zmian dyrektywy sokowej oraz nowości i innowacje.
• Kolejnym tematem będą perspektywy rozwoju rynku soków pitnych i zagęszczanych na tle rynku europejskiego.
• Omówienie aktualnej sytuacji rynkowej.

Więcej informacji oraz szczegółowy plan spotkania znajdziecie Państwo TUTAJ

Patronaci Medialni Sympozjum

FOTO: KUPS

Zatrzymanie miało miejsce w okolicach Nowej Wsi, gdzie odkryto 500 sztuk 1-kilogramowych opakowań, bez żadnych oznakowań. W samochodzie odkryto również naklejki z opisem w języku rosyjskim, świadczące o tym, że są to środki ochrony roślin.

W sieci krążą oferty z fałszywym materiałem siewnym. Kuszą niskie ceny...

Kierowca nie posiadał natomiast żadnej dokumentacji przewozowej. Funkcjonariusze, z KAS zwrócili się z prośbą o pobranie próbek do badań laboratoryjnych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Bydgoszczy.

W czasie badań wykazano, że zatrzymany towar, nie może być ani dopuszczony do obrotu handlowano, ani w żadnym wypadku stosowany w Polsce.

nielegalne środki ochrony roslin z Rosji

FOTO: kujawsko-pomorskie.kas.gov.pl/

Przypominamy, że stosowanie nielegalnych środków ochrony roślin jest zagrożeniem zarówno dla zdrowia konsumenta, upraw oraz środowiska. Rolnicy, którzy zdecydowali się na używanie niedopuszczonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi preparatów, grozi utrata certyfikatów oraz dopłat unijnych. Dodatkowo za handel nielegalnymi środkami ochrony roślin grozi kara do trzech lat pozbawienia wolności.

Nielegalne środki ochrony roślin

FOTO: kujawsko-pomorskie.kas.gov.pl/

Bernat Patrycja

fot i źródło: kujawsko-pomorskie.kas.gov.pl/

Zeszłoroczne plony oznaczają jednak około 20% wyższe zbiory w porównaniu do roku 2021, a więc dobrego pod względem cen. Co więcej ze względu na bardzo niskie plony w sezonie 2021 (poniżej 1,8 mln ton), średnia z lat 2019–2021 wynosi 1,978 mln ton, a więc tegoroczne plony wyniosły o około 100 tys. ton więcej niż średnia z poprzednich 3 sezonów (co z kolei oznacza wzrost o 5%).

Rynek gruszek w Europie jest jednak zdecydowanie bardziej stabilny – zarówno pod względem plonów, jak i cen – w porównaniu do rynku jabłek, gdyż produkcja tych owoców wynosi około 18–20% produkcji jabłek, a Polska nie jest znaczącym producentem owoców tego gatunku w Unii Europejskiej.

Opłacalność a nowe nasadzenia sadów gruszowych

Brak wiosennych przymrozków i ciepły dalszy okres wegetacji determinował wyrastanie gruszek do dobrych rozmiarów, co przełożyło się na dobre plony również w Polsce.

Areał gruszy w naszym kraju wzrasta, a wynika to z wciąż większego niż podaż popytu na owoce tego gatunku. Dlatego rokrocznie wiele owoców gruszy, głównie odmiany Konferencja, jest importowanych do Polski z krajów Beneluksu, głównie z Belgii i Holandii. Oczywiście część z nich jest/była reeksportowana dalej na Wschód (dotyczy to zwłaszcza gruszek mniejszych rozmiarów, niższej jakości), jednakże niedobór tych owoców na rynku zachęcał i dalej zachęca sadowników do zakładania nowych kwater sadów gruszowych. A że jest to dosyć duża inwestycja i nie każdy sadownik uprawiający jabłonie jest w stanie z powodzeniem uprawiać grusze, to mimo że areału tego gatunku przybywa, plony nie wzrastają tak szybko, jak w przypadku polskich jabłek.

Trudność uprawy gruszy postrzegałbym jako wielką zaletę, gdyż jest ona gwarantem braku skokowego przyrostu areału uprawy i szybkich wzrostów plonów, a więc głównych czynników zachwiania rynkiem.

Założenie sadu gruszowego to m.in.

• kosztowny materiał szkółkarski,
• solidna konstrukcja dla drzew,
• instalacja nawodnieniowa pod- i nadkoronowa,
• znacznie większe potrzeby pokarmowe oraz jeszcze więcej zabiegów ochrony niż w przypadku jabłoni.

Innowacyjne automaty dla polskich sadowników

Oddajemy to, co mamy najlepsze, a sprowadzamy odpad z innych części Europy – Jak Janusz Kowalski zamierza rozwiązać ten problem?

Stąd bariera wejścia w uprawę tego gatunku jest duża, a wielu sadowników, którzy jej próbowali i zaoszczędzili tu i ówdzie, nie odniosło sukcesu. Grusze nie znoszą kompromisu, a ich uprawa jest kosztowna, jednak mimo to zachętą na jej wprowadzenie do sadu jest fakt, że wciąż można na niej nieźle zarobić. O ile w przypadku produkcji jabłek, dokonując pewnego uogólnienia, można powiedzieć, że koszty produkcji wynoszą powyżej 1 zł/kg, to w przypadku gruszy będzie to bliżej 2 zł/kg (plonowanie gruszy jest zawsze niższe niż plonowanie jabłoni w odniesieniu do hektara plantacji). Jednak od kilku lat w Polsce owoce najwyższej jakości można spieniężyć wyraźnie powyżej kosztów produkcji, a więc jest to sytuacja odwrotna niż w przypadku jabłek…

Zbiory gruszek w szczegółach

Wracając do sezonu 2022 r., to już wiosną można było oczekiwać plonów wyższych, gdyż potentaci w uprawie tego gatunku, czyli Włosi, wyprodukowali w sezonie 2021 o 400 tys. ton gruszek mniej niż w roku 2020. I to właśnie głównie za sprawą wyższej rok do roku o 270 tys. ton (+235%) produkcji włoskiej (w 2022 r. zebrano tam 475 tys. ton tych owoców) plony w UE wróciły do swojego optymalnego poziomu. W większości przypadków znakomici producenci, uprawiający drzewa tego gatunku, w pewnym stopniu są zabezpieczeni przed utratą plonu, to jednak włoscy sadownicy zdecydowanie najbardziej w całej UE odczuli w ubiegłym roku skutki żerowania tarczówki marmurkowatej (Halyomorpha halys).

Warte odnotowania jest to, że podobnie jak w przypadku uprawy jabłek w innych krajach UE, dane przedstawiane przez WAPA są dosyć dokładne. Do najważniejszych producentów gruszek w Europie należy zaliczyć Belgię i Holandię. Są to kraje o zbliżonej produkcji – średnio po około 350–380 tys. ton tych owoców rocznie.

Należy zauważyć, że Belgowie byli w stanie oszacować wzrost produkcji rok do roku o 10 tys. ton (366 tys. ton w roku 2022). Ważnym producentem gruszek jest także Hiszpania (256 tys. ton). Tutaj mamy do czynienia z dość znacznym spadkiem plonowania. Hiszpanie zebrali w 2022 r. o 53 tys. ton mniej gruszek niż w roku 2021 (–17%) i jest to zauważalne, gdyż średnia za lata 2019–2021 wyniosła 309 tys. ton. Do najważniejszej piątki europejskich producentów gruszek należy oczywiście zaliczyć wspomnianych wcześniej Włochów, a także Portugalczyków (z produkcją 167 tys. ton, czyli o 26% w porównaniu do roku 2021).

Polska z produkcją rzędu 95 tys. ton gruszek plasuje się na 8. miejscu w UE. W porównaniu do poprzednich lat wzrost polskiej produkcji jest zauważalny (+36%) i to było widać w polskich sadach, gdyż znakomita większość drzew owocowała dobrze lub bardzo dobrze, a poza tym rozmiar owoców był na ogół więcej niż zadowalający.

Podsumowując, sumaryczne plony w UE wyniosą o około 20% więcej niż w 2021 r., ale wciąż będą niższe o 6% od tych z roku 2020.

Wielkość zbiorów gruszek głównych producentów tych owoców w krajach UE i Wielkiej Brytanii oraz procentowa różnica zbiorów tych owoców rok do roku

FOTO: SAD GAZETA

Która odmiana gruszek przoduje w produkcji? 

• Po drastycznym spadku plonowania w roku 2021, znacznie więcej, bo o 140 tys. ton, zebrano gruszek Abate Fetel – odmiany uprawianej głównie we Włoszech.
• Jako że mniej gruszek zebrano w Hiszpanii, jedenastoprocentowy spadek produkcji odnotowano w przypadku gruszek Blanquilla. Znacznie więcej zebrano również Williamsa, bo o 70% (wzrost o niemal 100 tys. ton – z 140 tys. ton w roku 2021 do 237 tys. ton w roku 2022).
• Duży spadek plonów w Portugalii oznacza znacznie mniej gruszek odmiany Rocha, której niemal całość produkcji znajduje się w tym kraju. Po rekordowych zbiorach, które wyniosły 226 tys. ton w roku 2021, w roku 2022 wyprodukowano ich o 58 tys. ton mniej (–26%).
• Jeśli chodzi o ten gatunek sadowniczy, to w przypadku UE królowa jest tylko jedna – jest nią oczywiście Konferencja. Jej plony w krajach unijnych wynosiły w ostatnich latach 880–950 tys. ton.

W ujęciu globalnym szacuje się, że w ubiegłym roku zebrano około 650 tys. ton mniej niż w roku 2021, co głównie spowodowane jest niższymi plonami w Chinach. Zeszłoroczna produkcja chińska to około 18 mln ton gruszek, co przy blisko 24 mln ton tych owoców zebranych na całym świecie, sprawia, że udział produkcji chińskiej wynosi aż 75%.

Od początku sezonu sprzedaży handel gruszkami przebiega dosyć spokojnie. Wysokiej jakości gruszki odmiany Konferencja na rynku hurtowym w Broniszach kosztowały w grudniu około 3 zł/kg. Owoce tej odmiany w rozmiarze >60 mm podmioty handlowe wyceniały na około 2,7 zł/kg. Jednak handel tymi owocami, podobnie jak jabłkami, był ograniczony ze względu na małą liczbę kupujących. 

Marek Grzęda

AgroFresh Polska

W związku z tym niedziele handlowe w 2023 roku to kolejno:

• 29 stycznia 2023 r. 
• 2 kwietnia 2023 r.
• 30 kwietnia 2023 r.
• 25 czerwca 2023 r.
• 27 sierpnia 2023 r.
• 17 grudnia 2023 r.
• 24 grudnia 2023 r.

Jaki sklep może być otwarty w niedzielę?

W ustawie przewidziane są wyjątki od zakazu handlu i czynności handlowych w niedzielę, a należą do nich:

• stacje paliw,
• apteki i punkty apteczne,
• zakłady lecznicze dla zwierząt,
• placówki, gdzie przeważa sprzedaż kwiatów,
• placówki, gdzie przeważa handel pamiątkami i dewocjonaliami,
• placówki, gdzie przeważa sprzedaż prasy, biletów komunikacji miejskiej, kuponów z grami i wyrobów tytoniowych,
• placówki pocztowe, gdzie przeważają usługi związana z pocztą,
• placówki o obiektach infrastruktury krytycznej,
• placówki organizowane na potrzeby festynów, jarmarków i innych imprez,
• piekarnie, cukiernie, lodziarnie
• placówki zajmujące się rolniczym handlem detalicznym,
• od 1 czerwca do 30 września – placówki prowadzące handel wyłącznie maszynami rolniczymi, częściami zamiennymi do tych maszyn, materiałami eksploatacyjnymi do maszyn rolniczych, materiałami używanymi w trakcie bieżącej pracy maszyn rolniczych lub narzędziami do wymiany części zamiennych w maszynach rolniczych,
• na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych prowadzonych przez spółki prawa handlowego, których przeważająca działalność polega na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami na użytek handlu hurtowego artykułami rolno-spożywczymi,
• placówki handlowe prowadzone przez podmioty nabywające towary na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych,
• placówki handlowe, w których jest prowadzony wyłącznie skup produktów pochodzenia rolniczego, w szczególności zboża, rzepaku, rzepiku, buraków cukrowych, roślin białkowych, innych upraw polowych, owoców, warzyw, mleka surowego lub runa leśnego.

na podst. al topagrar.pl

fot. envato.elements

Rosyjska inwazja na Ukrainę miała wpływ na mołdawski eksport jabłek. Od początku wojny logistyka do Rosji stała się znacznie trudniejsza, a od sierpnia 2022 roku zostało wprowadzone embargo na mołdawskie owoce, tym samym wycofując je z rosyjskiego rynku. Trzeba zaznaczyć, że wspomniane embargo dotyczy tylko świeżych owoców produkowanych na prawym brzegu Dniestru. Jest to również już trzeci raz od 2006 roku, kiedy to na Mołdawię nałożone zostaje embargo.

W 2021 roku mołdawscy producenci jabłek sprzedali 95% swoich plonów na rynku rosyjskim. Tymczasem jeśli chodzi o dostawy jabłek ze zbiorów 2022 roku – jest to zerowy wolumen. Jak zauważył dyrektor generalny Moldova Fruct, mołdawscy sadownicy musieli szybko znaleźć rozwiązanie dla zaistniałej sytuacji, co faktycznie zrobili. W 2021 roku większość mołdawskich jabłek trafiła do Rosji, a niewielka część do 17 innych krajów. W 2022 roku mołdawscy rolnicy zrealizowali swoją produkcję na 30 rynkach.

WIADOMOŚCI ZE ŚWIATA

100 ton mołdawskich jabłek jedzie do Indii. Szukają alternatyw na rynkach wschodnich

- To świetny postęp. W roku 2020/21 wyeksportowaliśmy większy wolumen niż w ubiegłym roku (260 tys. ton w porównaniu do 190 tys. ton), ale w 2022 roku eksport w styczniu-lipcu był wyższy niż w roku poprzednim. Biorąc pod uwagę, jak trudna była sytuacja geopolityczna od końca lutego, możemy śmiało nazwać to sukcesem – zaznaczył Iurie Fale.

Mniejsze plony i większe dostawy do krajów Unii Europejskiej

W tym roku w Mołdawii, zarówno jak w całej Europie odnotowana została susza i małe opady, które spowodowały spadek zbiorów jabłek w kraju. W 2022 roku zebrano 405 tysięcy ton jabłek, w roku poprzednim Mołdawia zebrała 665 tysięcy ton – spadek 40%. Większość sadów w kraju nie jest nawadniana, więc ich plony w dużej mierze zależą od ilości opadów.

Na dzień 1 grudnia 2022 roku w magazynach przechowywanych było około 100 tysięcy ton jabłek, to o 50 tysięcy ton mniej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

— Nawet jeśli będziemy musieli szukać nowych rynków zbytu, z pewnością sprzedamy te 100 000 ton — powiedział Iurie Fale.

Według niego w 2022 roku Mołdawia dalej sprzedawała 74% swoich jabłek do krajów Wspólnoty Niepodległych Państw, takich jak Kazachstan, Uzbekistan, Białoruś itd. Jednocześnie mołdawscy eksporterzy jabłek zwiększyli swoje dostawy eksportowe do krajów Unii Europejskiej i Bliskiego Wschodu.

mkh na podstawie Freshplaza

Fot: envato.elements

Choroba stwarza nieraz tak duże zagrożenie, że niesie to za sobą konieczność wybicia całych rodzin, a nawet kilkudziesięciu uli. Zgnilec amerykański jest chorobą bakteryjną, która atakuje przede wszystkim larwy pszczół. Zarażona larwa po kilku dniach umiera i zaczyna się proces gnilny, podczas którego wydzielany jest zapach kleju stolarskiego. Jest to główny objaw, po którym można rozpoznać wystąpienie choroby.

Ratunek dla pszczół – szczepionki na zgnilca amerykańskiego

Jak podaje New York Times, wcześniejsze metody walki z chorobą wiązały się ze spalaniem całych zainfekowanych kolonii lub stosowaniu antybiotyków. Według założeń naukowców owady te nie są w stanie nabyć odporności ze względy na brak przeciwciał.

Sztuczna inteligencja wsparciem pszczelarstwa

Jak się okazuje, amerykańskie ministerstwo rolnictwa zatwierdziło pierwszą szczepionkę wytworzoną dla owadów w USA. Szczepionka ta ma za zadanie przeciwdziałać tej groźnej chorobie. Producentem tego preparatu jest Dalan Animal Health. Firma ta uzyskała warunkową zgodę na stosowanie szczepionki.

Jak wygląda proces szczepienia pszczół?

Proces szczepienia pszczół nie ma nic wspólnego z wprowadzaniem przeciwciał przez strzykawkę. Nieaktywne bakterie Paenibacillus larvae są dostarczane w postaci pożywienia. Szczepionka jest zawarta w mleczku pszczelim, karmie cukrowej podawanej królową. Po spożyciu szczepionka osadza się w ich jajnikach, dając rozwijającym się larwom odporność podczas wykluwania się.

Wprowadzenie szczepionki ma miejsce w krytycznym momencie dla pszczół miodnych, które są niezbędne dla światowego systemu żywnościowego, ale których liczebność spada na całym świecie z powodu zmian klimatu, pestycydów, utraty siedlisk i chorób.

Bernat Patrycja

New York Times/arch.WiOM

Adiuwanty to preparaty, które odstraszają i zabijają szkodniki. Warto używać adiuwantów w przypadku zagrożenia nie tylko ze strony owadów, ale i innych organizmów chorobotwórczych, np. pasożytów czy grzybów. Adiuwant na szkodniki (https://agromix.com.pl/produkt/ento-maxx-ph-premium/) sprawdzi się doskonale, ale musisz zdecydować, jaki rodzaj tego preparatu wybierzesz. Istnieją dwa typu adiuwantów do pomidorów: organiczne (naturalne) oraz chemiczne.

Adiuwant organiczny jest preparatem naturalnym. Stosuje się je do pomidorów, które są uprawiane pod osłonami lub na polach przeznaczonych do uprawy bez nawozów chemicznych. Może on być stosowany również po samym zbiorze pomidorów, aby zapobiec atakom grzybów pleśniowych, pasożytów i szkodników.

Oba rodzaje adiuwantów są bezpieczne dla środowiska i posiadają duże stężenie substancji czynnych, które skutecznie zwalczają szkodniki. Mają one właściwości odstraszające oraz usuwające chorujących owadów.

Chemiczne adiuwanty to wysokiej jakości preparaty, które zawierają substancje przeciwgrzybowe lub insektycydy. Mogą być stosowane w uprawie warzyw, które są uprawiane pod osłonami lub na polach przeznaczonych do uprawy bez nawozów chemicznych.

Dlaczego warto używać adiuwanty na szkodniki?

Dlaczego warto używać adiuwantów na szkodniki? Adiuwanty to preparaty, które odstraszają i zabijają szkodniki. Warto używać adiuwantów w przypadku zagrożenia nie tylko ze strony owadów, ale i innych organizmów chorobotwórczych, np. pasożytów czy grzybów. Oto kilka najważniejszych powodów, dlaczego trzeba używać adiuwanty:

• szkodniki są niebezpieczne dla naszej produkcji;

• ich występowanie może doprowadzić do zmniejszenia plonu;

• szkodniki mogą być szkodliwe dla ludzi.

Kiedy warto używać adiuwanty?

Najlepszym momentem na stosowanie adiuwantów jest wczesna wiosna, kiedy szkodniki zaczynają się gromadzić w ziemi. Najlepszymi adiuwantami są preparaty zawierające fenyloetanol i cykloheksan, które pochłaniają dwa razy więcej substancji odstraszających niż inne środki.

Często stosowane są w przypadku zagrożenia nie tylko ze strony owadów, ale i innych organizmów chorobotwórczych, np. pasożytów czy grzybów.

Teraz już wiesz, do czego używane są adiuwanty i dlaczego są tak ważne.

Zniszczenia i zawalenia dachów - czy katalog niekorzystnych zjawisk atmosferycznych zostanie rozszerzony?

Występowanie niekorzystnych zjawisk atmosferycznych umożliwia ubieganie się o pomoc finansową dla gospodarstw rolnych. Pomoc ta udzielana jest przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wniosek poparty jest informacjami, jakie podawane były przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy w grudniu 2022 roku. W województwie lubelskim nastąpiły bardzo intensywne opady śniegu, które miały szkodliwy wpływ na gospodarstwa rolne, zgłaszane do Lubelskiej Izby Rolniczej. Opady te spowodowały zniszczenia i zawalenia dachów budynków, które służyły do produkcji rolnej, a także zniszczenia tuneli foliowych, a także upraw, które znajdowały się pod tymi tunelami.

Aktualnie w katalogu niekorzystnych zjawisk atmosferycznych zaliczają się takie zjawiska jak:

• susza,
• grad,
• deszcz nawalny,
• ujemne skutki przezimowania,
• przymrozki wiosenne,
• powódź,
• huragan,
• piorun,
• obsunięcie ziemi lub lawina.

Zarząd Lubelskiej Izby Rolniczej wnosi o rozszerzenie tego katalogu o intensywne „obfite” opady śniegu.

Patrycja Bernat

Źródło: Lir. Lublin

Fot: envato.elements

Zwycięzca grudniowego etapu konkursu Sad Nowoczesny

FOTO: PWR

Odbierz aż 34% rabatu na zestaw kluczy Granit Black Edition! Jeśli posiadasz już prenumeratę miesięcznika Sad Nowoczesny, wystarczy wypełnić formularz, aby odebrać 34% rabatu na zestaw kluczy Granit Black Edition na www.ZENOX.pl. Co zrobić, gdy prenumeratorem się nie jest? Dowiesz się TUTAJ!

Wstęp na TSW jak co roku jest bezpłatny, wejściówki pobrać można po rejestracji na stronie www.tsw.pl.

Sad Nowoczesny będzie miał równiez swoje stoisko, na którym będzie można zaopatrzyć się w najnowsze Program Ochrony Roślin Sadowniczych 2023

Program Ochrony Roślin Sadowniczych 2023

FOTO: PWR

Jakie są zasady zatwierdzania dostawców?

O miano dostawcy, który będzie brał udział w programie w zakresie organizacji dostaw warzyw, owoców i mleka wydawanego przez Dyrektora OT KOWR, może ubiegać się:

• dostawca lub dystrybutor produktów,
• organizacja występująca w imieniu przynajmniej jednej szkoły podstawowej lub organów odpowiedzialnych za edukację i powołanych specjalnie w tym celu,
• wszelkie inne jednostki publiczne lub prywatne zaangażowane w zapewnianie dostaw produktów i zarządzanie nimi.

Rynek polskiego jabłka

Obecnie rządzący nie mają chyba pomysłu, na to, żeby jakoś uzdrowić, postawić na nogi sadownictwo - Lewica z pomysłem dla polskiego sadownictwa

Podmioty takie są zobowiązane do prowadzenia działalności w zakresie zarówno produkcji, jak i przetwórstwa odpowiednio owoców, warzyw lub mleka i jego przetworów od co najmniej 6 miesięcy. Zasada ta dotyczy podmiotów, niebędących spółdzielniami rolników czy związkami spółdzielni rolników, a także grup producentów rolnych czy ich związków, a także organizacji producentów owoców i warzyw lub zrzeszeń organizacji owoców i warzyw, oraz organizacji producentów mleka lub związków organizacji producentów mleka. Muszą dysponować niezbędnym wyposażeniem, które zapewni prawidłowe przeprowadzenie działań związanych z zakupem, przygotowaniem dostawy i samą dostawą.

Kto nie może ubiegać się o zatwierdzenie?

O zatwierdzenie w „Programie dla szkół” ubiegać nie mogą się podmioty, które powiązane są osobowo i kapitałowo, a także organizacyjnie i gospodarczo z osobami, w stosunku, do których zastosowano środki sankcyjne. Lista osób i podmiotów, wobec których zastosowano środki sankcyjne opublikowana jest na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (pod linkiem: https://www.gov.pl/web/mswia/lista-osob-i-podmiotow-objetych-sankcjami).

Co trzeba zrobić, aby uzyskać zatwierdzenie w „Programie dla szkół”?

Aby uzyskać zatwierdzenie w „Programie dla szkół”, podmiot powinien złożyć wniosek o zatwierdzenie dostawcy do udziału w „Programie dla szkół” do właściwego Dyrektora OT KOWR na formularzu dostępnym TUTAJ.

Do czego zobowiązany jest zatwierdzony dostawca?

Zatwierdzony dostawca w programie jest zobowiązany do:

• zawarcia umowy nieodpłatnego dostarczania owoców, warzyw, mleka i przetworów mlecznych do szkoły podstawowej.
• złożenia do właściwego miejscowo Dyrektora OT KOWR kopie umów zawartych ze szkołami podstawowymi w terminie, który określony jest poniżej.
• Kopie umów składane mogą być zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej za pośrednictwem systemu informatycznego.

Dostawca powinien, jak czytamy:

- zapoznać się z warunkami i przepisami, zapewnić prawidłowe wykorzystanie produktów finansowanych w ramach programu, poinformować szkoły podstawowe, z którymi zostały podpisane umowy o nieodpłatnym dostarczaniu owoców i warzyw lub mleka i przetworów mlecznych w ramach „Programu dla szkół”, o możliwości udostępniania dzieciom, uczącym się w systemie zdalnym, produktów odebranych przez ich rodziców/ opiekunów prawnych, udostępniania dzieciom, uczęszczającym do klas VI - VIII szkół podstawowych oraz ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia, klas III-V ogólnokształcących szkół baletowych oraz oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, o których mowa w §14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, w związku z wprowadzeniem szczególnych rozwiązań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Sposób poinformowania leży po stronie dostawcy, dokonywać zmian w umowie, o której mowa w pkt 20 ppkt 1 w zakresie niezależnych od stron zmian polegających na zmniejszeniu lub zwiększeniu liczby dzieci uczestniczących w programie (w przypadku rezygnacji lub przystąpienia dzieci do programu w trakcie trwania danego semestru roku szkolnego) w formie pisemnej (kopie zmian do umów mogą być składane w formie papierowej lub elektronicznej).

Na stronie KOWR prowadzony jest wykaz dostawców zatwierdzonych, biorących udział w „Programie dla szkół” www.programdlaszkol.org

Więcej szczegółowych informacji, oraz wykaz wszystkich niezbędnych dokumentów i formularzy, znajduję się TUTAJ

Bernat Patrycja

Źródło: gov.pl
Fot. envato.elements

Problemy z zagospodarowaniem - wysoka podaż, malejący rynek zbytu

Niestety od momentu wprowadzenia embarga, wciąż przybywa w Polsce sadów jabłoniowych. Jeżeli warunki pogodowe wiosną nie redukują plonowania (tak jak miało to miejsce w sezonach 2017 i 2019), mamy do czynienia z wysokimi lub bardzo wysokimi plonami. Przy zmniejszającym się zapotrzebowaniu wynikającym ze spadku spożycia w kraju i wobec utraty rynku rosyjskiego (czy ogólnie ujmując – wschodniego), gdzie nawet w pierwszych latach obowiązującego embarga wysyłaliśmy po 400–500 tys. ton jabłek, rysuje się problem z zagospodarowaniem tych owoców po opłacalnych cenach. Dlatego właśnie odmiany, które jeszcze nie tak dawno z powodzeniem eksportowaliśmy w dużych ilościach na rynek rosyjski, aktualnie można nazwać czerwonym standardem o najniższych cenach. Dotyczy to niestety szeregu odmian:

• Szampiona,
• Ligola,
• całej grupy Jonagolda wraz z Red Jonaprincem (niestety, gdyż uważam, że mógłby i powinien to być polski hit eksportowy),
• Idareda (którego można sprzedać w świecie, ale nigdy nie są to wysokie ceny)
• czy Glostera (dla którego wydaje się, że nie ma już miejsca na rynku owoców deserowych).

Znacznie mniejszym zainteresowaniem cieszą się ciemnoczerwone sporty Gali, jak Gala Schniga SchnicoRed

FOTO: M. Grzęda

Czego oczekuje i jak płaci rynek?

Obecnie na rynku poszukiwane są odmiany o zasięgu globalnym, a więc znane na całym świecie – Gala, Golden Delicious czy Red Delicious. W grudniu najwyższe stawki oferowano za paskowane sporty Gali, jak Alpigala®, Brookfield®, Schniga® czy Schniga® SchniCo.

Owoce te w najwyższej klasie jakościowej były i będą poszukiwane. Najczęściej dotyczy to eksportu na dalekie rynki – typu Indie. Za owoce +70 mm można było otrzymać 1,8–2,0 zł/kg. Co ciekawe, znacznie wzrosły ceny za drobniejsze sorty – owoce +60, a nawet +55 mm można było spieniężyć po 1,3–1,4 zł/kg, czyli lepiej niż w przypadku owoców największych sortów w okresie okołozbiorczym. Takie jabłka muszą być nie tylko bardzo dobrze wybarwione, ale również jędrne – najlepiej nie mniej niż 7 kG przy załadunku kontenerów transportowych. Wyższe ceny odzwierciedlają trudność w pozyskaniu jabłek najwyższej jakości – tylko owoce wyprodukowane z zachowaniem wszelkich najlepszych standardów dopłyną do Indii bez strat, który to transport niekiedy trwa nawet 8 tygodni, i gdzie już na miejscu (a zatem przy wysokiej temperaturze panującej na zewnątrz) handel najczęściej odbywa się na straganach. Cóż więc z tego, że produkcja Gali szybko wzrasta, jeśli jakość owoców nie spełnia wymagań eksporterów.

Znacznie niżej ceniono jabłka odmian Golden Delicious oraz Red Delicious, bo na około 1,1–1,2 zł/kg, maksymalnie do 1,4 zł/kg owoców najwyższej jakości.

Czy odzyskamy rynek Egiptu?

Ogromne straty finansowe dla polskich eksporterów jabłek - Mirosław Maliszewski o rynku Egiptu

Golden był mniej poszukiwany od Gali, eksportowano go m.in. do Węgier. Wynika to z dramatycznej suszy, jaka nawiedziła ten kraj i która spowodowała spadek plonowania rok do roku o ponad 30%. Niestety, zarówno wobec Goldena jak i Red Deliciousa popyt nie był najwyższy, a problem ten dodatkowo pogłębia trudna sytuacja w handlu z Egiptem. Ponadto nadal obowiązuje, a właściwie zostało przedłużone białoruskie embargo na polskie owoce. Przypomnijmy, że w pierwszych latach embarga rosyjskiego, Białoruś importowała z Polski nawet 400 tys. ton jabłek. Sytuacja stała się jeszcze bardziej poważna wiosną 2021 r., kiedy eksport do tego kraju wyniósł niewiele ponad 120 tys. ton jabłek, a w sezonie 2021–2022 – już tylko 63 tys. ton. Przy problematycznym handlu z Egiptem okazuje się, że nowe rynki zbytu znaczą zbyt mało, co uniemożliwia wzrost cen za jabłka, gdyż zapasy są upłynniane zbyt wolno.

Spada też zainteresowanie odmianą Szampion, której znaczny wolumen był niegdyś eksportowany na Wschód

FOTO: M. Grzęda

Standardowe odmiany sprzedawane na rynku krajowym, głównie poprzez sieci handlowe, skupowane były po od około 0,8–0,9 zł/kg do 1 zł/kg owoców wysokiej jakości, co niestety nie mogło pokryć znacznie wyższych niż jeszcze 2–3 lata temu kosztów produkcji. Standardowo najniższe ceny dotyczyły owoców odmian Idared i Gloster.

Polskie jabłka wysyłane są również m.in. do Rumunii czy Kazachstanu. Mimo, że są one dosyć istotnymi rynkami zbytu, to jednak ceny uzyskiwane tam za owoce są niskie, gdyż te kraje oczekują owoców w klasie ekonomicznej.

Pewnym jest, że w chłodniach znajduje się mniej jabłek wysokiej jakości niż w latach ubiegłych. Jednak brak wzrostu popytu na rynkach eksportowych, spadające spożycie jabłek w kraju, wysoka inflacja nie wskazują na możliwość istotnego zwiększenia sprzedaży jabłek w obecnym sezonie. Wysyłamy coraz więcej jabłek do Indii, Wietnamu czy Jordanii, jednak nie są to ilości rzędu kilkudziesięciu tysięcy ton rocznie albo chociaż kilkunastu tysięcy ton miesięcznie, rozpatrując osobno każdy ze wspomnianych krajów. Na pewno w obecnym sezonie można przewidywać dobry wynik eksportowy jabłek do Węgier. Wynika on jednak bardziej z załamania produkcji w tym kraju ze względu na wyjątkowo trudne warunki atmosferyczne, niż ze zwiększonego popytu na polskie jabłka. 

Marek Grzęda

AgroFresh Polska

Uprawy podlegające temu wsparciu to:

• uprawy rolnicze,
• warzywne,
• zielarskie,
• sadownicze,
• jagodowe,
• paszowe,
• TUZ.

Warto zaznaczyć, że małe gospodarstwa z uprawą ekologiczną poniżej 10 ha, będą miały możliwość otrzymania wsparcia w ramach interwencji na uproszczonych zasadach, a mianowicie płatność do hektara w jednakowej wysokości niezależnie od grupy uprawnej.

Jakie są wymagania w ramach interwencji?

Jakie zobowiązania obejmują rolnika w ramach interwencji? Rolnictwo ekologiczne obejmuje okres 5-ciu lat. Dlatego też płatności ekologiczne w okresie konwersji, 5-letniego zobowiązania, przysługują na okres nie dłuższy niż 3 pierwsze lata realizacji tego zobowiązania. Rolnik, który otrzymał do danego gruntu płatności ekologiczne w ramach innych analogicznych działań w poprzednich latach, ma możliwość otrzymania płatności ekologicznych określonych według stawek, które określone są dla okresu po konwersji.

Wymagania do spełnienia to:

• Obowiązek produkcji ekologicznej i odpowiednie przeznaczenie zbioru.
• Uprawa gatunków roślin określonych w przepisach.
• Posiadanie zwierząt – w przypadku płatności do upraw paszowych na gruntach ornych oraz do trwałych użytków zielonych.
• Posiadanie zwierząt w obsadzie 0,5-1,5 DJP na każdy hektar UR – w przypadku premii za prowadzenie zrównoważonej produkcji roślinno-zwierzęcej.
• Zachowanie trwałych użytków zielonych (nie dotyczy pakietu Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi w przypadku TUZ innych niż cenne przyrodniczo).
• Posiadanie planu działalności ekologicznej.

Wsparcie dla sadowników

Jednym z zadań na rok 2023 dla Unii Europejskiej będzie znalezienie nowych rynków zbytu. Jaki budżet został zaplanowany?

W przypadku podstawowych upraw sadowniczych, ekstensywnych upraw sadowniczych oraz upraw jagodowych:

• Uprawa gatunków w okresie owocowania, a w przypadku upraw niebędących w okresie owocowania - potwierdzenie, że do założenia tych upraw wykorzystano materiał nasadzeniowy odpowiedniej jakości.
• Utrzymanie minimalnej obsady dla poszczególnych gatunków roślin z tolerancją do 10%.
• Coroczne wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych.

Jak chronić rośliny metodami ekologicznymi?

Ochrona upraw metodami ekologicznymi polega przede wszystkim na zapobieganiu szkodom, które wyrządzić mogą szkodniki i chwasty. Do tego wykorzystać możemy ich naturalnych wrogów, wybrać odpowiednie gatunki czy odmiany, a także heterogeniczny materiał, stosować odpowiedni płodozmian, techniki uprawy np. biofumigacja, metody mechaniczne oraz fizyczne, a także procesy termiczne, jak przykładowo solaryzacja, czy płytka obróbka gleby parą.

Jak nawozić rośliny metodami ekologicznymi?

Przede wszystkim chodzi o to, aby utrzymać żyzność i aktywność biologiczną gleby i ją systematycznie zwiększać. W tym celu możemy stosować:

• z wyjątkiem łąk i upraw wieloletnich na paszę – poprzez stosowanie wieloletniego płodozmianu, w tym obowiązkową uprawę roślin bobowatych, jako uprawę podstawową lub okrywową w ramach płodozmianu i innych roślin na nawóz zielony;
• w przypadku szklarni lub upraw wieloletnich innych niż rośliny na paszę – poprzez stosowanie krótkoterminowej uprawy roślin na nawóz zielony i roślin strączkowych, a także stosowanie różnorodnych roślin; oraz
• we wszystkich przypadkach – poprzez stosowanie obornika lub materii organicznej, w obu przypadkach najlepiej przekompostowanych, pochodzących z produkcji ekologicznej.

Nawozić możemy przy pomocy nawozów oraz środków, które mają za zadanie poprawienie właściwości gleby oraz są dopuszczone do stosowania w uprawie ekologicznej.

Jak kształtują się płatności do hektara dla poszczególnych upraw?

• Upraw rolniczych: 1 697 zł/ha - w okresie konwersji; 1 571 zł/ha - po okresie konwersji
• Upraw warzywnych: 3 021 zł/ha - w okresie konwersji; 2 391 zł/ha - po okresie konwersji
• Upraw zielarskich: 1 856 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji
• Podstawowych upraw sadowniczych: 3 105 zł/ha - w okresie konwersji; 1 961 zł/ha - po okresie konwersji
• Upraw jagodowych: 2 495 zł/ha – w okresie konwersji; 2 213 zł/ha - po okresie konwersji
• Ekstensywnych upraw sadowniczych: 1 326 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji
• Upraw paszowych na gruntach ornych: 1 638 zł/ha - w okresie konwersji; 1 504 zł/ha - po okresie konwersji
• Trwałych użytków zielonych: 1 043 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji innych płatności niż do grup upraw:
• Małych gospodarstw z uprawami ekologicznymi - 1 640 zł/ha
• Premii za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą - 573 zł/ha (w przypadku posiadania w gospodarstwie obsady zwierząt od 0,5 DJP/ha do 1,5 DJP/ha)

Warto pamiętać, że rolnik, sadownik ma prawo do ubiegania się o zwrot kosztów kontroli gospodarstwa, które przeprowadza jednostka certyfikująca w ramach systemu kontroli w rolnictwie ekologicznym. Płatność ekologiczna jest przyznawana w wysokości:

• 100% stawki podstawowej – za powierzchnię od 0,10 ha do 50 ha;
• 75% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;
• 60% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100 ha.       

Bernat Patrycja

Źródło: WIR.pl

Fot: enavato.elements

Niestety, to było tylko chwilowe ożywienie handlu. Aktualnie, jak wynika z informacji od lokalnych eksporterów, import jabłek jest bardzo ograniczony, ponieważ świeże owoce (w tym jabłka) i warzywa znalazły się na liście produktów, które nie mogą być importowane do Egiptu.

Bank Centralny Egiptu wstrzymał wymianę walut

– Jak najszybciej musimy znaleźć rozwiązanie trudnej sytuacji w handlu z Egiptem. Cała nasza branża powinna wpływać na nasz rząd o zmianę przepisów, bo tylko w ten sposób możemy wrócić do dużego eksportu jabłek. Egipt bowiem w niektórych miesiącach był dla nas rynkiem bardziej chłonnym niż Białoruś. Eksport w ubiegłym roku wyniósł nawet 160 tys. ton – podkreśla Mirosław Maliszewski, prezes Związku Sadowników RP. – Problem polega na tym, że dzisiaj Bank Centralny Egiptu wstrzymał wymianę walut, przez co kupcy (m.in. jabłek) nie mogą dziś wymienić funta egipskiego na dolary czy euro, żeby zapłacić za importowane owoce.

Warto podkreślić, iż Egipt nieprzypadkowo stał się w ostatnich latach naszym głównym odbiorcą jabłek. To przede wszystkim zasługa działań kampanii informacyjno-promocyjnej „Czas na jabłka z Europy” prowadzonej przez ZSRP. Jednym z nich jest udział w targach Food Africa.

INTERWENCJE ZSRP

Jak podsumowuje kontrolę w zakresie jakości handlowej jabłek ZSRP?

– Z całą pewnością rozmowy na targach w Kairze zaprocentują i nasi odbiorcy postarają się wpłynąć na poprawę sytuacji. Polskie jabłka mają dobrą renomę, którą musimy umacniać i pielęgnować – mówi Grzegorz Żółcik (Fruit Family).

Ponadto pierwszego dnia targów podczas konferencji prasowej M. Maliszewski przedstawił potencjał produkcyjny oraz polską ofertę handlową. Zaprezentował również dotychczasowe wyniki eksportu polskich jabłek do Egiptu i podkreślił korzyści, jakie obie strony czerpały z tych relacji handlowych. Egipscy importerzy borykają się z podobnymi problemami jak my i zgodnie podkreślali, że wspólnymi siłami musimy doprowadzić do zdjęcia tego nieformalnego embarga.

Jako organizacja branżowa zrobiliśmy, co w naszej mocy, teraz muszą zaangażować się władze krajowe i unijne. Mamy nadzieję, że wszyscy dostrzegają powagę problemu i w Nowym Roku podejmą działania, aby polskie jabłka znów królowały na stołach Egipcjan. 

Agnieszka Dywan

Które odmiany jabłek dominują w magazynach?

W magazynach zdecydowanie przeważa odmiana Golden Delicious – 955 tys. ton. (mniej o 18,7%)

Kolejna jest Gala – 483 tys. ton. (mniej o 17,6%)

Red Jonaprince – 336 tys. ton. (więcej o 19,1%)

Zapasy jabłek według WAPA na dzień 1 grudzień 2022 z podziałem na kraje Europy:

• Polska – 1420 tys. ton,
• Włochy – 1326 tys. ton,
• Francja – 637 tys. ton,
• Niemcy – 387 tys. ton,
• Hiszpania – 183 tys. ton,
• Holandia – 149 tys. ton,
• Austria – 122 tys. ton,
• Belgia – 120 tys. ton,
• Czechy – 65 tys. ton,
• Szwajcaria – 61 tys. ton,
• Dania – 10 tys. ton

Sprzedawać czy przechowywać?

Czy w pierwszym kwartale 2023 zobaczymy wyższe ceny jabłek?

Polska zajmuje pierwsze miejsce pod względem ilości zapasów jabłek. Odmiana, która odznacza się największą ilością w polskich chłodniach to Red Jonaprince – 270 tys. ton, Idared – 230 tys. ton, Golden – 240 tys. ton, Gala – 160 tys. ton.

Bernat Patrycja

Źródło: WAPA/Fresh-market

Fot: envato.elements

W 2022 roku ceny truskawek o 45% wyższe

Sezon 2022 charakteryzował się również wyższymi cenami na truskawki. Biorąc pod uwagę braki w ilości świeżych owoców, cena poszybowała w górę. Taras Bashatannik zaznacza, że cena była średnio wyższa od 40 do nawet 45%.

— Generalnie sezon dla producentów tych owoców, prowadzących gospodarkę na terytorium kontrolowanym przez Ukrainę, nie był zły. Problemy był z tymi, którzy pracowali „z drugiej strony". Rozmawiałem z kolegami, którzy mają plantacje w okupowanych regionach. Zbierali je i sprzedawali. Był w drodze na Krym, być może dalej. Sprzedawali „za grosze” - 20 hrywien za kilogram truskawek. Jest to poniżej lub mniej więcej na poziomie kosztów. Na całej Ukrainie średnia cena truskawek ogrodowych w tym roku wyniosła 50 hrywien za kilogram — mówi Taras Bashtannik.

Rynek importowanych mrożonych owoców

Maliny i truskawki mrożone. Jak kształtuję się import tych owoców w 2022 roku?

Zwrócił również uwagę na fakt, że podaż truskawek świeżych była niższa niż zwykle.

— Podaż na rynku świeżych owoców była mniejsza, ponieważ znowu nie było produktów z Południa. Ale popyt był mniejszy. Wielu odeszło. Ponadto siła nabywcza znacznie spadła. Ale było wystarczająco dużo towaru, aby zaspokoić potrzeby świeżego rynku — mówi prezes UPOA.

Jakie przewidywania na kolejny rok?

Jak zaznacza Taras, ceny truskawek w przyszłym roku dalej będą dość wysokie. Wynosić zapewne będą mniej więcej tyle, co w tym sezonie. Maliny powinny cechować się taką samą ceną, może nieco niższą. Prawdopodobnie cena warzyw spadnie.

— I jestem pewien, że w przyszłym roku połowa Ukrainy zostanie obsadzona marchewką i cebulą. W końcu to właśnie te warzywa pobiły własne rekordy cenowe w 2022 roku – mówi Taras Bashtannik.

Bernat Patrycja

fot. envato.elements

Kwota pomocy, która można uzyskać to maksymalnie 300 tysięcy złotych.

Kto może starać się o pomoc na inwestycje?

Pomoc ta skierowana jest do dwóch grup:

• Pierwsza z nich to gospodarstwa, które ucierpiały na skutek klęsk żywiołowych takich jak: deszcz nawalny, susza, przymrozki wiosenne, ujemne skutki przezimowania, obsunięcia ziemi, lawina, grad, huragan, uderzenie pioruna.
• Drugą grupę stanowią poszkodowani z tytułu wystąpienia ASF.

Kiedy można ubiegać się o dofinansowanie?

• Dofinansowanie przysługuje wtedy, gdy szkody w gospodarstwie, powstały w roku, w którym jest składany wniosek, lub w jednym z dwóch poprzednich lat.
• Starty muszą wynosić przynajmniej 30%, średniorocznej produkcji rolnej z trzech lat, poprzedzających rok, w którym miało miejsce wystąpienie szkód.
• Można również wziąć pod uwagę nawet pięć ostatnich lat, w tym przypadku jednak pomija się lata o najwyższej oraz najniższej produkcji.

Ile wynosi pomoc?

W całym okresie realizacji PROW 2014-2020, maksymalna pomoc, jaką można uzyskać w ramach tego wsparcia wynosi 300 tysięcy złotych na jednego beneficjenta programu i gospodarstwo.

Jednak poziom dofinansowania nie może przekroczyć 80% kosztów kwalifikowanych poniesionych na realizację danej inwestycji.

Wartość szkody szacuje komisja powołana przez wojewodę, a zakres kosztów, które podlegać mają refundacji musi być zgodny z katalogiem kosztów kwalifikowanych.

PRAWO

Informacje prawne: Czy odszkodowanie pomniejszone o wypłatę zasiłku jest zgodne z prawem?

Przykładowo, gdy w wyniku np. huraganu, zniszczona została konkretna maszyna rolnicza, można otrzymać dofinansowanie na jej odkupienie. Ważnym jest tutaj fakt, że musi być ona nowa.

Jeżeli w wyniku przejścia huraganu ucierpiał w tym przypadku sad, pomoc finansowa powinna zostać przeznaczona na odtworzenie uszkodzonych nasadzeń.

Gdzie można złożyć wniosek?

W dniach od 2 stycznia 2023 doku do dnia 29 grudnia 2023 roku wnioski przyjmowane są przez powiatowe biura oraz oddziały regionalne ARiMR.

Dokumenty można składać osobiście, przesyłać za pośrednictwem poczty polskiej lub za pomocą ePUAP.

Pomoc przyznawana jest zgodnie z kolejnością wpływu dokumentów.

Bernat Patrycja

Źróło: Gov.pl

Fot: envato.elements

Na liście państw, akceptujących elektroniczne świadectwa fitosanitarne wydawane przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polski obecnie znajdują się:

• USA,
• Argentyna,
• Gwatemala,
• Jamajka,
• Kolumbia,
• Kostaryka,
• Chile,
• Maroko,
• Meksyk,
• Republika Południowej Afryki.

Natomiast państwa, które są w trakcie przygotowania do zdrożenia takiego systemu to:

• Australia,
• Uzbekistan,
• Republika Korei,
• Wielka Brytania.

Jak wydawane są świadectwa w Polsce?

W Polsce elektroniczne świadectwa wydawane są wyłącznie za pomocą unijnego systemu informacyjnego TRACES-NT – TRACES New Technology.

Subiekt, który wnioskuje o wydanie świadectwa fitosanitarnego w formie elektronicznej, który generowany jest w systemie TRACES, musi samodzielnie założyć konto, ustawić dane do logowania, a tym samym uzyskuje dostęp do systemu TRACES-NT.

WEBINARIUM Z EKSPERTAMI

Jak rozumieć certyfikację? Jakie programy certyfikujące są najbardziej znane? [VIDEO]

Plusem tego systemu jest to, że można cały ten proces wykonać bez konieczności pobierania i instalowania dodatkowego oprogramowania.

• Pod tym linkiem: TRACES, znajduję się strona powitalna,
• należy kliknąć „Zarejestruj się w TRACES”.

W razie problemów można skorzystać z Podręcznika obsługi moduły fitosanitarnych świadectw eksportowych (FITO na expo) oraz na stronie PIORIN.

Dodatkowo w każdym Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Działach Nadzoru Fitosanitarnego są wyznaczeni koordynatorzy, z którymi można się kontaktować w przypadku problemów wynikających z logowaniem do systemu.

Bernat Patrycja

Źródło: PIORIN

Fot: envato.elements

W Europie Polska jest największym producentem jabłek i jednym z większych na świecie. Raporty GUS, wskazują, że w sezonie 2021/2022 polscy sadownicy wyprodukowali 4,3 miliony ton owoców. Na sezon 2022/2023 prognozy mówią o wartości 4,8 miliona ton. Widać zatem rosnący trend w produkcji jabłek, niestety spada ilość dostępnych rynków zbytu.

- Embargo na eksport naszych owoców na rynki wschodnie jest niewątpliwie jedną z podstawowych przyczyn pogorszenia się możliwości sprzedaży owoców przez sadowników, ale nie jedyną. Główną przyczyną jest brak otwartości i innowacyjnego działania przez ten sektor rolnictwa - czytamy w interpelacji.

Jak zaznacza Piotr Uruski w swoim piśmie - Duża część nasadzeń w polskich sadach to odmiany, które cieszyły się powodzeniem na rynkach wschodnich. Całkowita wymiana tychże nasadzeń jest często niemożliwa, a sam proces trwa kilka lat. Sytuacja ekonomiczna polskich sadowników jest bardzo ciężka. Niskie ceny na rynkach hurtowych, zaniżanie cen przez duże sieci handlowe i zmuszanie do dostaw owoców poniżej kosztów ich produkcji to sytuacje nagminne. W obecnym roku do tych ww. problemów dołożyły się także następujące czynniki: wysokie koszty pracowników oraz ich ogólny brak na rynku pracy, kilkukrotny wzrost cen nawozów oraz środków ochrony roślin. Sprawia to, że koszt wyprodukowania jednego kilograma owoców stale rośnie. Ciągle drożejąca energia przy cenach jabłek utrzymujących się od wielu lat na mniej więcej tym samym poziomie skutkuje tym, że w obecnych warunkach uzyskanie dochodu netto staje się coraz bardziej trudne.

Czy pieniądze wrócą do sadowników?

Najpierw Kowalczyk teraz Ziobro, co dalej z Kampol-Fruit?

Jak kształtuję się obecny profil produkcyjny polskiego jabłka? Na którym sadownik zarabia najwięcej?

Na chwilę obecną produkcja jabłek dzieli się na jabłka przemysłowe, które zajmują około 60-70% oraz jabłka deserowe stanowiące 35% produkcji. Jeżeli chodzi o jabłko przemysłowe, każdego sezonu zostaje zagospodarowana cała jego ilość. Jednak głównym źródłem dochodu są jabłka deserowe, które pochłaniają ogromne koszty związane z produkcją towaru jak najwyższej jakości i takiego, który spełniałby rygorystyczne normy unijne.

Brak stabilności cen za surowiec

- Rynkami i handlem żądzą prawa ekonomii. Nie można oczekiwać, że sieci handlowe zaczną płacić producentom wyższe ceny za ich surowiec, nie podwyższając przy tym ceny owoców na półkach, by zachować stały poziom popytu. Uważają, że rozwiązania tego problemu należy upatrywać w nieco innym miejscu. Ich największym problemem jest brak stabilności cen za surowiec. Dzieje się tak dlatego, że rynkiem przetwórczym rządzi kapitał zewnętrzny. Według nich to obce firmy dyktują nam - Polakom, ile surowca i w jakiej cenie od nas kupią. Jest to precedens w skali Europy. Dla porównania, rynki wewnętrzne w Niemczech lub Francji są niezwykle hermetyczne i bronione. Polscy producenci nie mają możliwości, by swobodnie handlować na szeroką skalę w tamtych miejscach – czytamy dalej w interpelacji.

Oddajemy to, co mamy najlepsze, a sprowadzamy odpad z innych części Europy

Jabłka o najwyższej jakości, wyprodukowane w Polsce są obecnie eksportowane poprzez zagraniczne grupy. Do Polski natomiast za pośrednictwem tych samych grup, sprowadzane są jabłka, których jakość jest wątpliwa. Oddajemy to, co mamy najlepsze, a sprowadzamy odpad z innych części Europy. Odpad ten jest najczęściej dostępny na sklepowych półkach. Rozwiązaniem problemu niewątpliwie jest tworzenie nowych, wewnętrznych i stabilnych rynków zbytu dla polskich owoców.

- Jabłko deserowe kat. I w ekstrasorcie łatwo jest sprzedać, natomiast jabłka kat. II zostają zmarnowane. Sadownicy ponoszą koszty produkcji oraz przechowywania, by finalnie prawie 60% tych jabłek oddać za bezcen jako jabłko przemysłowe – zaznacza Piotr Uruski.

Sadownicy pozyskali informację o powstawaniu innowacyjnych automatach służących do produkcji soku z jabłek – vendingowe, które z dużym prawdopodobieństwem odmienią sytuację polskich sadowników.

Automaty te to kierunek, który został stworzony, aby propagować zdrowe odżywianie, oraz przede wszystkim wykorzystać zmarnowany sort owoców.

W interpelacji Piotr Uruski przedstawił również szczegóły zakładanego projektu, z którym zapoznać się można TUTAJ.

Swoje pismo zakończył pytaniem: Czy istnieje możliwość stworzenia programów wspierających finansowo to przedsięwzięcie?

Na to pytanie odpowiedział Janusz Kowalski w odpowiedzi na pismo w dniu 29 grudnia 2022 roku.

- Bazując na przesłanym opisie planowanego przedsięwzięcia, można uznać, iż w dużej mierze opiera się ono na inwestycji w środki trwałe (automaty) oraz w organizację procesu (od dostawcy jabłek, poprzez ich dystrybuowanie do automatów po zapewnienie technicznej funkcjonalności poszczególnych automatów, jak i zapewnienie dostępu do poszczególnych lokalizacji (np. szkół). W przesłanej informacji brak jest jednak wskazania, jaki podmiot (publiczny czy prywatny) miałby być stroną dostarczającą automaty i zobowiązaną do zapewnienia obsługi zaplecza logistycznego, jak i prawno-operacyjnego – czytamy w odpowiedzi.

Jak zostało zaznaczone w odpowiedzi, przedsięwzięcie nie ma znamion stricte o charakterze badawczo-rozwojowy, ale może charakteryzować się wdrożeniem innowacji procesowej czy marketingowej. Z tego tez powodu jak napisano, trudno jest wskazać możliwe sposoby finansowania.

- Biorąc pod uwagę powyższe, jako potencjalne źródła finansowania przedsięwzięcia należy wskazać fundusze planowane do uruchomienia od 2023 r. w ramach Polityki Spójności – w szczególności będą to PARP oraz NCBR – czytamy.

Więcej na ten temat, wyszczególnione w oficjalnym piśmie TUTAJ.

- Z tego też powodu realizacja wskazanego przedsięwzięcia w ramach ww. interwencji byłaby potencjalnie możliwa jako indywidualny projekt o skali raczej lokalnej. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Janusz Kowalski Sekretarz Stanu.

Bernat Patrycja

źródło: sejm.gov

Fot: Piotr Uruski Facebook

Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, przekazał ustalenia, które dotyczyły doraźnej kontroli w zakresie jakości handlowej jabłek, sprzedawanych w marketach na promocjach, czy w skrzyniopaletach.

Kontrole te miały miejsce w dniach od 16 listopada 2022 do 15 grudnia 2022 roku, w 12 placówkach, które prowadzą sprzedaż detaliczną na terenie całego kraju.

Niezgodności w dwóch partiach pochodzących z Polski

Zanim przystąpiono do kontroli, Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych prowadził analizę materiałów reklamowych z uwzględnieniem gazetek promocyjnych, treści zamieszczanych na stronach internetowych. W momencie pojawienia się informacji o promocji przystępowano do kontroli.

Kontroli poddano łącznie aż 81 partii jabłek o masie 3 881,7 kilograma, w tym trzy z partii pochodziły z krajów należących do Unii Europejskiej z Włoch i z Grecji o łącznej masie 56,4 kilograma.

Niezgodności wykryto w dwóch partiach pochodzących z Polski o masie 40 kilogramów w 1 sklepie detalicznym i dotyczyły one nieprawidłowego oznakowania.

Plan Strategiczny WPR

Jakie formy interwencji, obowiązki i kary przewidziane są dla grup producenckich?

Inspektorzy WIJHARS w trakcie kontroli spotkali się z prezentowaniem jabłek w skrzyniopaletach, te jednak posiadały prawidłowe oznakowania, a ich jakość była zgodna z podawaną klasą. Nie doszło w tym przypadku do mieszania różnej jakości jabłek i różnych odmian w skrzyniopaletach.

Opracowanie na podstawie polskiesadownictwo.pl

Zwiększona ilość eksportu, dzięki budowaniu świadomości marki

Demir Fresh Fruits zajmuję się eksportem własnej marki jabłek o nazwie DeBa.

— Budowanie naszej marki było dla nas kluczowe. Aby upewnić się, że indyjscy importerzy wiedzieli jak najwięcej o marce DeBa, uczestniczyliśmy w każdym Asia Fruit Logistica, z wyjątkiem ostatnich dwóch lat z powodu Covid-19. Inwestujemy zarówno w marketing, jak i reklamę. Ale oczywiście samo to nie wystarczy, jeśli Twoja jakość nie wspiera Twojego przekazu i marki. Na szczęście mamy najlepszą jakość w Turcji, dlatego nasza marka DeBa staje się coraz bardziej popularna z roku na rok i zwiększamy wielkość eksportu o co najmniej dwa do trzech razy — podkreśla Alpera.

Konkurencja ze strony Polski i innych krajów europejskich

Jeżeli mowa o konkurencji, w tej kwestii Polska ma wiele do zaoferowania, szczególnie pod względem ilości towaru.

— W tym roku Polska ma ogromną produkcję. Inne kraje europejskie dążą do jak najszybszego wyczerpania zapasów, aby nie stawić czoła absurdalnym cenom energii w 2023 r. Iran ma niższą produkcję w tym roku i wkrótce ich zapasy się skończą. Spodziewam się ogromnego popytu na tureckie jabłka w marcu, kwietniu i maju — dodaje Kerima.

ODMIANY KLUBOWE

Odmiana Jazz - dwukolorowe jabłko zdobywa rynek. Mocna inwestycja w reklamę

Jakość ważniejsza od ceny

Sezon jeszcze się nie kończy i turecki eksporter zdaje sobie sprawę z ilości rzeczy, które trzeba jeszcze zrobić.

— Spodziewam się ogromnego popytu do końca sezonu, ale jakość będzie znacznie ważniejsza niż cena. Zawsze podkreślam indyjskim importerom, aby nie ryzykowali złej jakości, wybierając niższe ceny od niedoświadczonego tureckiego dostawcy. Niewiele tureckich firm zna zasady i standardy rynku indyjskiego, dlatego indyjscy importerzy powinni trzymać się czterech lub pięciu dużych firm, które mają duże doświadczenie na rynku indyjskim.

Bernat Patrycja

Źródło: Freshplaza

Rolnicy prowadzący działalność gospodarczą oraz posiadający wielkoobszarowe gospodarstwa rolne, otrzymać mają 0,5% dodatek do emerytury za każdy rok opłacania składki.

Co ma na celu projekt?

Projekt ma na celu zmianę przepisów w obszarze waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych. Zmiana ta sprowadza się przede wszystkim do powiązania wysokości emerytury podstawowej z wysokością najniższej emerytury, która jest określona w przepisach emerytalnych.

PORADY PRAWNE

Prawo dzierżawcy do pierwokupu. Komu przysługuje pierwszeństwo w nabyciu ziemi?

– Emerytura podstawowa stanowi podstawę wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych, gdyż świadczenia te wypłaca się w kwocie odpowiadającej iloczynowi wskaźnika wymiaru ustalanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i aktualnej emerytury podstawowej – podkreślają autorzy projektu.

Jakie zmiany czekają na rolników?

Od dnia 1 marca 2022, emerytura podstawowa wynosi 1 084,58 złotego, jest znacznie niższa od emerytury, która wynosi od dnia 1 marca 2022 roku – 1 338,44 zł.

– Zaproponowane w przedmiotowym projekcie ustawy rozwiązanie pozwoli zrekompensować świadczeniobiorcom ich oczekiwania, w trakcie przyszłorocznej waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych – uzasadnia Anna Gembicka, sekretarz stanu w ministerstwie rolnictwa i rozwoju wsi.

Możliwość uzyskania dodatku do emerytur rolniczych

Projekt złożony w sejmie, dodatkowo przewiduje możliwość uzyskania dodatku do emerytury. Dodatek ten przyznawany ma być na zasadach zbliżonych do tych, na jakich ustalana jest wysokość części składkowej świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych.

– Rozwiązanie to czyni zadość licznym postulatom zgłaszanym przez rolników i organizacje rolnicze, których zdaniem krzywdzące jest to, iż osoby opłacające podwójną składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe lub składkę dodatkową z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych o powierzchni powyżej 50 ha przeliczeniowych, nie uzyskują z tego tytułu rekompensaty podczas ustalania prawa do emerytury rolniczej – podkreśla wiceminister Gembicka.

na podstawie topagrar.pl

fot. envato.elements

WIADOMOŚCI ZE ŚWIATA

100 ton mołdawskich jabłek jedzie do Indii. Szukają alternatyw na rynkach wschodnich

Mozliwość eksportu na rynek Unii Europejskiej

Dokument ten przewiduje również międzynarodowe uznanie jednostek certyfikujących w Republice Mołdawii. Dzięki czemu lokalni producenci będą mieli możliwość eksportowania swoich produktów do krajów Unii Europejskiej, omijając etap akredytowania w kraju. Dodatkowo pozwoli to uzyskać dostęp do dopłat, z których do tej pory mieli możliwość korzystać jedynie producenci, którzy przedkładali dokumenty władzom krajowym.

W projekcie znajdują się również zasady, które obowiązują w produkcji ekologicznej. Tym samym stosowanie w rolnictwie ekologicznym organizmów modyfikowanych genetycznie GMO, nawozów czy innych zabronionych substancji.

Produkty oznakowane jako ekologiczne, mają zawierać przynajmniej 95% składników pochodzenia biologicznego. W celu uzyskania takiego towaru producenci rolni wykorzystać mogą wyłącznie nasiona pozyskiwane metodami ekologicznymi.

Czytaj także: Pierwsze partie mołdawskich jabłek, trafią na rynek egipski

Dodatkowo ustawa to nadaje system nadzoru, który określa kompetencję właściwych organów. Aby zapewnić prawidłową i ściślejszą ochronę oraz kontrolę, w procesie certyfikacji ma brać udział Krajowa Agencja ds. bezpieczeństwa Żywności.

W Republice Mołdawii na ten moment działa 150 firm, które specjalizują się w uprawie ekologicznej.

Bernat Patrycja

Źródło: East-Fruit.

Fot: envato.elements

W tej sprawie Wicepremier Kowalczyk złożył zawiadomienie do prokuratury, o czym poinformował w mediach społecznościowych 21.12.2022 roku, gdzie powiadomił o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez spółkę Kampol-Fruit.

Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro reaguje i obejmuję nadzorem postępowanie restrukturyzacyjne

Jak czytamy na oficjalnej stronie Janusza Kowalskiego na jego wniosek, Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro w ramach posiadanych przez niego uprawnień objął nadzorem doradcę restrukturyzacyjnego, który zajmuje się prowadzeniem postępowania firmy Kampol-Fruit.

Spółka jest winna dostawcom owoców około 74 miliony złotych. Dzięki nadzorowi cały proces a być przejrzysty i przede wszystkim legalny.

Czy odzyskają należne im pieniądze?

Kowalczyk odnosi się do sprawy Kampol-Fruit. Sprawa trafiła do prokuratury

Do tej pory, nie otrzymaliśmy wiadomości zwrotnej od spółki Kampol-fruit z prośbą o wystosowanie swojego stanowiska w tej sprawie. 

Bernat Patrycja

fot. Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Solidarna Polska Janusz Kowalski Facebook

— Skończyliśmy zbierać wszystkie jabłka, ale niestety zbiory nie były udane dla wszystkich. Nie było wystarczającej liczby pracowników, więc proces był bardzo powolny. Większość naszych producentów zdołała zakończyć zbiory na czas, ale być może zauważyliście, że jabłka na drzewach były w połowie listopada, kiedy temperatura spadła poniżej zera. Oznacza to, że nie wszyscy producenci byli w stanie zebrać wszystkiego na czas — powiedział Krawczyk.

Puszka Pandory otwarta?

Mirosław Maliszewski, Prezes Związku Sadowników RP o mijającym roku polskiego sadownictwa

Sprzedaż jabłek Gala Royal była bardzo duża, przez co miało to przełożenie na ceny tej odmiany.

— Od samego początku sezonu otrzymaliśmy sporo zamówień, szczególnie na buszele 18-kilogramowe. Większość naszych klientów zgadza się, że jakość Gala Royal w tym roku jest bardzo dobra i mogą zamówić więcej jabłek z Polski. Jest to najpopularniejsza odmiana, którą kupujący wybierają na dostawy. Ponieważ istniał duży popyt na tę odmianę, cena za nią wzrosła. Sprzedaliśmy wiele gal, ale nadal mamy duże ilości zamknięte w komorach, aby zabezpieczyć zamówienia do końca sezonu — tłumaczy Jakub Krawczyk.

Czy polskie jabłko ma szanse na rynku południowoamerykańskim?

Jak mówi Krawczyk, polskie jabłko ma duże szanse na rynku południowoamerykańskim. Kilku klientów z takich krajów jak Kolumbia i Panama zdecydowali się spróbować naszego produktu i kupować je systematycznie co tydzień. Są to wciąż stosunkowo nowe rynki dla firmy Appolonia, ale w tym regionach jest bardzo duży potencjał.

— Gdy tylko będziemy mieli więcej klientów w Ameryce Południowej, więcej producentów otrzyma niezbędne certyfikaty, co oznacza, że w przyszłości łatwiej będzie im tam sprzedawać. Jest to dla nas duże zaskoczenie, ponieważ, szczerze mówiąc, nie realizowaliśmy wcześniej dużych dostaw w tym regionie. Cieszymy się również, że ponownie rozpoczęliśmy dostawy do klientów w Wietnamie, ponieważ polskie jabłka są tam dobrze znane, a nasze cechy odpowiadają ich potrzebom – wyjaśnia Jakub Krawczyk.

opr. Bernat Patrycja

Źródło: EastFruit

Fot: Appolonia Facebook

- W niniejszym projekcie dokonuje się korekt przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. odnoszących się do obsługi wniosków o zatwierdzenie programów operacyjnych, wysokości wydatków i funduszy operacyjnych oraz o przyznanie pomocy finansowej, co pozwoli na prawidłowe stosowanie przepisów Unii w tym zakresie. Wprowadzono również sankcje za niewywiązywanie się z podjętych na podstawie przepisów unijnych zobowiązań wobec inwestycji zakupionych ze współfinansowaniem ze środków publicznych, a także za uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli wywiązywania się z podjętych zobowiązań oraz za wykorzystywanie środków funduszu operacyjnego niezgodnie z ich przeznaczeniem – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Jak wyglądać będzie pomoc na produkty podlegające mechanizmowi wycofywania z rynku? 

W projekcie ustawy proponuje się między innymi przyjęcie sposobu, dzięki któremu określana ma być wysokość wsparcia na produkty, które podlegają operacji wycofywania z rynku. Warunek, który musi być uwzględniony to to, że wysokość kwoty wsparcia za takie produkty nie może być niższa od ich aktualnych cen rynkowych. Zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma to zapobiegać nieuzasadnionemu korzystaniu z tego działania.

Wysokość wsparcia za produkty podlegające wycofaniu z rynku, ustalana ma być przez dyrektora regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie kosztów, jakie poniosła organizacja producentów na zakup tego towaru.

Ustawa ta wprowadzi obowiązek przedkładania kopii protokołu kontroli produktów objętych operacją wycofania z rynku, która przeprowadzona zostanie przez wojewódzkiego inspektora Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Obowiązek ten zastąpić ma wymóg, który obecnie obowiązuje, czyli ustawy przedkładania oświadczenia o spełnieniu wymagań jakości handlowej.

Wniosek do KE o mechanizm wycofywania z rynku!

Ustawa ta również wskazuje, w jaki sposób określany będzie roczny pułap pomocy na dofinansowanie funduszu operacyjnego organizacji producentów, którzy byli członkami danej organizacji lub zrzeszania w okresie referencyjnym.

Ustawa ta również przyzna Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kompetencje w zakresie corocznego weryfikowania, czy został spełniony warunek udzielania zwiększonej pomocy dla organizacji producentów owoców i warzyw lub ich zrzeszeniom, wynikający z unijnych przepisów określających czy udział wartości produkcji warzyw i owoców skierowanej w Polsce na rynek za pośrednictwem organizacji producentów owoców i warzyw stanowi mniej niż 20% łącznej wartości produkcji sektora owoców i warzyw wprowadzonej do obrotu.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, obliczał będzie ten odsetek, wykorzystując do tego dostępne w terminie jego obliczania dane, wynikające z rocznego sprawozdania na temat działalności organizacji oraz dane, które zostaną opublikowanie przez GUS.

Jakie kary przewidziano dla grup producenckich nie stosujących się do unijnego prawa?

Państwa członkowskie, zgodnie z unijnymi przepisami stosują kary na szczeblu krajowym w odniesieniu do nieprawidłowości, które dotyczą wymogów określonych w przepisach unijnych. Kary te charakteryzować muszą się skutecznością, powinny być proporcjonalne i odstraszające w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Unii.

W związku z tym przewidywane są następujące kary, które mogą być nałożone przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

• za nieprzestrzeganie przez organizację producentów zobowiązania wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem inwestycji zrealizowanych ze współfinansowaniem ze środków unijnych. Kara ta będzie polegać na zwrocie kwoty pomocy finansowej przyznanej na inwestycję wraz z odsetkami, ustalonej przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR, proporcjonalnie do okresu, w którym nie dotrzymano zobowiązania. Wprowadzenie tej kary ma zmotywować organizacje producentów do wykorzystywania inwestycji finansowanych z udziałem środków publicznych we właściwy sposób;
• za uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli spełniania zobowiązania, o którym mowa wyżej;
• za wykorzystywanie przez organizację producentów owoców i warzyw środków finansowych zgromadzonych na funduszu operacyjnym w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Kara będzie polegać na obniżce kwoty pomocy finansowej udzielonej danej organizacji za dany rok o kwotę wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, maksymalnie do 5% kwoty pomocy przyznanej, co zmotywuje organizacje do prawidłowego korzystania ze środków funduszu operacyjnego.

Według danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w kraju istnieje 167 organizacji producentów owoców i warzyw i jedno zrzeszenie organizacji, w tym aktualnie w 14 z nich wdraża się programy operacyjne, w tym 3 planowane są do końca 2024 roku. W roku 2022 wpłynęło sześć wniosków o zatwierdzenie programów operacyjnych na lata 2003-2025.

fot. envato.elements

Większe znaczenie sektora przetwórczego?

W poprzednim 2022 roku mieliśmy do czynienia ze znacznie mniejszymi możliwościami eksportowymi polskich jabłek. Dodatkowo odczuliśmy wzrost kosztów produkcji tych owoców, a wskutek kosztów ponoszonych w przechowalnictwie, na znaczeniu zyskało przetwórstwo. Według danych GUS produkcja soku jabłkowego w okresie od września 2022 do listopada 2022, czyli w czasie, gdzie wytwarza się praktycznie połowę rocznej produkcji soków, wzrosła o blisko 18%.

Co z eksportem polskich jabłek w roku 2023?

Sezon 2022/2023 to również pogorszenie się możliwości sprzedażowych/eksportowych polskich jabłek do Europy Wschodniej. Dodatkowo nie ma najlepszych perspektyw na trafienie na rynki pozaeuropejskie.

Jak podaje USDA, eksport do Egiptu ma odnotować spadek o około 28% w relacji rok do roku, w tym w samej Polsce w pierwszych miesiącach bieżącego sezonu, w miesiącach wrzesień-październik, eksport jabłek w tym kierunku obniżył się o 26%.

Na jakie rynki trafią polskie jabłka?

Wietnam, Bangladesz, Malezja i Indie – to nowe rynki zbytu na polskie jabłka?

Zwiększona produkcja soków ma przełożyć się na wzrost sprzedaży za granicę. Głównym czynnikiem wspierającym polski koncentrat soku jabłkowego jest spadek aktywności na rynku Chińskim. Według danych USDA w pierwszych miesiącach sezonu 2022/2023 spadek dostaw chińskiego soku na rynek amerykański, wynosi około 40% w relacji rok do roku.

Wzrost cen jabłek deserowych?

Jak podaje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeciętna cena skupu jabłek deserowych w trzech pierwszych tygodniach grudnia 2022 była wyższa o 36%, porównując do roku 2021. W przetwórstwie natomiast ceny odnotowały spadek. W tym sezonie do czynienia będziemy mieć również z mniejszymi zapasami jabłek w kolejnych miesiącach 2023 roku. Między innymi przez wspomniane wcześniej wysokie koszty przechowywania. Bardzo możliwe jest, iż będzie to miało wpływ na wzrost ceny jabłek.

Bernat Patrycja

Źróło: AgroNawigator

Fot: envato.elements

Co miały na celu prowadzone kontrole?

Ponad 200 kontroli przeprowadzonych przez PIORiN na plantacjach winorośli

Plantatorzy winorośli, którzy wpisani są do ewidencji winnic prowadzonej przez Dyrektora Generalnego KOWR, powinni złożyć deklarację dotyczącą zbiorów winogron w roku 2022.

Formularz do deklaracji znajduję się TUTAJ.

Z kolei producenci wina, którzy zgłosili zamiar produkcji wina na rok winiarski 2022/2023, złożyć muszą deklarację o produkcji wina w danym roku winiarskim.

Formularz do deklaracji znajduje się TUTAJ.

Gdzie można składać formularze?

• Formularze składać można osobiście w kancelarii Centrali KOWR.
• W postaci dokumentu elektronicznego – ePUAP.
• Wysyłka drogą pocztową na adres: Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, ul. Karolkowa 30, 02-207 Warszawa.

na pods. KOWR

fot. envato.elements

Nowe rynki zbytu - pomoc dla producentów

Unijny komisarz ds. rolnictwa Janusz Wojciechowski podkreślił ważność promowania europejskich produktów rolno-spożywczych i ich jakości na całym świecie.

- Nasza polityka promocyjna pomaga producentom znaleźć nowe rynki i szerzyć renomę ich produktów – powiedział Janusz Wojciechowski.

Nowa polityka promocyjna ma na celu otwarcie nowych rynków dla sektora rolno-spożywczego, który boryka się z rosnącymi kosztami produkcji, a także promowanie produktów, które są zgodne z unijną strategią „Od pola do stołu” na lata 2019-2024 i jej celami w zakresie zrównoważonego rozwoju, dobrostanu zwierząt oraz promocji świeżych owoców i warzyw, oraz zdrowej, zrównoważonej diety.

W 2023 roku dotacje na kampanie promocyjne będą mniej więcej równo podzielone:

• 83,3 mln euro i 83,1 mln euro odpowiednio na promocję produktów na wewnętrznym rynku UE i zewnętrznym rynku.

Przy tym Komisja Europejska chce szczególnie uwzględnić w działaniach promocyjnych kraje i regiony o silnym potencjale wzrostu takie jak: Chiny, Japonia, Korea Południowa, Singapur, Ameryka Północna, Nowa Zelandia i Australia. Komisja Europejska także zwraca uwagę na Wielką Brytanię, która jest głównym rynkiem eksportowym produktów rolno-spożywczych UE i stanowi 25% unijnego eksportu.

Puszka Pandory otwarta?

Mirosław Maliszewski, Prezes Związku Sadowników RP o mijającym roku polskiego sadownictwa

Kampanie promocyjne będą również wyróżniać etykiety UE – etykiety ekologiczne, kraj pochodzenia. Unijny prawodawca Salvatore De Meo, sprawozdawca nadchodzącej reformy polityki promocyjnej i członek Komisji Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Parlamentu Europejskiego, zauważył, że budżet polityki promocyjnej spadł z 191,6 mln euro w 2019 roku do 185,9 mln euro w latach 2022-2023 i wezwał do oceny oraz zatwierdzenia projektów na podstawie ich wartości merytorycznej bez dyskryminacji jakichkolwiek produktów.

Zaproszenie do składania wniosków w sprawie finansowania na 2023 rok będzie ogłoszone przez KE 19 stycznia 2023 roku.

mkh na podst. European Commission, EuroActive

fot. envato.elements

Przędziorki i pordzewiacz - czy zabieg przed kwitnieniem jest konieczny?

Jak co roku na przedwiośniu wykonywałam lustracje pędów zebranych z wielu sadów na obecność jaj przędziorka owocowca, aby określić ich nasilenie, a więc odpowiedzieć na pytanie, czy zabieg przed kwitnieniem jest konieczny. W wielu kwaterach były obecne liczne jaja, co znaczyło, że nie udało się tego szkodnika skutecznie zwalczyć w poprzednim sezonie (a czasami dodatkowo ciepła długa jesień, w sytuacji mniejszej aktywności dobroczynka pod koniec sezonu, też może wpłynąć na większą presję owocowca, niż ta którą obserwowano latem). Ci sadownicy, którzy rezygnują z lustracji, co roku wykonując zabieg olejem parafinowym (w tym roku przypadało to na trzecią dekadę kwietnia) z reguły unikali problemów ze strony tego gatunku przędziorka w dalszej części sezonu. Jednak w 2022 r., szukając oszczędności (lub z braku dobrego okienka pogodowego) często rezygnowali z tego zabiegu, podejmując oczywiście ryzyko, że szkodnik zaskoczy latem (koszt aplikacji preparatem olejowym był wprawdzie niższy niż akarycydami, niemniej i tak przekraczał znacznie kwotę 200 zł/ha). Zimna pogoda w kwietniu i na początku maja bardzo spowalniały rozwój tych szkodników i tylko dobra lustracja pozwalała trafnie ocenić, czy jest przekroczony próg zagrożenia.

Objawy żerowania przędziorków – w wielu sadach, w których nie przeprowadzono adekwatnej do zagrożenia ochrony wiosną, latem często spotykano enklawy silnie porażonych drzew

FOTO: B. Błaszczyńska

Zawsze podkreślam, że walka z dominującym w sadach przędziorkiem owocowcem daje najlepsze efekty, jeśli jest wykonana do kwitnienia, ewentualnie czasami (jeśli aplikację wiosenną wykonano w warunkach odbiegających od tych optymalnych) po kwitnieniu może być wskazany zabieg uzupełniający. Przeoczenie szkodnika, czyli zwalczanie latem w sytuacji najczęściej już kilkukrotnego przekroczenia progu zagrożenia i przy pełnym ulistnieniu, nie jest w pełni efektywne, nawet przy dwukrotnej aplikacji akarycydów, a ponadto skutki dużej presji ze strony przędziorków są już nieodwracalne.

Objawy żerowania pordzewiaczy najlepiej widać w okresie wzrostu owoców (charakterystyczne brązowienie liści po spodniej stronie zaczynające się od ich podstawy), ale świadczy to już o wielokrotnym przekroczeniu progu zagrożenia

FOTO: B. Błaszczyńska

Abamektyna na przędziorka chmielowca

Ponieważ zalecane akarycydy są droższą grupą insektycydów, niektórzy sadownicy zdecydowali się wiosną na tańsze rozwiązanie – abamektynę (np. Vertigo 018 EC). Ta substancja aktywna ma rejestrację w jabłoniach, ale przed kwitnieniem tylko na zwójki (w fazie zielony/różowy pąk), a dopiero po kwitnieniu jest ważnym preparatem zalecanym do zwalczania przędziorka chmielowca i pordzewiaczy. Sadownicy liczyli jednak na jednoczesne ograniczenie w jednym zabiegu dwóch grup szkodników: zimujących gąsienic zwójek i przy okazji przędziorka owocowca, aplikacja ta zwalczała także przy okazji przędziorka chmielowca i pordzewiacze (te dwa ostatnie gatunki rozpoczynają wychodzenie z miejsc zimowania już przed kwitnieniem, chociaż optymalnym terminem walki z nimi jest czas tuż po kwitnieniu, kiedy wszystkie osobniki rozpoczynają intensywny rozwój).

Jednak pojawił się problem, gdyż z powodu zimna, długo nie było widać wylęgających się larw owocowca z jaj zimowych (abamektyna ma działanie wgłębne, kontaktowe i żołądkowe na larwy i nie jest zalecana na jaja). Krótkie okienko pogodowe i pierwsze wylęgające się osobniki pojawiły się dopiero 3–4 dni przed otwarciem pierwszych kwiatów (ostatnie dni kwietnia) i zabieg zdążył być wykonany przed kwitnieniem. To niedrogie rozwiązanie spełniło oczekiwania pod względem zwójek i bardzo ograniczyło ilość przędziorka owocowca w dalszej części sezonu, ale tylko w sadach/kwaterach z mniejszą presją wyjściową przędziorka. W takich przypadkach objawy żerowania na liściach zaczęły się pojawiać punktowo dopiero po fali upałów w okresie tuż przed zbiorami, kiedy dobroczynek gruszowy schodził na zimowanie i nie kontrolował już populacji przędziorków (w tym momencie zabieg nie był już jednak konieczny). W sadach z dużą i bardzo dużą presją wyjściową przędziorka owocowca zwalczanie uzupełniające latem było jednak niezbędne. Myślę, że efekty w ograniczaniu przędziorka owocowca abamektyną (przy okazji zwalczania zwójek) byłyby duże lepsze w warunkach ciepłej wiosny i intensywnego wylęgania się larw przed kwitnieniem.

Problemy minionego sezonu

Co zastaniemy w chłodniach na wiosnę? Czy gruszki i jabłka będą odpowiedniej jakości?

Lustracja pordzewiaczy

W przypadku pordzewiaczy i/lub przędziorka chmielowca, terminem strategicznym w ograniczeniu ich presji w dalszej części sezonu jest czas tuż po kwitnieniu, w pierwszym dobrym okienku pogodowym. Tu lustracje, szczególnie pod kątem pordzewiaczy, są trudniejsze (wymagają wprawy, czasu i umiejętności w ich prowadzeniu), dlatego dobrze jest wspierać się obserwacjami sprzed roku. W tych sadach/kwaterach, w których obserwowano latem charakterystyczne objawy żerowania na spodniej stronie liści, dobrze sprawdzały się rozwiązania: albo dwóch zabiegów w krótkim odstępie czasu (7–10 dni) wybranymi akarycydami z różnych grup chemicznych:

• Ortus05 SC,
• Vertigo 018 EC czy Koromite/Milbeknock10 EC (do dyspozycji był także produkt Siltac EC)
• albo jednej aplikacji preparatem Movento100 SC.

Te wszystkie wymienione działają bowiem na oba gatunki szkodników jednocześnie – w odróżnieniu od polecanych w okresie wzrostu zawiązków akarycydów:

• Kanemite 150 SC czy Pyranica 20 WP (zalecenia tylko na przędziorki).
• Movento 100 SC stosowany był najczęściej krótko po kwitnieniu (w tym sezonie było to najczęściej w drugiej połowie/pod koniec maja) pod kątem mszyc, w tym bawełnicy korówki/pryszczarka i czerwców, a przy okazji doskonale ograniczał roztocze i gwarantował brak zagrożenia z ich strony już do końca sezonu.

Mszyce - czym zwalczać?

Mszyce to grupa szkodników, która od lat sprawia sadownikom najwięcej kłopotów, w tym sezonie nie było inaczej. Wynika to z wielu przyczyn, ale ta najważniejsze to bardzo ograniczona paleta aficydów (i niewłaściwy ich dobór do zwalczenia tych najgroźniejszych gatunków) oraz opóźnianie terminów wykonywania zabiegów.

Do zwalczania większości mszyc rejestrację ma kilka grup chemicznych, ale tylko nieliczne spełniają nasze oczekiwania w zwalczaniu tych najbardziej uciążliwych: mszycy jabłoniowo-babkowej i bawełnicy korówki.

Drobne jabłka w kwaterach, w których popełniono błędy w walce z mszycą jabłoniowo-babkową

FOTO: B. Błaszczyńska

Walka z mszycą jabłoniowo-babkową po kwitnieniu jest bardzo trudna, mało efektywna i droga, dlatego tak ważne jest wykonanie właściwej ochrony w fazie różowego pąka

FOTO: B. Błaszczyńska

• Przykładowo, preparaty z najtańszej grupy pyretroidów powinny być stosowane tylko wczesną wiosną (ze względu na brak selektywności ich działania w stosunku do dobroczynka i innych organizmów pożytecznych), były więc przydatne przede wszystkim do zwalczania mszycy jabłoniowej czy jabłoniowo-zbożowej, jeśli te pojawiały się w dużym nasileniu wczesną wiosną.
• Z kolei preparaty z acetamiprydem w zarejestrowanych dawkach 0,125–0,2 kg/ha działają coraz słabiej/niewystarczająco na te trudne mszyce, co wynika z faktu ich nadużywania od wielu lat (a zalecane są maksymalnie tylko 2 aplikacje w roku z uwzględnieniem wszystkich zastosowań).
• Następny pirymikarb od kilku lat ma w etykiecie obniżoną dawkę (0,4/ha) w stosunku do tej wcześniej obowiązującej i przeznaczenie tylko na mszycę jabłoniową. Ponadto wymaga bardzo dobrych warunków pogody, co też bardzo ograniczało jego przydatność (szczególnie przed kwitnieniem).
• Nie sprawdził się w tym sezonie również chloropiryfos (sadownicy mają jeszcze swoje zapasy), bo ta substancja aktywna jest bardzo wymagająca co do pogody, szczególnie temperatury, a o taką było bardzo trudno wiosną.
• W sadach, z którymi współpracuję, od wielu lat na te trudne gatunki mszyc, w tym mszycę jabłoniowo-babkową, aplikowany jest Teppeki 50 WG w fazie zielony/różowy pąk zawsze z dobrym skutkiem (w tym okresie nie było wprawdzie najcieplej, ale ten systemiczny produkt dobrze działa i w takich warunkach).
• W kwaterach, w których w tym czasie zastosowano tańsze rozwiązania, np. acetamipryd, lub nawet dwukrotnie pyretroid obserwowano bardzo słabą ich skuteczność: silne porażenie liści i drobnienie wielu owoców (szczególnie na odmianie Idared).
• Wybór tańszych rozwiązań na mszycę jabłoniowo-babkową w tym najważniejszym terminie zwalczania tego gatunku to klasyczny przykład pozornych oszczędności, bo po kwitnieniu sadownicy, widząc kolejne kolonie mszyc, wykonywali do zbioru niejednokrotnie kilka dodatkowych zabiegów, niestety bez dobrego efektu –tego gatunku mszycy nie da się już bowiem skutecznie zniszczyć latem.

Z kolei w fazie opadania płatków i tuż po kwitnieniu w celu dobrego zwalczenia głównie bawełnicy korówki (i uzupełniająco innych mszyc) sadownicy sięgali po kolejne sprawdzone już rozwiązanie, wykonując dwa zabiegi w krótkich odstępach czasu:

W sadach zagrożonych bawełnicą korówką powinno się zaplanować dwa zabiegi krótko po kwitnieniu, zwracając uwagę na dobór insektycydów

FOTO: B. Błaszczyńska

• 7–10 dni (ta podwójna aplikacja na bawełnicę korówkę i przy okazji inne mszyce, jest bowiem zawsze konieczna z powodu specyfiki żerowania tego gatunku – pod białym oprzędem i w ukryciu pod korą). Pierwszym był aplikowany w okresie opadania płatków acetamipryd, np. Carnadine 200 SL(w wyższej dawce 0,3–0,4 l/ha pod kątem owocówki jabłkóweczki). Produkt ten przy okazji lepiej oddziaływuje na mszyce, a ponadto zwalcza także niemonitorowane w szerokiej praktyce owocnice i toczyka gruszowiaczka (dla których optymalnym terminem ich zwalczania jest właśnie faza końca opadania płatków kwiatowych– w tym roku przypadało to na początku drugiej połowy maja).

Kolonia bawełnicy korówki zniszczona przez ośca korówkowego – ten sprzymierzeniec sadownika jest doskonałym uzupełnieniem walki chemicznej z tym groźnym szkodnikiem, ale tylko w tych sadach, w których nie stosuje się insektycydów szkodliwych dla pożytecznej entomofauny

FOTO: B. Błaszczyńska

• Do przeprowadzenia kolejnego, część sadowników wybierała Movento, aplikując go w pierwszym dobrym okienku pogodowym – kilka, najpóźniej kilkanaście dni po acetamiprydzie. Preparat ten, mimo tego, że jest najdroższym z wymienionych na mszyce, najlepiej zwalcza tę uciążliwą grupę szkodników, ale jednocześnie (w jednym przejeździe opryskiwaczem) kilka innych groźnych gatunków: pordzewiacza, przędziorka chmielowca i uzupełniająco owocowca, a także pryszczarka oraz czerwce (skorupika jabłoniowego). Właściwie zastosowany daje sadownikowi gwarancję, że wszystkie te szkodniki są trzymane w ryzach i już nie zaskoczą – czyli nie będą wymagały zwalczania latem.
• Inni, zamiast Movento jako drugi zabieg na mszyce po kwitnieniu, sięgali ponownie po Teppeki (lub Pirimor, ale w nieco większej niż zalecana dawce), co jest dobrą opcją alternatywną (ale w tym wariancie – tylko na mszyce).
• Niektórzy posiłkowali się latem dodatkowo środkami wspomagającymi, działającymi mechanicznie(na bazie związków silikonowych i oleju z lnianki). 

W tym sezonie z powodu zbyt chłodnej temperatury po kwitnieniu pryszczarek jabłoniak rozwijał się znacznie wolniej i mimo aplikacji Movento szkodnik ten ujawnił się w wielu sadach w większym stopniu (nie jest on bardzo szkodliwy, jednak intensywnie "rzucał się w oczy")

FOTO: B. Błaszczyńska

Barbara Błaszczyńska

doradca sadowniczy

Tego wszystkiego serdecznie Wam życzy 

Redakcja magazynu Sad Nowoczesny oraz portalu sadnowoczesny.pl

Nowy rok 2023 życzenia

FOTO: Sad